MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 5: Bà Tư Kể Lệ Sông
Sáng 07/10/2017, lúc 09:00, Thạch mang sang nhà bà Tư một rổ cá linh đầu mùa mà mẹ anh dặn biếu bà. Nhà bà Tư là căn nhà sàn cũ nhất xóm Bến Vàm, nằm gần…
Nội dung chương
Sáng 07/10/2017, lúc 09:00, Thạch mang sang nhà bà Tư một rổ cá linh đầu mùa mà mẹ anh dặn biếu bà. Nhà bà Tư là căn nhà sàn cũ nhất xóm Bến Vàm, nằm gần đình bến, vách gỗ đã bạc màu, mái ngói rêu phong, trước sân có một cây bần già mà bà nói đã có từ đời ông cố của bà. Bà sống một mình từ ngày chồng mất, con cháu đi làm xa, nhưng căn nhà của bà là chỗ người trong xóm hay ghé mỗi khi có chuyện dính tới sông nước, tang ma hay cúng kiếng.
Bà Tư ngồi trên chiếc chõng tre ở hiên nhà, tay lần một chuỗi hạt gỗ đã mòn bóng. Thấy Thạch tới, bà gật đầu, chỉ chiếc ghế đẩu bên cạnh.
- Ngồi xuống đây, con. Tui biết bữa nay con sang không phải chỉ để biếu cá.
Thạch ngồi xuống, im lặng một lúc. Hai ngày qua, những điều anh chạm phải và nghe thấy cứ chồng lên nhau trong đầu: bàn tay trơn nhớt lạnh buốt, câu rủ chơi dưới nước, mùi lạnh tanh mà ông Ba Lặn nhắc tới, và hai chữ mười năm của ông Ba vẫn chưa có lời giải. Anh hỏi thẳng.
- Bà Tư, người xưa gọi thứ ở dưới sông là cái gì, bà kể cho con nghe hết được không. Con muốn biết mình đang đối diện với thứ gì.
Bà Tư nhìn ra phía sông qua hàng bần trước sân, mắt bà nheo lại vì nắng sớm. Bà nói chậm rãi, như người đang mở một cái rương cũ đã khóa từ lâu.
- Người xưa ở đất này gọi nó là ma da. Con phải hiểu cho đúng, ma da không phải là quái vật, cũng không phải là thần sông. Ma da là oan hồn của người chết đuối. Người nào chết đuối oan, chết bất đắc kỳ tử, xác chìm dưới bùn lạnh, hồn không siêu thoát được thì ở lại khúc sông đó, lâu ngày hóa thành ma da. Da thịt của nó trong trí nhớ của người sống thì bùng nhùng như một mớ da nhớt lẫn trong rong rêu, còn khi nó muốn cho người ta thấy, nó hiện thành hình dạng lúc nó còn sống. Thường là một đứa trẻ trần truồng, da trắng bệch, tay chân có màng, mắt lồi đờ đẫn nhìn lên từ dưới nước đục.
Thạch nghe mà da tay nổi gai. Hình ảnh bà mô tả khớp với lời Bé Hoa và Lê Văn Đạt kể, khớp với bàn tay mà anh đã chạm, chỉ trừ việc anh chưa từng nhìn thấy trọn hình hài đó.
- Nó ở đâu, hả bà.
- Nó ở những chỗ nước sâu và lạnh nhất của khúc sông: bến đò vắng, hố nước xoáy, chân cầu cũ. Nó lặn ngầm dưới mặt nước, chờ có người tắm sông hay sẩy chân, thì thò tay nắm chặt cổ chân, lôi tuột xuống chỗ sâu của nó. Người xưa đồn nó làm vậy để bắt một hồn khác thế chỗ cho nó, để nó được đi đầu thai. Nhưng con nghe cho kỹ lời tui nói đây. Lời đồn là một chuyện, lòng của một oan hồn trẻ con là chuyện khác. Một đứa trẻ chết đuối, ở dưới nước lạnh một mình lâu ngày, nó kéo bạn xuống có khi không phải vì nó ác. Nó kéo vì nó lạnh, nó sợ, nó nhớ hơi người. Nó muốn có bạn chơi, như lúc nó còn sống nó vẫn chơi ở bến sông này.
Câu nói của bà Tư làm Thạch ngồi lặng đi rất lâu. Nó giống hệt ý nghĩ mà Út đã nói ra bằng giọng trẻ con ở bến hôm trước, và giống hệt điều cha anh đã nói trong đêm tối ở bến ghe. Ba người, ba thế hệ của xóm này, cùng nói về thứ dưới nước bằng một giọng không hẳn là sợ hãi, mà có cả thương xót ở trong đó.
Bà Tư tiếp tục kể, lần này là phần lệ, và bà dặn anh nghe cho thuộc.
- Lệ thứ nhất: kiêng tắm sông một mình vào giờ Ngọ, lúc mười hai giờ trưa, và vào lúc chạng vạng. Hai giờ đó là giờ âm khí nặng nhất trên mặt sông, cũng là hai giờ nó mạnh nhất. Hai đứa nhỏ bị kéo bữa nay, một đứa giữa trưa, một đứa lúc trời sụp tối, con thấy có khớp không.
Thạch gật đầu, sống lưng lạnh đi. Bé Hoa bị kéo lúc 12:10. Lê Văn Đạt bị kéo lúc 17:50. Cả hai đều rơi đúng vào hai khung giờ mà bà vừa nói.
- Lệ thứ hai: tránh xa vùng nước xoáy nổi bọt tăm đỏ đục. Bọt thường thì trắng hoặc vàng phù sa. Bọt nào nổi lên thành vòng trên mặt xoáy mà có màu đỏ đục như nước vo gạo lẫn máu cá, thì đó là dấu nó đang ở gần, đang ngoi lên gần mặt nước. Thấy bọt đó thì lên bờ ngay, đừng ở lại coi cho rõ, vì nó ngoi lên là nó đang tìm người.
- Lệ thứ ba là lệ của thợ lặn, ông Ba đã làm cho con thấy rồi: cắm sào nứa thắt chỉ đỏ chuộc vía trước khi chạm vào thi thể hay chỗ nước có chuyện. Lệ đó không phải mê tín cho vui. Đó là cách người sống báo cho oan hồn biết mình xuống nước không phải để giành giật gì với nó.
Bà Tư dừng lại, nhìn thẳng vào mặt Thạch, giọng bà trầm xuống và nghiêm lại.
- Còn một điều cuối cùng, quan trọng nhất, con phải nhớ. Nếu nó thiệt là một oan hồn trẻ con, thì tuyệt đối không được trấn diệt nó như trấn một con quái. Người lớn mà dùng bùa phép đè lên một đứa trẻ chết oan, oán của nó không tan mà còn nặng thêm, khúc sông này sẽ không bao giờ yên. Oan hồn trẻ con chỉ có một đường đi là được người ta thương, được gọi đúng tên, được cúng kiếng đàng hoàng rồi đưa nó về đường đầu thai. Đường đó khó hơn đường trấn nhiều, vì nó đòi người sống phải xuống tận nơi nó ở mà kéo nó lên bằng tay mình, chứ không đứng trên bờ đọc chú.
Thạch ngồi im, hai tay đan vào nhau. Mọi điều bà Tư nói đều khớp với những gì anh đã thấy trong hai ngày qua, khớp tới mức anh không còn đường nào để tự nói với mình rằng đây chỉ là chuyện trẻ con hoảng loạn. Anh hỏi câu cuối, câu mà anh đã muốn hỏi từ chiều hôm qua.
- Bà Tư, ông Ba nói mười năm rồi bến này mới lại có bàn tay nắm chân trẻ con. Mười năm trước, ở bến này có chuyện gì.
Bà Tư nhìn anh rất lâu. Chuỗi hạt gỗ trong tay bà ngừng lăn. Bà không trả lời thẳng câu hỏi của anh. Bà chỉ hỏi ngược lại một câu, nhẹ như gió thoảng qua hiên nhà, mà làm tim Thạch đập mạnh một nhịp.
- Con còn nhớ thằng bạn hay tắm chung với con ở bến này hồi con mười hai tuổi không.
Thạch mở miệng, rồi khựng lại. Trong đầu anh, một gương mặt trẻ con mờ nhòe hiện lên rồi tan ra như bóng người dưới nước đục. Anh nhớ có một đứa bạn. Anh nhớ tiếng cười, nhớ những buổi trưa hai đứa trốn nhà ra bến. Nhưng anh không nhớ rõ mặt nó, không nhớ rõ tên nó được gọi hằng ngày, và anh hoảng hốt nhận ra phần ký ức đó trong đầu mình trống một cách bất thường. Như có ai đã lấy đi một đoạn của năm anh mười hai tuổi rồi khâu lại bằng sương mù.
- Con nhớ là có. Mà con không nhớ rõ mặt nó, bà Tư à. Sao con lại không nhớ rõ được.
Bà Tư thở dài, quay mặt ra phía sông.
- Có những chuyện, người ta không quên vì muốn quên. Người ta quên vì nhớ lại thì đau quá, cái đầu nó tự giấu đi. Rồi sẽ tới lúc nó tự trả lại cho con, khi con đủ sức mà nhận. Bữa nay con nghe lệ sông là đủ rồi. Về đi, coi chừng thằng Út, và nhớ lời tui: hai giờ đó, đừng để đứa nào trong xóm xuống nước một mình.
Trước khi anh đứng dậy, bà Tư còn kể thêm một chuyện cũ của xóm, giọng bà chậm lại như đang đếm từng năm.
- Hồi bà còn nhỏ, mỗi mùa nước nổi, xóm này có lệ thả một chiếc bè nhỏ kết bằng tre ra giữa sông vào ban đêm. Trên bè người ta thắp đèn, đặt một mâm cháo trắng, rải gạo muối ra bốn phía, cúng cho những oan hồn chết đuối không ai thờ cúng dọc khúc sông này. Người ta gọi là cúng cô hồn sông nước. Thả bè xong thì không ai được gọi tên người chết nào thành tiếng, chỉ lặng lẽ nhìn bè trôi, tin rằng oan hồn nào lạnh quá thì theo ánh đèn mà về ăn một bữa cháo ấm, rồi đi cho nhẹ. Lệ đó bỏ đã mấy chục năm nay, từ hồi xóm mình nghèo quá, rồi lớp trẻ không ai còn nhớ nữa.
- Sao tự nhiên bà kể con nghe chuyện chiếc bè.
- Vì bà thấy thời buổi này, người ta hễ gặp chuyện dưới sông là nghĩ ngay tới trấn, tới yểm, tới mời thầy về đè cho yên. Ít ai còn nhớ rằng người xưa ở đất này gặp oan hồn thì trước hết là cúng cho nó ăn, thắp cho nó một ngọn đèn, rồi mới tính chuyện khác. Một đứa trẻ chết đuối, con nghĩ coi, nó cần một lá bùa đè lên đầu, hay cần một mâm cháo trắng và có người gọi nó lên ăn cho ấm bụng.
Thạch không trả lời, nhưng câu hỏi của bà Tư ở lại trong đầu anh như một hạt giống vừa được gieo xuống bùn, chưa nảy mầm, nhưng đã nằm yên ở đó chờ đúng ngày nước ấm.
Thạch đứng dậy chào bà, bước xuống sân nhà bà Tư, đi trên lối đất ngập nước về phía bến. Nắng buổi sáng đã lên cao, mặt sông sáng loáng, bến tắm trống không vì không nhà nào dám cho trẻ xuống nước nữa. Cây sào nứa thắt chỉ đỏ vẫn cắm yên giữa bến, sợi chỉ đỏ nổi rõ trên mặt nước lặng. Thạch đứng nhìn cây sào, rồi nhìn ra phía hố xoáy dưới chân cầu sắt xa xa, nơi mặt nước vẫn quay chậm không ngừng nghỉ, và trong đầu anh, câu hỏi của bà Tư cứ lặp lại không thôi. Như một tiếng gọi từ dưới lớp sương mù của mười năm trước đang tìm đường trở lại.