MA CỘT NHÀ SÀN MAI CHÂU - Chương 5: Lời Dặn Của Ông Nội
Bữa cơm tối ngày mười bảy tháng mười, nhà sàn họ Bùi ăn sớm hơn thường lệ vì trời chuyển mây từ buổi chiều, gió mang hơi nước nặng mùi lá mục từ đồi sau…
Nội dung chương
Bữa cơm tối ngày mười bảy tháng mười, nhà sàn họ Bùi ăn sớm hơn thường lệ vì trời chuyển mây từ buổi chiều, gió mang hơi nước nặng mùi lá mục từ đồi sau thổi vào. Bà Liên dọn mâm ở gian giữa, Hằng bưng bát đũa, Hải ngồi ở mép chiếu gảy đi gảy lại một sợi rơm mắc trên ống quần. Sơn chờ tới lúc ông Thành đã ăn xong bát cơm đầu tiên mới lên tiếng, giọng anh cố giữ tự nhiên như hỏi một chuyện nhà cũ.
- Cha này, hôm qua con đo quanh nhà, mọi chỗ đều bình thường, chỉ có chân cột cái là ẩm lạnh lạ lắm. Cột ấy từ ngày dựng nhà có sửa chữa gì không cha? Sao con nghe nói nhà mình kiêng đụng vào nó thế?
Ông Thành đặt đũa xuống chậm hơn bình thường. Bà Liên ngẩng lên nhìn chồng, rồi lại cúi xuống gắp thức ăn cho cụ Nguyệt ở gian trong vừa được dìu ra ăn cùng. Một khoảng im lặng ngắn đi qua mâm cơm, đủ để Sơn hiểu câu hỏi của mình vừa chạm vào một chỗ không ai trong nhà này nói tới một cách dễ dàng.
- Cột ấy là cha dặn không được đụng vào, ông Thành nói cuối cùng. Cha là ông nội mày, cụ Cường.
Sơn gật đầu, chờ. Ông Thành nhìn về phía cây cột cái đứng đen sẫm ở gian giữa, cách mâm cơm chỉ vài bước chân. Trong ánh đèn, thân gỗ trăm tuổi trông như một người già khác của ngôi nhà này đang ngồi nghe cùng.
- Ông nội mày là người nghiêm khắc, giỏi làm ăn, giỏi giữ của. Cả vùng này ngày trước ai cũng nể. Trước khi mất năm hai nghìn không trăm linh ba, ông cụ yếu lắm rồi, nói không ra hơi, mà riêng một điều về ngôi nhà này thì ông dặn đi dặn lại, dặn cha nắm chặt tay mà dặn. Cột cái tuyệt đối không được đụng vào. Không khoan, không đóng thêm đinh, không cưa xén, dù mối ăn hay nứt cũng mặc kệ. Ai đụng vào cột ấy là nhà tan.
- Ông có nói vì sao không cha?
Ông Thành lắc đầu, một cái lắc đầu chậm và thành thật.
- Không. Cha hỏi một lần, ông cụ chỉ trợn mắt lên, nắm tay cha chặt tới mức đau. Sau này cả họ cứ thế mà theo. Mấy chục năm nay không ai trong nhà này đóng nổi một cây đinh lên cây cột ấy. Cha giữ lời dặn ấy không phải vì cha hiểu, mà vì cha không giữ thì cha không yên lòng. Người chết dặn một điều duy nhất, người sống không dám làm trái.
Sơn nghe và ghi nhận một điều quan trọng trong đầu, theo thói quen của người làm nghề đo đạc và loại trừ: đây không phải một niềm tin vu vơ truyền miệng. Đây là một cấm kỵ có chủ đích, có người ra lệnh, có thời điểm ra lệnh, và có một nỗi sợ rất cụ thể đứng sau nó, dù người truyền lại lệnh ấy đã chết hơn hai mươi năm.
Hải buột miệng, giọng nhỏ.
- Thế của để dành của ông nội còn ở nhà mình không cha? Người bản vẫn đồn nhà mình có của giữ nhà đấy.
Ông Thành lườm con trai út một cái, nhưng không nổi giận. Ông hất đầu về phía dưới sàn nhà.
- Của gì nữa. Còn một cái hòm gỗ ông nội mày để lại, cha giữ dưới gầm sàn từ ngày ông mất tới giờ, khóa vẫn nguyên khóa cũ, cha cũng ít mở. Của người chết để lại, động vào không hay. Để yên đấy.
Ông nói rồi gắp thức ăn, rõ ràng không muốn bàn thêm. Hằng ngồi bên, im lặng nghe từ đầu tới cuối, thỉnh thoảng lại đưa tay lên kéo chiếc khăn mỏng quàng quanh cổ cho kín hơn. Sơn nhìn tay vợ, nhớ lại câu nói buột miệng của Hải hôm trước, nhưng anh không hỏi gì trước mặt cả nhà. Bà Liên lúc ấy mới nói thêm một câu rất khẽ, như nói cho chính mình nghe.
- Nhà này có những chuyện người già dặn không nhắc thì đừng nhắc, con ạ. Ăn cơm đi.
Bữa cơm kết thúc trong không khí trầm hơn mọi ngày. Ngoài trời, mây đen đã phủ kín thung lũng, gió ngừng hẳn, kiểu yên lặng nặng nề trước một cơn mưa lớn.
Đêm đó, mưa rào đầu mùa đổ xuống thật.
Khoảng hơn mười một giờ đêm, mưa bắt đầu gõ lên mái nhà từng đợt nặng hạt, rồi chuyển thành tiếng rào rào đều và dày, nước chảy thành dòng ở máng sau nhà. Sơn tỉnh giấc vì tiếng mưa, và ngay sau đó anh nhận ra, lẫn trong tiếng mưa, còn một âm thanh khác ở ngay đầu giường, phía bên kia vách gỗ mỏng.
Tiếng cào trong cột.
Đêm nay nó rõ hơn mọi đêm trước rất nhiều. Không còn khẽ và ngập ngừng như đêm tân hôn nữa. Nó đều, gần, và có lực, sột soạt từng nhịp dài như một bàn tay đang cào kiên nhẫn vào mặt trong của thân gỗ, cào một lúc lại dừng, rồi cào tiếp, như thể mưa càng lớn thì thứ ở bên trong càng tỉnh. Sơn nằm yên, không gọi Hằng, vì anh nghĩ cô đã ngủ. Nhưng chỉ một lúc sau, anh nghe tiếng vợ trở mình và tiếng thở của cô không đều nữa.
- Anh có nghe thấy không? Hằng thì thầm, giọng đã tỉnh hẳn.
- Có. Mưa to, gỗ ngấm nước nó kêu đấy em.
Anh nói câu ấy mà chính anh cũng không tin. Gỗ ngấm nước không kêu thành nhịp. Gỗ ngấm nước không dừng lại đúng lúc người ta nín thở để nghe. Nhưng anh không còn câu nào khác để nói với vợ trong một đêm mưa, bên cạnh một cây cột mà cha anh vừa kể là bị cấm đụng vào bởi một lời dặn trước lúc chết của ông nội.
Ở phía bên kia giường, Hằng nằm quay lưng về phía cột như đêm đầu tiên. Một lúc lâu sau, khi tiếng cào đã thưa dần theo cơn mưa ngớt bớt, cô mới lên tiếng, giọng nhỏ và ngập ngừng như người cân nhắc từng chữ trước khi nói.
- Anh này, đêm qua em mơ một giấc lạ lắm. Em chưa kể với anh.
- Em mơ gì?
- Em mơ có người đứng trong buồng mình, ngay ở cuối giường, nhìn hai vợ chồng mình ngủ. Em không thấy rõ mặt, tối lắm, chỉ thấy dáng người nhỏ, đứng yên rất lâu. Em sợ mà không kêu lên được, cũng không ngồi dậy được. Tới lúc em giật mình tỉnh thì trời gần sáng rồi.
Sơn chống tay ngồi dậy một nửa, nhìn vợ trong bóng tối nhờ nhờ của đèn ngủ đã tắt từ lúc mưa to làm điện chập chờn. Anh đưa tay vỗ nhẹ lên vai cô, nói những lời an ủi quen thuộc của một người chồng mệt và một người kỹ sư chưa chịu thua dữ kiện nào.
- Mơ do mấy hôm nay mệt và lạ nhà thôi em. Người mệt thì hay mơ đứng bóng đè. Ngủ đi, mai còn đi dạy sớm.
Hằng gật đầu trong bóng tối, không nói thêm. Cô không kể với anh phần còn lại của đêm đó, phần mà sáng hôm sau này Sơn mới dần dần ngờ ra. Khi cơn mưa rào thứ hai đổ xuống lúc gần hai giờ sáng, tiếng cào quay lại rõ hơn nữa, và Hằng tỉnh dậy trong một cơn hoảng thực sự khi đưa tay lên cổ mình và cảm thấy da cổ hơi rát dưới đầu ngón tay. Cô không bật đèn. Cô nằm yên rất lâu, chờ cho trời sáng, và tự dặn mình sáng ra sẽ xem lại trong gương một mình như buổi sáng đầu tiên.
Những gì xảy ra với Hằng vào rạng sáng hôm ấy, Sơn chỉ được nghe cô kể lại rất lâu sau này, khi cô không còn giấu anh nữa. Lần này, trong ánh sáng sớm mờ của gian buồng, những gì cô nhìn thấy trong gương không còn là một vệt mờ có thể tự lừa mình nữa. Trên cổ cô, phía bên trái, năm vệt bầm đã đậm hẳn lên, tím sẫm và rõ rệt, tách thành năm vệt cong đều nhau như năm đầu ngón tay của một bàn tay mảnh siết hờ vào cổ người đang ngủ. Không đau dữ dội, chỉ hơi rát và nhức nhẹ khi cô ngửa cổ. Cô đứng trước gương, tay run lên một lúc, rồi bình tĩnh lạ lùng mở tủ lấy chiếc khăn dày nhất trong số khăn cô mang về nhà chồng, quàng kín quanh cổ.
Cô sợ bị cho là dâu mới mê tín. Cô sợ cả nhà nhìn cô bằng ánh mắt khác, sợ mẹ chồng lo, sợ chồng cô, một kỹ sư tin vào số đo, sẽ gạt đi như anh đã gạt tiếng cào đêm tân hôn. Và sâu hơn mọi nỗi sợ ấy, cô sợ chính điều mình đang nghĩ: rằng những vệt này xuất hiện vào đúng những đêm cô ngủ ở gian buồng cạnh cột cái, và đậm lên đúng vào đêm mưa lớn nhất kể từ ngày cô về nhà này.
Suốt phần còn lại của đêm, sau khi Hằng đã ngủ thiếp đi vì kiệt sức ở gần sáng, Sơn vẫn nằm thức. Anh nghe tiếng cào quay lại hai lần nữa, mỗi lần ngắn hơn, yếu hơn khi mưa tạnh dần, và anh không còn tự lừa mình bằng chữ chuột hay chữ mối nữa. Anh nằm đếm những khoảng im lặng, nghĩ tới lời dặn của ông nội, tới vòng tròn anh đã khoanh quanh chân cột trên sơ đồ, tới danh sách bệnh của cả nhà. Và thấy mọi dữ kiện rời rạc ấy đang tự xếp lại thành một hình thù mà nghề của anh không gọi được tên.
Sáng mười tám tháng mười, mưa đã tạnh hẳn, trời trong và lạnh nhẹ. Hằng dậy sớm đi dạy như mọi ngày. Sơn đứng ở thềm nhà nhìn vợ bước xuống cầu thang, và anh để ý một điều làm anh khựng lại: sáng nay trời không lạnh, nắng đã lên tới sân. Người trong nhà ai cũng mặc áo mỏng, chỉ riêng Hằng quàng một chiếc khăn dày kín quanh cổ, bước đi hơi vội như người không muốn ai hỏi han.
Anh nhìn theo bóng vợ khuất dần ở ngõ đầu bản, tay vẫn cầm cốc trà chưa uống một ngụm nào, và lần đầu tiên kể từ ngày cưới, anh nghi ngờ vợ mình đang giấu anh một chuyện về cây cột.