MA CỘT NHÀ SÀN MAI CHÂU - Chương 3: Thuốc Không Đỡ
Ba ngày đầu làm dâu, Hằng học cách sống trong nhà sàn họ Bùi nhanh hơn Sơn tưởng. Cô dậy sớm cùng mẹ chồng, biết chỗ để gạo, chỗ treo thịt gác bếp, biết…
Nội dung chương
Ba ngày đầu làm dâu, Hằng học cách sống trong nhà sàn họ Bùi nhanh hơn Sơn tưởng. Cô dậy sớm cùng mẹ chồng, biết chỗ để gạo, chỗ treo thịt gác bếp, biết cầu thang nào kêu to khi bước xuống lúc trời còn tối. Chỉ có một điều cô không quen được, là cách mọi người trong nhà này nhắc tới cơn đau đầu của mình như nhắc tới thời tiết.
Sáng mười ba tháng mười, bà Liên ngồi ở bếp, một tay xoa thái dương, tay kia vẫn đảo đều nồi cháo. Hằng hỏi mẹ có mệt không, bà cười và nói một câu nhẹ tênh.
- Đau nửa đầu ấy mà. Nhà này ai chả đau. Uống viên thuốc, nằm một lúc là qua.
Bà lấy vỉ thuốc giảm đau từ chiếc hộp sắt đặt trên kệ bếp, bóc một viên uống với nước lã, quen tay như người ta vo gạo. Sơn đứng ở cửa bếp nghe thấy, nhìn vỉ thuốc đã vơi hơn nửa, rồi nhìn sang cha mình đang ngồi ở thềm. Ông Thành cũng vừa đưa tay lên day trán, một cử chỉ rất ngắn, rồi bỏ tay xuống khi thấy con trai nhìn.
Ở nhà này, đau đầu không phải chuyện của riêng ai. Nó là chuyện của tất cả, và vì thế không ai coi nó là chuyện đáng nói.
Hải là người làm Hằng để ý nhiều nhất trong những ngày đầu. Em chồng cô mới hai mươi tám tuổi, làm nương cả ngày, ăn cơm ba bát đầy, nhưng người gầy rộc, hai má hóp, cổ tay nhỏ như tay người ốm lâu ngày. Buổi trưa, Hải đi nương về, áo ướt đẫm mồ hôi, ngồi ở cầu thang ăn thêm một củ khoai luộc, ngẩng lên thấy chị dâu đang nhìn mình thì cười toe.
- Chị đừng nhìn em thế. Em ăn khỏe lắm đấy, chỉ là người nó không chịu lớn thôi.
- Em có đi khám bao giờ chưa? Hằng hỏi.
- Khám rồi. Bác sĩ bảo thiếu chất. Uống thuốc bổ một dạo, hết thuốc lại như cũ. Hải nhún vai, nói nửa đùa nửa thật một câu mà Hằng nhớ mãi. Nhà này ăn người đấy chị. Ở lâu là nó rút dần, quen đi là vừa.
Sơn nghe em nói, cau mày.
- Mày nói linh tinh trước mặt chị dâu mới về à.
- Em nói thật mà anh không tin. Hải cười, nhưng mắt cậu không cười. Anh ở Hà Nội chín năm, anh có đau đầu bao giờ không. Về nhà này ở mấy hôm nữa xem, anh khắc biết.
Câu nói ấy ở lại với Sơn lâu hơn anh muốn thừa nhận. Đúng là trong chín năm ở Hà Nội, dù làm công trình thức khuya dậy sớm, anh rất ít khi đau đầu kiểu này. Còn từ hôm về bản chuẩn bị đám cưới, cứ chiều xuống là trán anh nặng dần, một cơn nặng âm ỉ ở nửa đầu bên trái, không dữ dội. Nhưng dai và khó chịu, thường tan đi vào lúc anh ra khỏi nhà đi việc ở thị trấn, và quay lại khi anh bước lên cầu thang nhà sàn vào buổi tối.
Anh chưa nói điều đó với ai. Anh tự bảo mình đó là mệt vì đám cưới, vì thay đổi chỗ ngủ, vì rượu.
Chiều mười bốn tháng mười, bà Liên lên cơn đau dữ hơn thường lệ. Bà đang dọn mâm cơm thì phải ngồi xuống ngay ở gian giữa, mặt tái, trán lấm tấm mồ hôi, một tay ôm nửa đầu bên phải, nói không ra hơi. Hằng đỡ bà nằm xuống chiếu, lấy dầu gió xoa thái dương cho bà. Ông Thành từ ngoài sân vào, thấy vợ như vậy cũng chỉ thở dài, như người đã chứng kiến cảnh này hàng trăm lần trong bốn mươi năm chung sống.
- Bà ấy thế này từ hồi về làm dâu, ông nói với Sơn. Lúc đầu còn đi khám khắp nơi. Sau thì thôi. Thuốc không đỡ, con ạ. Đau rồi lại qua, qua rồi lại đau.
- Mai con đưa mẹ đi bệnh viện huyện khám lại, Sơn nói. Lâu rồi nhà mình không chụp chiếu gì tử tế. Đau thế này không thể cứ uống giảm đau mãi được.
Ông Thành gật đầu, không cản. Sáng hôm sau, Sơn mượn xe bán tải của người họ hàng, đưa mẹ xuống bệnh viện huyện Mai Châu. Hằng đi cùng để đỡ bà. Hải ở nhà trông nhà và lo cơm nước cho cha và cụ Nguyệt.
Bệnh viện huyện vào buổi sáng đông người từ các bản xuống. Sơn ngồi ở hành lang cầm chồng giấy tờ của mẹ, nhìn những con số xét nghiệm được trả dần về tay: huyết áp trong giới hạn, đường huyết bình thường, mỡ máu hơi cao theo tuổi, chụp sọ không thấy tổn thương, siêu âm không có gì đáng ngại. Bác sĩ trực, một người đàn ông trạc năm mươi tuổi, đeo kính, xem hồ sơ của bà Liên rất kỹ, hỏi bà đau từ bao giờ, đau ở đâu, uống thuốc gì, có chóng mặt buồn nôn không. Bà Liên trả lời chậm rãi, có phần ngượng vì phải kể một chuyện quá quen thuộc với người lạ.
- Tôi đau từ hồi mới về nhà chồng, bác sĩ ạ. Bốn mươi năm rồi. Cứ chiều xuống là đau nửa đầu, có hôm đau tới mức không mở được mắt. Uống thuốc thì đỡ một lúc thôi.
Bác sĩ ngẩng lên nhìn Sơn, rồi nhìn Hằng đang đỡ bà.
- Nhà mình còn ai đau kiểu này nữa không?
Sơn hơi khựng, rồi gật đầu.
- Cha tôi cũng hay đau, nhẹ hơn mẹ tôi. Em trai tôi thì gầy mãi không lên cân, cũng từng khám mà không ra bệnh. Vợ tôi mới về nhà, chưa thấy gì rõ.
Bác sĩ đặt bút xuống, nói chậm rãi, không dọa dẫm nhưng đủ nghiêm túc để Sơn nhớ từng chữ.
- Một người đau lâu năm không ra bệnh thì còn nghĩ tới cơ địa. Cả nhà cùng đau một kiểu, cùng hao người một kiểu, ở chung một nhà, thì tôi phải khuyên gia đình xem lại chính ngôi nhà. Ẩm mốc lâu năm, khí đất, nguồn nước, hơi gỗ mục, thứ gì tích lại trong nhà cũ cũng có thể làm người ta suy nhược dần. Nhà sàn gỗ trăm năm, đẹp thì đẹp thật, nhưng nên kiểm tra kỹ môi trường sống trong nhà, nhất là chỗ ngủ.
Sơn ngồi yên một lúc. Đây là lần đầu tiên một người ngoài, lại là bác sĩ, nói ra thành lời điều mà cả nhà anh đã bình thường hóa suốt mấy chục năm: vấn đề có thể không nằm trong cơ thể từng người, mà nằm ở ngôi nhà họ đang sống.
- Ý bác sĩ là nhà tôi có vấn đề về ẩm mốc? Sơn hỏi.
- Tôi không khẳng định được thứ gì cụ thể, bác sĩ đáp. Tôi chỉ nói kết quả khám của bà không giải thích được bốn mươi năm đau đầu. Thuốc tôi vẫn kê, thuốc bổ và giảm đau thôi, nhưng nếu về nhà mà vẫn đau y như cũ, gia đình đừng chỉ uống thuốc. Hãy kiểm tra ngôi nhà như kiểm tra một bệnh nhân khác.
Trên đường về, bà Liên ngủ gà gật ở ghế sau vì mệt. Hằng ngồi cạnh bà, thỉnh thoảng lại đưa tay đỡ đầu bà khỏi va vào thành xe mỗi khi đường xóc. Sơn lái xe chậm, đầu óc quay quanh câu nói của bác sĩ. Ẩm mốc. Khí đất. Nguồn nước. Hơi gỗ mục. Toàn là những thứ một kỹ sư xây dựng có thể đo, có thể kiểm tra, có thể loại trừ từng mục một. Anh bắt đầu lên danh sách trong đầu: độ ẩm các gian, thông gió dưới gầm sàn, nguồn nước sinh hoạt, dấu mối mọt trên cột và xà, nấm mốc ở vách buồng. Anh sẽ kiểm tra ngôi nhà này như kiểm tra một công trình cũ sắp nghiệm thu, và anh sẽ tìm ra nguyên nhân, dù nó là thứ gì.
Cũng trong những ngày ấy, Hằng bắt đầu đứng lớp ở trường tiểu học bản Bó theo quyết định phân công sau cưới. Trường nằm ở đầu bản, cách nhà sàn một đoạn đường đất đi bộ chừng mười lăm phút. Lớp học của cô có hơn hai mươi học trò người Mường và người Thái, nhiều em đi chân đất tới trường, nói tiếng Kinh còn ngọng. Hằng yêu công việc này, và chỉ sau hai buổi dạy, cô đã nói với Sơn một điều làm anh chú ý, dù lúc ấy anh chưa nối nó với câu nói của bác sĩ.
- Lạ lắm anh ạ. Sáng nào em rời nhà đi dạy, đi được một đoạn là đầu em nhẹ hẳn. Người cũng tỉnh táo. Mà cứ chiều tối về tới cầu thang nhà mình, chưa vào nhà đã thấy nặng đầu trở lại.
- Chắc ở trường vận động nhiều, về nhà mệt thì nặng đầu thôi, Sơn nói.
- Không phải mệt. Hằng lắc đầu. Mệt thì phải nặng hơn ở trường chứ. Đằng này em khỏe nhất là lúc ở ngoài nhà, anh ạ.
Sơn nghe, ghi nhớ, nhưng chưa đủ dữ kiện để kết luận gì. Anh tự nhủ sẽ để ý thêm. Một kỹ sư không kết luận từ một mẫu duy nhất.
Tối mười lăm tháng mười, sau bữa cơm, cả nhà đi ngủ sớm vì bà Liên còn mệt sau chuyến đi bệnh viện. Sơn ngồi lại một mình ở gian giữa với một tờ giấy trắng và cây bút. Anh bật đèn, và lần đầu tiên ghi ra giấy một cách nghiêm túc những gì anh biết về sức khỏe của người nhà mình.
Ông Thành, bảy mươi tuổi, ở nhà sàn cả đời, đau đầu và choáng váng từng đợt, đã uống thuốc huyết áp nhiều năm. Bà Liên, sáu mươi lăm tuổi, về làm dâu từ năm 1985, ở trong nhà bốn mươi năm, đau nửa đầu nặng nhất nhà, gầy và xanh. Hải, hai mươi tám tuổi, ở nhà cả đời, ít đau đầu hơn nhưng gầy rộc rõ nhất trong lớp trẻ. Cụ Nguyệt, tám mươi tám tuổi, về ở gian trong từ năm 2015, người khô quắt, nhưng cụ già yếu thì khó tách bệnh nhà với bệnh tuổi tác. Còn anh, mới về ở hẳn từ trước đám cưới ít ngày, đã bắt đầu thấy nặng đầu vào buổi chiều.
Anh viết thêm tên Hằng vào cuối danh sách, để trống phần triệu chứng, vì cô mới về nhà được ba ngày.
Rồi anh ngồi nhìn chằm chằm vào danh sách ấy một lúc lâu, bút dừng giữa trang giấy. Một quy luật đơn giản hiện ra rõ đến mức anh không thể giả vờ không thấy nữa, dù anh chưa hiểu nó: người ở trong ngôi nhà này càng lâu, bệnh càng nặng. Không trừ một ai.