MA DA BẮT HỒN Ở SÔNG TIỀN - Chương 7: Xóm Họp Ở Đình Bến
Sáng 08/10/2017, lúc 08:00, sân đình bến của xóm Bến Vàm đông hơn cả ngày cúng đình hằng năm. Gần như nhà nào cũng có người tới. Hai đứa trẻ bị kéo trong…
Nội dung chương
Sáng 08/10/2017, lúc 08:00, sân đình bến của xóm Bến Vàm đông hơn cả ngày cúng đình hằng năm. Gần như nhà nào cũng có người tới. Hai đứa trẻ bị kéo trong hai ngày liên tiếp, một đêm tiếng khóc ngoài sông mà vài người đã nghe loáng thoáng, và cây sào nứa thắt chỉ đỏ cắm giữa bến tắm là ba chuyện mà cả xóm không thể coi như không có gì được nữa. Người ta ngồi trên các băng ghế đá cũ, đứng dọc theo hiên đình, mặt ai cũng nặng.
Đình bến là một ngôi đình nhỏ thờ thần hoàng của xóm chài, nằm trên gò đất cao nhất ven bờ, là nơi xóm họp việc chung từ đời này sang đời khác. Ông Hai đứng ở giữa sân, thay mặt các bậc cha chú trong xóm, nói mở đầu ngắn gọn.
- Việc ở bến tắm hai bữa nay, nhà nào cũng biết rồi. Bữa nay họp là để bàn cách giữ đám nhỏ cho qua mùa nước nổi này. Ai có ý gì thì nói, nói cho hết, rồi cả xóm cùng theo một lệ chung.
Người lên tiếng đầu tiên là cha của Lê Văn Đạt. Ông là người làm nghề đóng ghe, giọng nói lớn, tay còn run nhẹ khi nhắc tới chuyện con mình.
- Con tui nó suýt chết ngay trước mắt cả xóm. Tui nói thiệt, từ bữa đó tới nay tui ngủ không yên. Tui đề nghị giăng lưới quanh bến tắm, nước sâu tới đâu lưới ngăn tới đó, cho đám nhỏ chỉ tắm ở trong vòng lưới thôi. Tiền lưới xóm mình hùn lại, nhà tui chịu phần lớn cũng được.
Mẹ của Bé Hoa tiếp lời ngay, mắt chị vẫn còn sưng vì khóc mấy ngày qua.
- Giăng lưới cũng được, cấm tắm luôn cũng được, tui chỉ cần con tui còn sống. Mà tui hỏi thiệt một câu này, lưới thì ngăn được người, chớ có ngăn được thứ ở dưới nước không. Nó ở dưới nước ngay trong bến mình, lưới giăng vòng ngoài thì nó vẫn ở trong vòng với đám nhỏ đó chớ.
Câu hỏi của chị làm sân đình im đi một lúc. Đó cũng là điều mà ai cũng nghĩ mà chưa ai dám nói thành lời: thứ đó không từ ngoài sông bơi vào. Nó ở ngay trong bến, ngay dưới chân cầu tre mà trẻ con xóm này đã tắm từ đời này sang đời khác.
Một người đàn ông làm nghề buôn cá ở giữa xóm đứng lên, nói điều mà mấy người khác đang nghĩ theo một hướng khác hẳn.
- Tui nói thẳng, xóm mình sống nhờ con sông này. Mùa nước nổi là mùa làm ăn. Chuyện cứ rùm beng lên, người ở xóm khác nghe được, ghe cá không dám ghé, bạn hàng không dám tới. Tui đề nghị mời một ông thầy giỏi về làm lễ trấn ở hố xoáy cho xong chuyện. Trấn một lần cho yên, xóm mình còn làm ăn. Chớ cứ để vậy hoài, chưa có đứa nào chết mà cả xóm đã như có tang rồi.
Lời đề nghị trấn lễ làm sân đình xôn xao. Vài người gật đầu theo. Vài người lắc đầu. Bà Tư chống gậy đứng lên từ băng ghế đá ở góc sân. Bà nhỏ người, lưng đã còng, nhưng khi bà đứng lên nói, cả sân đình đều im lặng, vì bà là người lớn tuổi nhất xóm và là người giữ lệ sông mà ai cũng nể.
- Trấn là trấn cái gì. Mấy người biết chắc dưới đó là cái gì chưa mà đòi trấn. Tui nói rồi, dưới đó nhiều phần là một oan hồn chết đuối, mà là oan hồn của một đứa trẻ. Người lớn trong xóm hè nhau mời thầy về đè một đứa trẻ chết đuối, chuyện đó mà làm được, tui sống tới từng tuổi này chưa từng nghe. Đè nó xuống thì nó oán thêm. Oán thêm thì nó giữ bến này chặt thêm. Mấy người muốn xóm mình yên hay muốn xóm mình mang thêm một món nợ với người chết.
Người đàn ông buôn cá không chịu thua, hỏi lại.
- Vậy theo bà Tư, cứ để yên cho nó kéo con cháu mình xuống hoài sao.
- Không ai để yên. Nhưng việc đầu tiên của người sống là giữ người sống. Canh bến cho chặt, cấm trẻ xuống nước một mình, đó là việc làm ngay bữa nay được. Còn việc dưới nước, phải rõ nó là ai, nó muốn gì, rồi mới tính. Người ta có tang còn phải biết người chết là ai mới cúng được, chớ ai lại cúng cho một người mà mình không biết tên.
Ông Ba Lặn, từ đầu buổi chỉ ngồi im ở mép hiên đình, lúc này mới lên tiếng, giọng ông chậm và nặng.
- Tui làm nghề vớt xác mấy chục năm. Tui nói một câu cho cả xóm nghe. Khúc sông nào có oan hồn giữ bến, càng động vào nó bằng cách trấn yểm, nó càng giữ chặt. Còn người sống mà giữ lệ, cúng kiếng đàng hoàng, nó từ từ buông. Tui chưa nói xóm mình phải làm lễ gì bây giờ. Tui chỉ nói, đừng ai tự ý mời thầy ở đâu về động vào hố xoáy khi cả xóm chưa bàn xong. Động sai một lần là không sửa lại được.
Cuối cùng, cả xóm thống nhất theo một lệ chung cho những ngày trước mắt, do Thạch là người đề xuất và được ông Hai cùng bà Tư gật đầu. Từ hôm nay, bến tắm có người lớn canh theo ca: buổi trưa từ mười một giờ tới một giờ, buổi chiều từ năm giờ tới khi trời tối hẳn. Trẻ con chỉ được xuống nước khi có người canh và không được bơi quá cây sào chỉ đỏ. Ban đêm, không ai được ra bến một mình. Nhà nào có trẻ nhỏ phải tự giữ con trong hai khung giờ trưa và chạng vạng, vi phạm lệ chung thì cả xóm sẽ tới tận nhà mà nhắc.
Thạch nhận ca canh buổi trưa của ngày đầu tiên. Anh nói rõ lý do của mình trước cả xóm, không giấu giếm.
- Con nhận ca trưa. Con là người đã chạm vào tay nó hai lần. Nếu nó còn lên nữa, con muốn mình là người ở đó đầu tiên, chớ không phải một đứa nhỏ nào khác.
Trước khi buổi họp kết thúc, cha của Thạch còn nói thêm một việc quan trọng. Ông kể rằng ghe lưới của mấy nhà trong xóm mấy đêm nay đi ngang chân cầu sắt đều thấy một chuyện giống nhau: mặt hố xoáy về đêm nổi bọt nhiều hơn ban ngày. Và có một khoảng nước ở giữa vòng xoáy lạnh hơn hẳn, ghe đi ngang qua là thấy hơi lạnh bốc lên mặt dù đêm tháng mười vẫn nóng. Nghe ông nói, hai ba người làm nghề ghe khác cũng gật đầu xác nhận họ đã thấy y như vậy mà không dám nói ra vì sợ xóm hoang mang. Ông Ba Lặn nghe xong, nói một câu làm cả sân đình chú ý.
- Nó lên gần mặt nước về đêm là dấu nó đang tìm hơi người. Ban ngày nó ở sâu. Ban đêm nó lên. Cho nên lệ canh bến ban đêm quan trọng không kém ban ngày, dù ban đêm không có đứa trẻ nào tắm. Người canh đêm không cần xuống nước, chỉ cần có mặt ở bến, có đèn sáng ở bến, là nó biết trên bờ có người sống đang thức mà giữ bến cho nó thấy.
Xóm bàn thêm một lúc rồi chốt cả ca canh đêm: hai người lớn một ca, thay nhau từ chín giờ tối tới gần sáng, ngồi ở chòi canh đầu bến, thắp đèn dầu sáng suốt ca. Thạch định nhận thêm ca đêm đầu tiên thì ông Hai gạt đi, nói anh đã nhận ca trưa, sức người có hạn, và hơn nữa. Ông nói nhỏ với con trai khi hai cha con đứng riêng một góc sân: người mà nó đang chờ, theo lời bà Tư, có khi chính là anh, nên anh càng phải giữ sức và giữ cái đầu cho tỉnh. Không được để mình kiệt sức rồi xuống nước trong lúc mệt mỏi. Thạch nghe cha nói mà ngạc nhiên, vì đây là lần đầu tiên cha anh nói về chuyện ở bến bằng một giọng thừa nhận rằng dưới nước có một ai đó đang chờ. Chứ không còn là giọng của một người chài lưới chỉ tin vào con nước và tay nghề như mọi ngày.
Buổi họp tan, người trong xóm ra về, ai cũng mang theo một phần lo lắng và một phần yên tâm vì ít nhất xóm đã có một lệ chung. Thạch ở lại sân đình sau cùng với bà Tư. Bà nhìn anh, nói nhỏ, chỉ đủ cho hai người nghe.
- Hồi nãy trong buổi họp, có người nhắc một câu mà chắc con không để ý. Người ta nói mười năm trước, ở đúng hố xoáy dưới chân cầu sắt này, từng có một đứa trẻ trong xóm mình chết đuối. Người ta nói qua rồi thôi, không ai nói thêm, mà cũng không ai phủ nhận. Con à, chuyện mười năm trước của bến này, người lớn trong xóm ai cũng biết một phần, mà phần của ai cũng thiếu một miếng. Miếng thiếu đó, tui nghĩ nằm ở trong đầu con.
Thạch đứng lặng giữa sân đình trống rất lâu, trong đầu anh chỉ còn lại hình ảnh một đứa trẻ của bến này đã nằm xuống ở hố xoáy từ mười năm trước. Một đứa trẻ mà cả xóm còn nhớ loáng thoáng, còn anh thì không nhớ nổi một gương mặt cho trọn vẹn để mà thương cho đúng. Nắng buổi sáng chiếu xuống mặt sân gạch cũ, tiếng chuông gió ở mái đình kêu leng keng rất khẽ. Anh nhìn ra phía sông, qua hàng bần, về phía chân cầu sắt xa xa, và tự hỏi vì sao một chuyện lớn như một đứa trẻ chết đuối ở bến nhà mình mà anh, một đứa trẻ của chính bến đó. Lại chỉ nhớ được bằng một khoảng sương mù dày đặc không gọi được tên, không nhìn được mặt, và không cách nào chạm tay vào cho rõ ràng được nữa rồi. Dù anh đã đứng ngay giữa sân đình của xóm mình, giữa bao nhiêu người quen, mà hỏi tới tận nơi.