MA CỘT NHÀ SÀN MAI CHÂU - Chương 7: Chuyện Của Chôn Ở Gò Mối
Sáng hai mươi tháng mười, mưa dầm đã ngớt thành mưa bụi, thung lũng Mai Châu chìm trong một lớp sương mỏng bám trên các mái nhà sàn. Sơn dậy sớm, thấy…
Nội dung chương
Sáng hai mươi tháng mười, mưa dầm đã ngớt thành mưa bụi, thung lũng Mai Châu chìm trong một lớp sương mỏng bám trên các mái nhà sàn. Sơn dậy sớm, thấy Hằng đã đi dạy, bà Liên nằm ở gian giữa với khăn ướt đắp trán, ông Thành ngồi ở thềm uống trà mà mắt nhìn ra mưa không nói gì. Đêm qua không ai nhắc lại chuyện chân cột. Cả nhà thống nhất với nhau bằng im lặng, như cách nhà này đã im lặng với rất nhiều chuyện trong nhiều năm.
Sơn lấy cớ đi chợ xã Chiềng Châu mua ít vật liệu sửa máng nước và mấy thứ lặt vặt cho nhà để ra khỏi ngôi nhà một buổi. Anh cần nghe chuyện về nhà mình từ miệng người ngoài họ, những người không có lệ phải giữ im lặng trước mặt ông Thành. Anh dắt xe ra ngõ, Hải đang rửa mặt ở sân chạy theo, đội vội chiếc mũ bảo hiểm cũ.
- Cho em đi với. Ở nhà nghe mưa với nghe mẹ rên đau đầu, em phát ốm.
Hai anh em ra chợ xã lúc chợ đã đông. Chợ Chiềng Châu họp trên một bãi đất bằng cạnh đường chính, lều bạt căng tạm, hàng rau, hàng thịt, hàng vải và mấy sạp đồ khô chen nhau trong mùi đất ẩm sau mưa. Sơn gửi xe, đi một vòng mua dây buộc và đinh nhỏ theo danh sách Hằng ghi, nhưng mắt anh vẫn tìm một chỗ có thể ngồi lâu mà không bị để ý. Ở đầu chợ có quán nước của một bà già người bản, mái lều thấp, mấy chiếc ghế nhựa ướt sương, ấm trà đặt trên bếp than nhỏ. Sơn kéo Hải ngồi xuống, gọi hai cốc trà nóng.
Bà bán nước đã ngoài bảy mươi, tóc búi cao, tay rót trà chậm rãi. Bà nhìn Sơn một lúc rồi hỏi, giọng thản nhiên như hỏi chuyện nhà nào xa lạ.
- Cậu là con trai cả nhà lang họ Bùi ở bản Bó phải không? Mới cưới vợ hôm trước phải không?
- Vâng, cháu là Sơn. Bà biết nhà cháu ạ?
- Cả xã này ai không biết nhà lang. Nhà sàn gỗ lim trăm năm, cột to bằng người ôm, giàu nhất bản Bó từ đời ông cố cậu. Bà cười, để lộ hàm răng đen vì ăn trầu lâu năm. Giàu như thế, muốn không ai biết cũng khó.
Sơn cười theo, rót thêm trà cho bà, cố giữ giọng bâng quơ.
- Người ta cứ đồn nhà cháu giàu, chứ cháu ở Hà Nội làm thuê bao năm, có thấy giàu đâu bà. Nhà sàn thì cũ, sửa chỗ này hỏng chỗ kia.
Bà già khoát tay, như thể điều Sơn vừa nói chỉ là lời khiêm tốn của người có của.
- Giàu lên trông thấy thì phải có cớ, cậu ạ. Nhà lang nhà cậu trước kia cũng thường thôi, đất nhiều nhưng của ăn của để không hơn ai mấy. Nghe người già kể, cứ sau một mùa mưa xa xưa nào đó, tự nhiên nhà ấy phất hẳn lên. Xây sửa nhà, mua thêm ruộng, cho con cháu tiền làm ăn, ai hỏi thì nhà lang chỉ cười. Người bản đồn là đời ông cố cậu đào được của chôn ở gò Mối sau nhà.
Hải ngồi bên khẽ huých khuỷu tay vào sườn anh trai, nhưng Sơn vẫn giữ mặt bình thản.
- Gò Mối là gò nào bà? Sau nhà cháu có mấy gò đất.
- Gò cao nhất sau vườn nhà cậu ấy, cỏ mọc tốt um, trên gò toàn tổ mối đùn đất lên. Gò ấy người bản gọi là gò Mối từ lâu lắm rồi. Của chôn dưới đất, mối nó đùn lên là dấu, người già vẫn nói thế. Có người còn nói của ấy không phải của nhà lang chôn, mà là của thiên hạ ngày xưa chạy loạn giấu lại, ai đào được thì phải giữ cho kín, nói ra là mất lộc.
Bà nói tới đó thì có khách tới mua thuốc lào, bà đứng dậy lấy hàng, câu chuyện đứt quãng. Sơn nhìn ra bãi chợ ướt mưa. Trong đầu xếp lại những gì vừa nghe với chiếc hòm gỗ dưới gầm sàn mà cha anh nhắc hôm bữa cơm, với lời dặn không được đụng vào cột cái, với sự phất lên mà chính Hải từng buột miệng nhắc tới như một điều hiển nhiên trong nhà. Mỗi thứ riêng ra đều có thể là chuyện đồn thổi của người bản về một nhà giàu, nhưng đặt cạnh nhau, chúng bắt đầu có một trật tự mà anh không thích.
Khi bà già quay lại, Sơn hỏi tiếp, giọng anh hạ thấp hơn.
- Bà ơi, thế đào được của thì phải mừng chứ, sao nhà cháu từ đó lại hay đau đầu, người cứ gầy rộc đi hả bà? Bà có nghe chuyện gì khác về nhà cháu ngày xưa không?
Bà bán nước nhìn anh lâu hơn trước, nụ cười trên mặt bà nhạt đi. Bà rót thêm nước vào ấm, nói chậm lại.
- Năm ấy bản mình còn có chuyện khác. Chuyện con bé mất tích. Ồn ào một dạo rồi thôi.
- Con bé nào ạ?
- Bà cũng chỉ nghe kể lại, lúc ấy bà còn trẻ, ở bản khác mới về làm dâu bên này. Nghe nói có con bé ở bản dưới, hay lên đồi hái nấm bán, một dạo không thấy nó nữa. Nhà nó đi tìm, ồn lên mấy ngày, rồi người ta bảo nó theo trai bỏ bản, chuyện cứ thế mà chìm. Người già kiêng nhắc chuyện ấy, nhất là nhắc gần nhà lang.
- Vì sao lại kiêng nhắc gần nhà lang, bà?
Bà già lắc đầu, đứng dậy dọn cốc chén của bàn bên, rõ ràng không muốn nói thêm.
- Chuyện cũ mấy chục năm, nhắc lại chỉ tổ mang tiếng. Cậu là người nhà lang, đừng hỏi bà nữa. Muốn biết thì hỏi người già trong nhà cậu ấy.
Sơn biết không thể hỏi thêm mà không làm bà sợ. Anh trả tiền trà, mua thêm cho bà một gói chè khô như lời cảm ơn, rồi kéo Hải đứng dậy. Hải đi bên cạnh anh ra khỏi quán, mặt nó cũng không còn vẻ đùa cợt như lúc ở nhà.
- Anh nghe bà ấy nói chưa, Hải nói khẽ. Gò Mối. Từ bé em đã bị cấm ra gò ấy chơi, cấm đào bới, cấm cả lấy đất về đắp sân. Hỏi vì sao thì cha chỉ nói đất ấy để yên, động vào không tốt. Em cứ tưởng là đất thờ.
Hai anh em không về ngay. Sơn dắt xe đi bộ một đoạn đường đất vòng ra phía đồi sau nhà mình, nơi có thể nhìn thấy gò Mối từ xa mà không phải bước vào vườn. Mưa bụi làm cỏ trên gò xanh sẫm và ướt bóng. Gò đất cao hơn mặt vườn xung quanh một cách rõ ràng, hình thù tròn và đều như có người đắp, nằm giữa vườn nhà anh và bìa rừng, tách biệt với những luống rau và hàng cây ăn quả. Không ai cày cấy trên gò. Không ai trồng gì trên gò. Chỉ có cỏ dại và mấy ụ mối đất đỏ au nhô lên như những nắm đất mới đùn. Sơn đứng nhìn rất lâu, nghĩ tới một hố chôn của mà người ta phải giữ kín suốt mấy chục năm, và nghĩ tới câu nói bị bỏ lửng của bà hàng nước về một con bé mất tích trong cùng một mùa mưa xa xưa.
- Em có nhớ năm nào nhà mình phất lên không? Sơn hỏi.
Hải lắc đầu.
- Em sinh sau, chỉ nghe kể nhà mình khá lên từ hồi em còn bé, ông nội cho cha tiền, cha cho các chú vay làm ăn. Ai cũng nói ông nội giỏi giữ của. Giỏi đến mức chết rồi vẫn giữ.
Câu nói cuối của Hải buột ra không có ý gì sâu xa, nhưng Sơn nghe mà lạnh gáy, vì anh vừa từ một đêm nghe tiếng cào trong cột và nhìn thấy vệt đỏ rỉ ra ở chân cột trở về.
Trên đường quay lại chợ lấy xe, hai anh em đi ngang góc chợ phía bán nông cụ. Ở đó, Sơn nhìn thấy một ông già gầy ngồi thu mình trên chiếc ghế thấp, trước mặt chỉ có một rổ nấm rừng nhỏ và vài bó rau rừng, không rao hàng, cũng không nhìn khách qua lại. Ông già mặc áo chàm đã bạc, tóc hoa râm cắt ngắn, khuôn mặt hốc và sạm, đôi mắt rất sáng so với tuổi. Lúc hai anh em đi qua, một người đàn bà ở sạp bên cạnh đang nói chuyện với khách. Giọng bà ta không nhỏ: nhà lang họ Bùi mới có dâu mới về, nghe nói dâu mới ngủ ở gian buồng cạnh cột, đêm đêm bị ma bóp cổ, quàng khăn kín cổ đi dạy cả tuần nay.
Sơn khựng lại vì câu nói ấy. Tin đồn đã đi nhanh hơn anh tưởng, từ trong gian buồng nhà anh ra tới chợ xã chỉ trong mấy ngày, biến thành một câu chuyện người ta kể cho nhau khi mua bán. Nhưng điều làm anh đứng yên không phải câu chuyện, mà là phản ứng của ông già bán nấm.
Ông già ngẩng phắt lên khi nghe câu ấy. Ông nhìn thẳng về phía người đàn bà vừa nói, rồi ánh mắt ông chuyển sang Sơn, dừng lại lâu, một cái nhìn không phải tò mò mà là nhìn nhận. Như thể ông vừa nghe một điều mình đã chờ nghe từ rất lâu và vừa nhận ra người đứng trước mặt mình là ai. Mặt ông lặng đi. Ông không nói một lời, cúi xuống thu vội rổ nấm còn gần như nguyên, đứng dậy, quay lưng đi thẳng ra phía đường về bản dưới, bước chân nhanh so với một người đã ngoài sáu mươi, bỏ lại chiếc ghế thấp trống không.
Sơn nhìn theo bóng ông già khuất dần trong mưa bụi ở cuối chợ, lòng anh nặng xuống với một cảm giác rõ ràng rằng mình vừa chạm vào một sợi dây khác của câu chuyện, một sợi dây nằm ngoài ngôi nhà sàn.
Ra tới chỗ gửi xe, Sơn mới hỏi Hải, giọng anh thấp.
- Ông già vừa rồi ở chợ là ai thế? Ông bán nấm ở góc chợ ấy, nghe người ta nhắc chuyện nhà mình thì bỏ đi.
Hải nhìn theo hướng Sơn chỉ, dù bóng ông già đã khuất hẳn, và nó trả lời không cần nghĩ lâu.
- Ông Điệp ở bản Thung đấy anh. Nghe đâu nhà ông ấy có người mất tích từ đời trước, chị gái hay ai đó, em không rõ. Chỉ biết ông ấy không bao giờ nhìn mặt người nhà mình. Gặp cha ở đường là ông ấy tránh sang bên kia. Người bản bảo hai nhà có nợ cũ từ đời ông nội.