MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 3: Sào Nứa Thắt Chỉ Đỏ
Chiều 05/10/2017, lúc 16:00, nắng đã dịu xuống trên bến Vàm. Ông Ba Lặn chèo ghe tới bến tắm, không nói không rằng, chống ghe sát vào chân cầu tre. Tin…
Nội dung chương
Chiều 05/10/2017, lúc 16:00, nắng đã dịu xuống trên bến Vàm. Ông Ba Lặn chèo ghe tới bến tắm, không nói không rằng, chống ghe sát vào chân cầu tre. Tin Bé Hoa bị kéo hồi trưa đã tới tai ông từ sớm, nhưng ông không tới ngay. Người trong xóm biết tính ông: việc gì dính tới sông nước và người chết đuối, ông tới chậm mà chắc, chưa bao giờ ông hấp tấp.
Thạch đang ngồi ở đầu cầu tre, chỗ Hoa bị kéo xuống lúc trưa. Mặt nước ở đó đã lặng hẳn, trong hơn vì bùn đã lắng bớt. Thấy ghe ông Ba, anh đứng dậy đỡ dây neo.
- Ông Ba tới coi chỗ này hả ông.
- Tui tới coi cổ chân con Hoa trước. Rồi mới coi tới mặt nước.
Ông Ba leo lên cầu tre, bước đi chậm mà vững. Ông tới nhà Hoa cách đó mấy căn. Hoa đang nằm trên giường, cổ chân đã rửa sạch nhưng vẫn còn hơi sưng đỏ thành một vòng mờ. Ông ngồi xuống mép giường, cầm cổ chân con bé lên xem rất kỹ, lật qua lật lại dưới ánh sáng từ cửa sổ. Ông không hỏi Hoa nhiều, chỉ hỏi một câu.
- Lúc nó nắm, con thấy nó nắm từ phía nào. Từ dưới sâu lên, hay từ mé cầu tre ra.
Hoa nghĩ một lúc rồi nói.
- Từ dưới sâu lên, ông Ba. Nó kéo con tuột xuống, không phải kéo ngang.
Ông Ba gật đầu, buông chân Hoa xuống nhẹ nhàng, rồi đứng dậy. Mặt ông trầm hơn lúc mới tới. Ông quay sang mẹ của Hoa, dặn cho con bé nghỉ vài ngày, đừng cho xuống nước, rồi ông trở ra bến tắm, theo sau là Thạch và vài người trong xóm.
Ở bến, ông Ba mở cái hộp gỗ đồ nghề của mình. Đây là lần hiếm hoi Thạch thấy ông mở hộp đó trước mặt người khác. Trong hộp có một cuộn dây lặn đã sờn, một con dao nhỏ cán gỗ, mấy nén nhang gói trong giấy dầu, và một cuộn chỉ đỏ nhỏ, sợi chỉ mảnh nhưng dai. Ông lấy ra một đoạn chỉ, rồi rút cây sào nứa dài vẫn dựng trên ghe của ông. Cây sào nứa già, thân vàng sẫm, nhẹ mà chắc, chính là cây sào có sợi chỉ đỏ đã phai màu buộc ở đầu mà Thạch từng thấy hồi nhỏ.
Ông Ba ngồi xuống đầu cầu tre, thắt một sợi chỉ đỏ mới quanh đầu sào, thắt chậm rãi, mỗi vòng đều siết chặt. Vừa thắt, ông vừa nói, giọng đều đều như đang kể một lệ cũ mà ai làm nghề của ông cũng phải thuộc.
- Nghề của tui là nghề vớt xác. Người chết đuối dưới sông, hồn còn ở quanh chỗ chết, vía còn hoảng. Trước khi chạm vào một cái xác, hay chạm vào một chỗ nước có chuyện, thợ lặn phải cắm cây sào thắt chỉ đỏ xuống mép nước trước. Người trong nghề gọi là chuộc vía. Cắm sào là để báo cho dưới nước biết có người sống sắp xuống, cũng là để giữ vía của chính mình, kẻo xuống đó rồi vía yếu, bị giữ lại lúc nào không hay.
Thạch nghe từng chữ. Anh hỏi.
- Hồi nhỏ con thấy đầu sào của ông Ba lúc nào cũng có chỉ đỏ. Là vì lệ này hả ông.
- Ừ. Sợi chỉ trên đầu sào của tui là sợi cũ, buộc từ hồi tui còn trẻ. Mỗi lần xuống vớt một người, tui lại thắt thêm một nút nhỏ. Sợi chỉ đó không ai được tháo, trừ khi tui nghỉ nghề.
Ông Ba đứng dậy, cầm cây sào đi ra mé ngoài cầu tre, chỗ nước sâu nhất của bến tắm. Ông cắm mạnh cây sào xuống bùn, đầu sào có chỉ đỏ còn nhô trên mặt nước chừng một gang tay. Sợi chỉ đỏ mới thắt nổi bật trên mặt nước đục. Ông đứng nhìn cây sào một lúc, rồi lẩm bẩm khấn mấy câu rất khẽ, không ai nghe rõ. Gió chiều thổi qua, sợi chỉ đỏ khẽ rung trên mặt nước.
Xong, ông quay lại nói với những người đang đứng xem.
- Từ nay, cây sào này cắm ở đây. Trẻ con trong xóm thấy sào chỉ đỏ thì không được bơi ra quá cây sào. Người lớn đi ngang thấy sào còn thì biết bến còn được giữ lệ. Đừng ai nhổ lên, cũng đừng ai tự ý cắm thêm sào khác. Một chỗ nước chỉ cần một cây sào chuộc vía là đủ.
Bà Sáu đứng trong đám người, hỏi điều mà ai cũng đang nghĩ.
- Ông Ba, vậy là dưới bến mình thiệt có thứ gì đó hả ông.
Ông Ba nhìn mặt nước một lúc lâu mới trả lời.
- Có hay không, trưa nay con Hoa đã trả lời rồi. Tui chỉ nói một điều này thôi. Mười năm rồi, bến này mới lại có bàn tay nắm chân trẻ con.
Câu nói của ông làm cả bến im phăng phắc. Mười năm. Thạch nghe hai chữ đó mà trong lòng chùng xuống một nhịp rất lạ. Mười năm trước, anh mười hai tuổi. Mười năm trước, bến này cũng là bến tắm của đám trẻ trong xóm, trong đó có anh. Anh cố nhớ, nhưng ký ức năm anh mười hai tuổi như bị một lớp sương phủ lên, chỉ còn lại những mảnh rời rạc: nắng trưa, tiếng la hét của đám bạn, mặt nước sáng loáng. Và một khoảng trống mà anh không tài nào lấp được mỗi khi cố nhớ cho trọn.
Anh định hỏi ông Ba mười năm trước ở bến này đã xảy ra chuyện gì, nhưng ông Ba đã quay đi, thu dọn hộp đồ nghề, leo xuống ghe. Trước khi chống ghe rời bến, ông gọi Thạch lại, nói riêng với anh, giọng thấp xuống.
- Thạch, con là đứa lặn giỏi nhất xóm này bây giờ. Nếu còn có lần nữa, đừng hấp tấp xuống nước một mình giữa trưa hay lúc sụp tối. Xuống nước ở bến này bây giờ phải có lệ, phải có người giữ ở trên bờ. Con nhớ lời tui dặn hôm nay: trước khi chạm vào bất cứ thứ gì dưới nước, phải cắm sào chuộc vía trước.
- Dạ, con nhớ.
- Nhớ cho kỹ. Vì tui có cảm giác, chuyện trưa nay chưa phải là hết đâu.
Trước khi về, ông Ba còn đi một vòng quanh bến tắm, nhìn từng chân cọc của cầu tre, nhìn vệt nước ở mé ngoài, rồi dừng lại ở chỗ sâu nhất, nơi mặt nước tối hơn hẳn các chỗ khác dù cùng một ánh nắng chiều. Ông lấy tay khuấy nhẹ mặt nước rồi đưa lên mũi ngửi, lắc đầu rất khẽ. Thạch đứng bên cạnh, hỏi nhỏ.
- Ông Ba ngửi gì vậy ông.
- Nước. Nước sông mùa nổi có mùi bùn non. Còn chỗ nào có người chết đuối lâu ngày chưa được đưa về, nước ở đó có thêm một mùi lạnh tanh rất nhẹ, ngửi quen mới nhận ra. Tui làm nghề này mấy chục năm, cái mũi nó nhớ mùi đó hơn cả mắt.
- Ở bến mình, ông ngửi thấy mùi đó hả ông.
Ông Ba không trả lời ngay. Ông nhìn cây sào vừa cắm, rồi mới nói, chậm rãi từng chữ.
- Thấy thoang thoảng. Nhẹ lắm. Như có như không. Cho nên tui mới cắm sào và dặn kỹ. Nếu vài bữa nữa nó tan đi thì là chuyện qua đường. Còn nếu nó đậm lên, thì dưới bến này có một người đã ở lại quá lâu rồi.
Lời ông Ba khiến mấy người đứng gần đó nhìn nhau. Không ai dám hỏi thêm. Bà Tư chống gậy từ phía đình bến đi tới, nghe được câu cuối, bà gật gù.
- Ông Ba nói phải đó. Người chết đuối mà không ai nhớ, không ai cúng, thì ở dưới lạnh lẽo lắm. Lạnh quá thì tìm hơi ấm của người sống. Trẻ con là ấm nhất, cũng yếu vía nhất.
- Bà Tư, vậy giờ xóm mình phải làm sao.
Người hỏi là chị của Bé Hoa, mắt còn đỏ vì khóc từ trưa. Bà Tư nhìn ra mặt sông, giọng bà khàn đi.
- Trước mắt là giữ lệ và coi chừng đám nhỏ. Chuyện dưới nước không xử bằng nóng nảy được. Đứa nào cũng là con cháu trong xóm này, kể cả đứa đang ở dưới nước, nếu nó thiệt là người của xóm này.
Câu nói cuối của bà Tư làm Thạch giật mình. Anh quay sang nhìn bà, nhưng bà đã chống gậy đi về phía nhà mình, bóng bà nhỏ dần trên lối đất ven sông. Trong đầu Thạch, một ý nghĩ mơ hồ vừa nhen lên, chưa thành hình, nhưng đủ làm anh mất ngủ nếu đêm nay anh nằm nghĩ về nó: đứa ở dưới nước, nếu thật là người của xóm này. Thì nó là ai, và nó đã ở dưới đó bao lâu rồi.
Ghe của ông Ba rời bến, để lại cây sào nứa thắt chỉ đỏ cắm giữa bến tắm, đầu sào nhô trên mặt nước lặng chiều. Đám trẻ trong xóm đứng từ xa nhìn cây sào, không đứa nào dám tới gần. Thạch đứng ở đầu cầu tre cho tới khi nắng tắt hẳn. Sợi chỉ đỏ trên đầu sào là điểm màu duy nhất còn rõ trên mặt nước đang tối dần, và anh cứ nhìn nó, trong đầu lặp đi lặp lại câu nói của ông Ba về mười năm. Như một câu hỏi chưa có lời đáp mà anh linh cảm mình sẽ phải là người đi tìm lời đáp đó.
Trên đường về nhà, Thạch đi ngang qua mấy căn nhà ở giữa xóm. Nhà nào cũng khép cửa sớm hơn mọi ngày. Có nhà còn thắp một ngọn đèn dầu ở bàn thờ, ánh sáng vàng hắt qua khe cửa xuống lối đi đất đã ngập nước. Tiếng trẻ con trong các nhà cũng im hơn thường lệ, không còn tiếng la hét đuổi nhau ngoài sân. Cả xóm Bến Vàm như đang nín thở sau một buổi trưa quá lạ lùng, và Thạch hiểu rằng từ hôm nay, mùa nước nổi năm nay sẽ không còn là một mùa nước nổi bình thường như những mùa trước nữa. Dù lúc này chưa ai trong xóm gọi tên được điều đang tới, và cây sào chỉ đỏ ngoài bến vẫn đang cắm yên trên mặt nước tối, chờ những ngày sắp tới của cả xóm chài nghèo này.