Lỗ Ban Ký Sự - Chương 18: Khúc Gỗ Oan Khiên
Sương sớm trên mặt sông Thượng Sơn Hà tràn qua khe liếp, phủ một lớp hơi ẩm mỏng mảnh lên mặt bàn gỗ trắc của gian trà lâu. Trời vừa rạng sáng. Tiếng đập…
Nội dung chương
Sương sớm trên mặt sông Thượng Sơn Hà tràn qua khe liếp, phủ một lớp hơi ẩm mỏng mảnh lên mặt bàn gỗ trắc của gian trà lâu.
Trời vừa rạng sáng. Tiếng đập nước của những người phụ nữ giặt áo nơi bến đá vọng vào nghe lộp độp, xen lẫn tiếng mái chèo khua nước róc rách của thuyền buôn xuôi dòng sớm. Trong căn nhà ba gian hai tầng, ánh sáng màu xám đục từ từ lấn át bóng tối của đêm tàn.
Thẩm Mặc Đẩu ngồi trên mép chõng tre, đưa tay vuốt phẳng vạt áo vải thô. Lão không vội thắp đèn, mà đứng dậy đi lại bên thau nước lạnh đặt ở góc buồng, vốc nước rửa mặt cho tan đi vị đắng ngắt đọng lại nơi đầu lưỡi sau một đêm thức canh.
Tiếng rên rỉ nghẹn uất dưới lòng ván bậc thang đã tắt hẳn khi tiếng gà gáy đầu tiên cất lên từ xóm chài bên kia sông. Nhưng luồng khí lạnh ẩm mốc thì vẫn bám chặt lấy chân cầu thang, không chịu tan đi theo làn gió sớm.
Lão mộc sư mở nắp hòm đồ nghề bằng gỗ mun. Đôi bàn tay gầy guộc đầy vết chai sần của lão lần lượt nhấc ra một cây đục thép bản dẹp, một chiếc búa tay chuôi gỗ dâu đã bóng nước sơn thời gian, và cây thước câu bằng gỗ lim đen trũi.
Lão bước chậm rãi lại gần chân cầu thang.
Dưới ánh sáng ban ngày, những bậc thang gỗ thông hiện ra rõ ràng hơn. Gỗ làm cầu thang là loại thông già vùng núi phía bắc sông, thớ mịn, vân chạy thẳng tắp, chứng tỏ khi dựng trà lâu này chủ nhà đã bỏ ra không ít tiền mua vật liệu tốt. Sáu bậc đầu tiên mộng khít khao, mặt ván bào nhẵn, góc mộng tiếp giáp với vách tường không hề có một kẽ hở nào.
Thẩm Mặc Đẩu nâng cây thước câu lên, dùng đầu bọc đồng gõ nhẹ vào từng bậc theo thứ tự từ dưới lên trên.
Cộc. Bậc thứ nhất, tiếng phát ra đanh và chắc nịch.
Cộc. Bậc thứ hai, âm hưởng đặc quánh của thớ gỗ liền khối.
Lão gõ lần lượt qua bậc ba, bốn, năm, sáu. Mỗi nhịp gõ đều dội lại âm thanh nặng trịch của khối gỗ đặc tựa vào rầm đỡ bên dưới.
Khi đầu thước chạm vào giữa tâm của bậc thứ bảy, âm thanh vang lên bỗng đổi giọng.
Bộp.
Đó là tiếng vang đục ngầu, rỗng tuếch, bên trong dội lại một chuỗi rung động rất nhỏ, tựa hồ bên dưới tấm ván mặt có một khoảng trống bị khoét rỗng cố ý.
Thẩm Mặc Đẩu ngồi thụp xuống, đặt cây thước câu nằm ngang qua mép bậc thang. Lão cầm cây đục thép bản mỏng, khéo léo lách mũi đục vào đường ghép mộng giữa mặt ván bậc thứ bảy và thanh dầm chịu lực phía sau.
Mộng gỗ của bậc này đã bị ai đó đóng chặt bằng chốt tre tẩm nhựa trám, nhưng qua tám năm chịu ẩm và sức nặng người đi lại, lớp nhựa trám đã khô giòn.
Lão kê đầu đục, dùng lòng bàn tay vỗ mạnh ba nhịp dứt khoát vào chuôi búa.
Cắc. Cắc.
Tiếng chốt tre gãy giòn vang lên trong không gian tĩnh mịch của buổi sớm. Tấm ván mặt của bậc thứ bảy khẽ nhích lên một khoảng bằng hạt đỗ.
Thẩm Mặc Đẩu dùng ngón tay bám vào mép ván, từ từ nhấc bổng tấm gỗ thông dày hai ngón tay ra khỏi khung rầm.
Mùi hôi thối nồng nặc lập tức xộc thẳng vào mũi. Đó là thứ mùi tanh tưởi của bùn ao lưu niên trộn lẫn với mùi da lông ẩm mốc lâu ngày không thấy ánh mặt trời.
Bên trong hốc rỗng của rầm đỡ, giữa lớp bụi rác xám xịt và xác nhện chết khô, có một vật bọc trong mảnh vải gai thô màu xám tro nằm ngay ngắn ở chính giữa.
Lão mộc sư lấy đôi kẹp sắt trong hòm đồ nghề, kẹp lấy mép mảnh vải gai rồi nhấc bổng vật thể bên trong ra ngoài, đặt cẩn thận lên tấm vải ba trải sẵn trên sàn đá.
Mảnh vải gai mục nát rơi ra từng mảng, làm lộ ra một khúc gỗ dài chừng tám tấc.
Khúc gỗ được đẽo gọt vô cùng tinh xảo và quái dị. Đó là hình thù trọn vẹn của một bàn chân người trần trụi, từ mắt cá chân trở xuống đến năm ngón chân cong quắp, gân guốc nổi rõ từng đường thớ. Khúc gỗ được đục từ loại lõi dâu rừng già đanh màu đỏ sẫm như màu máu khô.
Ngón chân cái của bàn chân gỗ quặp chặt xuống đất, các ngón con co rúm lại trong tư thế của một người đang chịu cơn đau đớn cùng cực đến mức phải bấu chặt chân xuống nền cứng.
Thẩm Mặc Đẩu lật ngược khúc gỗ lại.
Dưới gan bàn chân nhẵn bóng, người thợ năm xưa đã dùng mũi đục chữ V cực nhỏ khắc sâu tám chữ bát tự sinh kỷ của một người đàn ông. Nét khắc sắc lẹm, ngập sâu vào thớ gỗ, bên trên còn quét một lớp mực thần sa pha máu gà trống đã thâm đen.
Đáng sợ nhất là phần gót của bàn chân gỗ.
Nơi gót chân bị khoét một lỗ tròn sâu hoắm. Nằm ngập bên trong cái lỗ ấy là một mảnh gốm vỡ sắc lẹm từ đáy một chiếc bát ăn cơm cũ kỹ, mép gốm nhọn hoắt đâm ngược từ trong tâm thớ gỗ trồi thẳng ra ngoài. Chĩa thẳng lên trên, vừa vặn đón lấy vị trí mà người đi cầu thang sẽ dẫm gót xuống.
Một tiếng bước chân gấp gáp ngoài cửa cắt đứt sự quan sát của Thẩm Mặc Đẩu.
Cánh cửa gỗ mở toang. Trịnh Hồng Khang xách một hộp cơm sơn đỏ bước vào, mặt mày bơ phờ, hai quầng mắt thâm sì vì cả đêm trằn trọc không ngủ. Vừa bước qua ngưỡng cửa, nhìn thấy tấm ván bậc thứ bảy đã bị dỡ tung và khúc gỗ đỏ quắt queo nằm trên tấm vải ba. Gã chủ quán giật thót mình, hộp cơm trên tay tuột xuống đất đánh xoảng một tiếng, bánh bao và cháo hoa văng tung tóe trên nền đá.
- Thẩm... Thẩm lão mộc sư... Cái... cái thứ gì thế này?
Trịnh Hồng Khang lùi lại hai bước, lưng dán chặt vào cánh cửa lớn, hai tay run lẩy bẩy chỉ vào bàn chân gỗ.
Thẩm Mặc Đẩu không trả lời ngay. Lão nhặt cây thước câu lên, dùng chuôi thước chỉ vào mảnh gốm nhọn hoắt nơi gót bàn chân gỗ:
- Trịnh chưởng quầy, ngài lại đây nhìn cho rõ. Đây có phải là thứ mà tám năm trước ngài đã trả cho người thợ dựng cái cầu thang này không?
Trịnh Hồng Khang nuốt nước bọt đánh ực, mặt tái mét, lắc đầu nguầy nguậy:
- Lão sư phụ nói đùa rồi! Ta làm nghề buôn bán trà nước lương thiện, mở quán đón khách thập phương, trước nay chưa từng đụng đến mấy trò tà thuật bùa chú này bao giờ! Đây chắc chắn là thợ hồ thợ mộc nào đó làm ẩu làm bừa, hoặc lũ ghen ăn tức ở lén nhét vào để hại việc làm ăn của Trịnh gia ta!
- Làm ẩu?
Thẩm Mặc Đẩu cười nhạt. Ánh mắt sắc như lưỡi đục quét thẳng mặt gã chủ quán:
- Gỗ dâu rừng nghìn năm trừ tà, nhưng nếu đem khắc hình tay chân người chết mà chôn dưới bậc thang thì biến thành cọc đóng đinh hồn. Bát tự dưới gan bàn chân là bát tự của chính người thợ làm ra nó. Mảnh bát vỡ cắm vào gót chân là tượng trưng cho việc bị đập vỡ chén cơm, bẻ gãy đường sống. Mỗi lần người sống bước chân lên bậc thứ bảy này, gót chân người sống dẫm lên ván gỗ, thì mảnh gốm sắc dưới này lại đâm sâu thêm một phân vào gót chân oan hồn của người ta.
Thẩm Mặc Đẩu dừng lại một nhịp, giọng lão đanh lại:
- Người thợ mộc không bao giờ đem mạng sống và bát tự của bản thân ra làm vật yếm thắng nếu không bị đẩy vào đường cùng không lối thoát. Kẻ bị yếm chịu họa một phần, kẻ đặt vật tổn thọ mười phần. Người này cam tâm dùng chân mình làm vật trấn yểm, chịu đau đớn tám năm trời ròng rã dưới gót chân thiên hạ, là vì mối thù gì? Trịnh chưởng quầy, ngài còn muốn chối đến bao giờ?
Trịnh Hồng Khang run rẩy quỳ sụp xuống đất, mồ hôi trên trán túa ra như tắm, nhỏ ròng ròng xuống nền đá lạnh. Gã ấp úng:
- Ta... ta thật sự không biết... Năm đó sửa sang lại trà lâu là do phụ thân ta đứng ra quán xuyến mọi việc. Ta khi ấy chỉ là chân chạy việc vặt ngoài bến thuyền...
- Phụ thân ngài đã mất năm năm trước vì chứng bại liệt hai chân, nằm liệt giường thối rữa da thịt mà chết, có đúng không?
Lời của Thẩm Mặc Đẩu như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt Trịnh Hồng Khang.
Gã chủ quán ngẩng phắt đầu lên, mắt trợn trừng kinh hãi nhìn lão mộc sư già. Chuyện cha gã chết vì bại liệt thối chân vốn là điều kiêng kỵ mà nhà họ Trịnh bấy lâu nay giấu kín, chỉ bảo với xóm giềng là chết vì trúng gió bạo bệnh.
Thẩm Mặc Đẩu tiến lại gần bàn, kéo chiếc ghế đẩu ngồi xuống, đặt cây thước câu nằm ngang trên đầu gối:
- Cha ngài nợ tiền bạc người ta, người ta đòi mạng cha ngài. Nhưng món nợ mồ hôi nước mắt của ba tháng ròng rã, cộng với cái chân bị bẻ gãy, thì cha con nhà họ Trịnh các người vẫn chưa trả xong cho người ta một đồng nào.
Gian trà lâu rơi vào một khoảng im lặng đến rợn ngườị. Bên ngoài, tiếng còi tàu buôn từ xa vọng lại nghe thảm thiết như tiếng than khóc.
Trịnh Hồng Khang gục đầu xuống hai bàn tay, bả vai rung lên bần bật. Nỗi sợ hãi tích tụ suốt bao năm nay cùng những ám ảnh về tiếng bước chân khập khiễng mỗi đêm cuối cùng cũng bẻ gãy sự ngoan cố của gã.
- Tám năm trước...
Giọng Trịnh Hồng Khang khàn đặc, đứt quãng:
- Khi đó trà lâu này đổi chủ, phụ thân tôi mua lại từ một lái buôn phá sản. Căn nhà cũ nát, rui mè xà cột đều mục rỗng cả. Phụ thân tôi tìm một đội thợ mộc từ vùng quê nghèo dưới hạ lưu sông về sửa lại toàn bộ khung nhà và dựng thêm tầng lầu hai để đón khách ngắm cảnh sông.
Gã ngước khuôn mặt xám ngoét lên nhìn Thẩm Mặc Đẩu:
- Đội thợ đó có năm người, do một người thợ cả trung niên dẫn đầu. Họ làm việc ròng rã suốt ba tháng mùa đông giá rét, từ sáng sớm tinh mơ đến tận đêm khuya đỏ đèn. Khi công trình sắp hoàn thành, chỉ còn lại chiếc cầu thang gỗ nối lên lầu hai... thì phụ thân tôi trở mặt.
- Trở mặt thế nào?
Thẩm Mặc Đẩu lạnh lùng hỏi:
- Phụ thân tôi đem ra một tờ giấy nợ cũ mèm ố vàng... bảo rằng mười năm trước, người thợ cả ấy từng vay của ông nội ta mười lượng bạc để chữa bệnh cho mẹ già nhưng chưa trả. Nay cấn trừ toàn bộ tiền công ba tháng của cả năm người thợ vào món nợ đó, cộng thêm tiền lãi mười năm... thành ra đội thợ không những không được nhận một đồng tiền công nào, mà còn nợ ngược lại nhà họ Trịnh chúng ta năm lượng bạc.
Trịnh Hồng Khang run rẩy ôm lấy ngực:
- Người thợ cả không chịu. Ông ta quỳ lạy, khóc lóc van xin phụ thân ta, nói rằng năm anh em họ đi làm cả mùa đông chỉ trông chờ vào mấy đồng bạc này để mang về quê mua gạo cứu đói cho vợ con đang chờ ở nhà. Tờ giấy nợ kia vốn dĩ là do ông nội ta ép ông ta ký khống từ hồi còn làm người ở...
- Rồi sao nữa?
- Phụ thân ta nhất quyết không trả tiền. Hai bên xảy ra xô xát ngay trên cầu thang đang dựng dở. Người thợ cả đứng ở bậc thứ bảy níu lấy áo phụ thân ta đòi lại tiền công... Trong lúc giằng co, gia nhân nhà ta xông vào đánh đuổi. Một gã gia đinh đã dùng khúc gỗ đập mạnh vào đầu gối ông ta, rồi xô ông ta ngã lộn nhào từ bậc thứ bảy xuống sàn đá bên dưới.
Trịnh Hồng Khang nhắm nghiền mắt lại, như thể cảnh tượng kinh hoàng năm xưa đang hiện ra mồn một trước mắt:
- Tiếng xương chân gãy nghe "rắc" một tiếng giòn tan. Đầu gối ông ta vỡ nát, máu chảy lênh láng khắp nền nhà. Phụ thân ta không những không gọi thầy thuốc, mà còn sai gia nhân lôi ông ta quẳng ra bến thuyền giữa trời mưa tuyết buốt giá, cấm cửa không cho đội thợ bén mảng đến khu phố này nữa...
Thẩm Mặc Đẩu thở dài một tiếng nặng trĩu.
Lão với tay lấy cuốn sổ trấn vật bọc da thú từ trong hòm ra, mở trang giấy Tuyên Thành đã ngả màu vàng ố. Lão nhúng ngòi bút lông vào hũ mực nhỏ, nhìn chằm chằm vào Trịnh Hồng Khang:
- Người thợ cả ấy tên họ là gì?
Trịnh Hồng Khang ngơ ngác một lúc, cố lục tìm trong ký ức hỗn loạn của mình:
- Ta... ta không nhớ rõ tên cúng cơm của ông ta. Khi đó mọi người chỉ gọi ông ta là thợ chân què họ Ngụy. Sau vụ đó, ông ta tàn phế hoàn toàn, phải bò lê bò lết về quê. Đội thợ giải tán, không ai còn nghe tin tức gì của họ nữa.
Bàn tay cầm bút của Thẩm Mặc Đẩu khựng lại giữa không trung.
Ánh mắt lão mộc sư già dừng lại rất lâu ở hai chữ "họ Ngụy". Đồng tử lão khẽ co lại, các khớp ngón tay nắm chặt thân bút lông đến mức trắng bệch.
Môn phái Lỗ Ban vùng Giang Nam rộng lớn là thế, nhưng những người thợ mộc mang họ Ngụy có tay nghề tinh xảo đến mức có thể dùng mộng giấu vật. Khắc được cốt cách của chính mình vào gỗ dâu rừng thì cả trăm năm qua chỉ có một chi phái duy nhất. Đó là chi phái của Ngụy Lão Tam, người từng cùng sư phụ của Thẩm Mặc Đẩu bôn ba khắp các công trình lớn nhỏ ven sông Trường Giang thời niên thiếu.
Thẩm Mặc Đẩu đặt ngòi bút xuống mặt giấy, nén một tiếng thở dài rồi cẩn thận viết vào góc trang giấy chữ "Ngụy".
Trịnh Hồng Khang thấy lão mộc sư im lặng, tưởng rằng chuyện đã có cách giải quyết êm xuôi, liền bò lết lại gần, van vỉ:
- Thẩm lão sư phụ! Chuyện cũ đã qua tám năm rồi, người làm sai là phụ thân ta thì cũng đã chịu quả báo nằm liệt giường mà chết rồi. Khúc gỗ này... lão sư phụ mau ném nó vào lò lửa đi! Mau nhóm lửa thiêu rụi nó thành tro tàn, có được không? Ta xin trả lão sư phụ năm mươi lượng bạc... không, một trăm lượng bạc trắng để tạ ơn cứu mạng!
- Đốt?
Thẩm Mặc Đẩu quay ngoắt lại nhìn Trịnh Hồng Khang, giọng nói đanh thép như tiếng đục gõ vào đá:
- Ngài tưởng đốt khúc gỗ này là xong chuyện sao?
Lão đứng bật dậy giữa gian phòng khách.
- Tám năm trước, lúc bị lôi ra bến thuyền giữa trời tuyết lạnh, người thợ cả họ Ngụy kia đã chống một chân còn lại, chỉ tay vào cái cầu thang này mà nguyền rủa điều gì, ngài có còn nhớ không?
Trịnh Hồng Khang sững sờ, trán toát mồ hôi hột, lẩm bẩm:
- Ông ta... ông ta lúc đó mê sảng... chỉ gào thét...
- Ông ta nói: "Bảy bậc thang, bảy tháng công, nợ máu nợ mồ hôi không trả thì chân gãy này sẽ đứng mãi ở bậc thứ bảy đòi nợ đời đời kiếp kiếp!". Có đúng câu đó không?
Trịnh Hồng Khang nghe xong câu ấy thì toàn thân nhũn ra như một đống bùn nhão, ngã ngửa ra sàn đá, miệng há hốc không thốt nên lời. Câu nguyền rủa ấy tám năm qua gã tưởng đã chôn sâu vào quên lãng, không ngờ hôm nay lại được một lão mộc sư xa lạ đọc lại vanh vách từng chữ từng lời.
Thẩm Mặc Đẩu chỉ tay vào khúc gỗ hình bàn chân đặt trên tấm vải ba:
- Khúc gỗ này không phải là bùa ngải bình thường để ngài ném vào lò than là cháy rụi. Nó mang theo máu thịt của người thợ, mang theo sự uất hận của năm gia đình bị tước đoạt chén cơm trong mùa đông đói kém. Mảnh gốm trong gót chân là biểu tượng của sự tuyệt lộ. Nếu ngài châm lửa đốt nó ngay lúc này, ngọn lửa oán hận tích tụ tám năm sẽ lập tức bốc cháy ngược lại. Thiêu rụi toàn bộ căn trà lâu này thành bình địa trong chớp mắt, và người đầu tiên cháy thành than chính là ngài!
Trịnh Hồng Khang ôm đầu khóc lóc thảm thiết:
- Vậy... vậy ta phải làm sao? Lão mộc sư cứu mạng! Nhà họ Trịnh ta chỉ còn lại mình ta nối dõi...
Thẩm Mặc Đẩu nhìn thẳng vào đôi mắt đang đục ngầu vì kinh hãi của gã chủ quán, gằn từng tiếng rõ ràng:
- Khúc gỗ oan khiên này mang nợ công và nợ máu. Lửa trần gian không đốt được nó. Muốn giải oán khí, trước tiên ngài phải mang đủ số bạc nợ năm xưa, tính trọn ba tháng công cho cả năm người thợ theo thời giá hôm nay. Cộng thêm tiền thuốc men chữa chân tám năm qua và lãi ân tình chuộc tội. Đích thân ngài phải quỳ trước mặt người thợ họ Ngụy mà dập đầu tạ tội, giao tận tay số bạc đó, để người ta cam lòng tha thứ.
Thẩm Mặc Đẩu dừng lại, ánh mắt nhìn ra dòng sông mù sương ngoài cửa sổ:
- Đến lúc đó, mới có thể dùng chảo dầu sôi giữa trời mà chiên tan khúc gỗ. Bằng không, cái chân què này sẽ mãi mãi dậm chân trên bậc thứ bảy, cho đến khi nhà họ Trịnh các người tuyệt tự tuyệt tôn mới thôi.