MA GIẾNG ĐÁ ONG Ở ĐƯỜNG LÂM - Chương 8: Đoạn clip bị xóa
Ngày mười bốn tháng bảy, Phạm Thu Hằng tìm gặp nhóm thanh niên của đêm đầu tiên để hoàn thiện phần ghi chép nhân chứng cho hồ sơ của xã. Cô hẹn cả ba…
Nội dung chương
Ngày mười bốn tháng bảy, Phạm Thu Hằng tìm gặp nhóm thanh niên của đêm đầu tiên để hoàn thiện phần ghi chép nhân chứng cho hồ sơ của xã. Cô hẹn cả ba người ở quán nước đầu làng vào buổi sáng, nơi mấy bộ bàn ghế nhựa đặt dưới tán cây gạo, xa miệng giếng cổ đủ để mọi người ngồi nói chuyện mà không phải ngoái đầu lại phía dây chăng sau lưng.
Việc chính của Hằng sáng nay là xin lại đoạn clip mà Đỗ Văn Hòa đã quay bằng điện thoại trong đêm đầu tiên. Theo lời Hòa kể hôm lập biên bản, lúc nhóm vừa tới gần giếng và nghe tiếng gàu kêu những nhịp đầu, anh đã rút điện thoại ra quay một đoạn ngắn từ phía ngoài, tay cầm máy hướng về phía giá gỗ và miệng giếng. Nếu đoạn clip còn, nó sẽ là bằng chứng hình ảnh đầu tiên của hiện tượng, giúp hồ sơ của xã thêm vững.
Nhưng Hòa tới quán với hai tay không và một vẻ mặt ngượng nghịu thấy rõ. Anh ngồi xuống, gọi cốc nước chè, rồi nói thẳng trước khi Hằng kịp hỏi.
- Clip em xóa rồi chị ạ. Xóa từ sáng hôm kia, ngay sau hôm ở xã về.
Hằng khựng lại, cây bút trên tay dừng giữa trang sổ. Cô hỏi vì sao lại xóa, có ai bắt xóa không. Hòa lắc đầu, gãi đầu, kể thật từng lý do một. Một là anh sợ bị xã phạt vì tội tụ tập uống rượu rồi quay phim gây hoang mang trong làng. Hai là anh sợ người ta xem clip rồi nói nhóm anh say rượu dựng chuyện để nổi tiếng trên mạng, điều mà anh nghe phong thanh đã có người trong làng bóng gió. Ba là chính anh cũng không muốn giữ đoạn clip đó trong máy, vì mỗi lần mở thư viện ảnh ra là lại thấy thumbnail tối om của nó, làm anh nhớ tới tiếng la hét và cảnh Thắng trèo lên thành giếng.
- Em xóa luôn cả trong thùng rác của máy rồi, không lấy lại được đâu chị, Hòa nói thêm, giọng nhỏ đi. Chị đừng giận, em lúc đó chỉ nghĩ xóa đi là yên chuyện.
Hằng không giận. Cô đã làm công việc ghi chép đủ lâu để hiểu phản ứng của người dân trước những chuyện bất thường: người ta sợ bị liên lụy, sợ bị cười, sợ bị phạt, và nỗi sợ đó nhiều khi làm mất đi những bằng chứng quý nhất. Cô chỉ tiếc, tiếc một cách nghề nghiệp, và ghi vào sổ tay một dòng rõ ràng: đoạn clip đêm đầu tiên do Đỗ Văn Hòa quay đã bị chính anh xóa. Không còn bằng chứng hình ảnh của đêm đầu; việc xóa là tự nguyện vì sợ bị phạt và sợ bị nói là dựng chuyện, không có ai ép buộc.
Cô hỏi thêm Hòa về nội dung đoạn clip trước khi xóa, quay được những gì, có thấy rõ mặt nước không. Hòa nhớ lại, nói clip rất ngắn, quay từ xa trong lúc anh còn đang luống cuống, hình ảnh rung lắc mạnh, chỉ thấy giá gỗ, chiếc gàu sắt đang đung đưa và khoảng sân tối. Tới đoạn Thắng cúi xuống giếng thì chính anh cũng hoảng, tay run làm máy hạ xuống, sau đó là tiếng hét và clip cắt. Anh nói chắc chắn một điều: trong clip không thấy rõ khuôn mặt nào trên mặt nước cả, vì anh đứng ở phía ngoài và không hề tới gần miệng giếng. Mấy người trong làng sau này có xem lén hay không thì anh không biết, nhưng bản thân anh xem lại clip hai lần cũng không thấy gì ngoài gàu rung và bóng người nhốn nháo. Và anh hoàn toàn tỉnh táo khi xem, không hề có cảm giác đờ đẫn hay bị gọi như Thắng lúc cúi xuống giếng thật.
Hằng ghi lại chi tiết đó rất cẩn thận. Nó khớp với điều cụ Kính đã nói thành lệ: người bị tác động là người cúi nhìn trực tiếp xuống mặt nước bằng mắt mình trong đêm, chứ không phải người nhìn qua một màn hình điện thoại từ xa. Cô gạch chân dòng ghi này trong sổ, vì nó sẽ là một mốc đối chiếu quan trọng nếu sau này làng đặt camera ở giếng: camera có thể ghi được gàu chuyển động. Nhưng người xem lại hình ảnh qua màn hình không đồng nghĩa với người cúi đầu trên miệng giếng thật.
Phần việc tiếp theo của buổi sáng là đối chiếu lời kể của cả ba nhân chứng về khuôn mặt trên mặt nước trong đêm đầu. Hằng làm việc này một cách bài bản: cô hỏi riêng từng người, không cho người này nghe người kia trả lời trước, và ghi nguyên văn từng lời kể vào ba trang sổ khác nhau. Thắng kể trước ở một bàn riêng. Hòa kể sau. Bình kể cuối cùng, ở góc quán xa nhất.
Ba lời kể khớp nhau ở những điểm chính tới mức Hằng phải ngồi lặng một lúc khi đặt ba trang sổ cạnh nhau. Cả ba cùng tả mái tóc đen dài rẽ đều sang hai bên. Cả ba cùng tả khuôn mặt trắng bệch ngước lên. Cả ba cùng tả nụ cười không động đậy và cánh tay trắng nhợt vẫy gọi. Những điểm này không lạ, vì cả ba cùng có mặt trong một đêm, cùng nghe nhau kể lại mấy ngày nay, lời kể có thể đã nhuyễn vào nhau qua những lần nhắc lại.
Nhưng có một chi tiết làm Hằng chú ý đặc biệt. Cả ba người, ở ba lần hỏi riêng, đều nhắc tới cùng một điều mà trước nay chưa ai trong số họ nói ra trong các biên bản ở xã: một chiếc cài tóc ánh bạc lóe lên đúng một lần dưới ánh đèn pin. Ở phía tóc của khuôn mặt trên mặt nước, rồi tắt ngay khi mặt nước gợn lên. Thắng nói đó là một tia sáng bạc nhỏ xíu, lóe lên như mặt kim loại bắt đèn. Hòa nói anh tưởng là bọt nước phản chiếu đèn pin, nhưng vị trí của nó ở ngay trên tóc thì anh nhớ rất rõ. Bình, người ít nói nhất, tả chậm rãi rằng anh thấy một vật nhỏ bằng bạc cài trên tóc người dưới nước, sáng lên một nhịp rồi chìm theo mái tóc khi Thắng bị giật ra.
Hằng hỏi đi hỏi lại từng người xem họ đã bàn với nhau về chi tiết này chưa. Cả ba đều lắc đầu. Thắng nói từ đêm đó tới nay anh chỉ kể về khuôn mặt và cánh tay, chưa từng nhắc tới tia sáng bạc đó với ai, vì chính anh cũng không chắc mình có nhìn nhầm không. Hòa và Bình cũng nói y như vậy: chi tiết quá nhỏ, quá nhanh, họ sợ nói ra người ta bảo bịa thêm, nên giữ trong bụng tới hôm nay bị hỏi riêng mới dám kể.
Ba nhân chứng độc lập, cùng một chi tiết nhỏ chưa từng bàn trước, chưa từng ghi trong biên bản nào. Trong nghề ghi chép của Hằng, đó là dạng manh mối có giá trị nhất: nó không đến từ lời đồn, không đến từ gợi ý của người hỏi, mà tự khớp nhau từ ba trí nhớ riêng biệt.
Cô ghi riêng chi tiết cài tóc ánh bạc vào cuối sổ tay ngày mười bốn tháng bảy, khoanh tròn hai vòng, ghi chú bên cạnh: ba nhân chứng kể riêng, khớp nhau, chưa từng bàn trước. Cô không ghi thêm chữ thoa bạc hay bất cứ tên gọi nào cho vật đó, vì ở thời điểm này, tất cả những gì cô có chỉ là một ánh bạc lóe lên trên tóc của khuôn mặt dưới mặt nước. Đặt tên cho nó lúc này là việc của suy đoán, không phải việc của ghi chép.
Buổi trưa, Hằng ghé nhà Thắng một lúc để hỏi thăm vết thương và xác nhận lại giờ giấc đêm đầu cho hồ sơ. Mẹ Thắng mang nước ra mời, tiện miệng kể rằng từ đêm đó Thắng ngủ không yên, nửa đêm hay giật mình, có lúc còn nói mớ. Thắng ngồi bên, cười gượng, bảo mình không sao, chỉ là vết xước còn đau nên khó ngủ. Hằng không ghi những chuyện đời thường đó vào hồ sơ chính, nhưng cô ghi vào sổ tay riêng một dòng ngắn về tình trạng của nhân chứng chính sau hai đêm. Vì cô hiểu hồ sơ về một hiện tượng không chỉ gồm giờ giấc và tiếng kêu, mà còn gồm cả cái giá mà người sống đang phải trả từng ngày.
Trước khi rời quán nước, Hằng còn làm thêm một việc cho trọn phần ghi chép của buổi sáng. Cô nhờ chủ quán nước, người đã nghe loáng thoáng chuyện ba thanh niên kể nhau nghe trong mấy ngày qua, xác nhận xem bà có từng nghe ai trong ba người nhắc tới chi tiết cài tóc ánh bạc trước ngày hôm nay không. Bà chủ quán ngẫm nghĩ hồi lâu rồi lắc đầu, nói mấy đứa nó tới quán chỉ kể chuyện mặt trắng và tay vẫy, chưa từng nghe đứa nào nói tới cài tóc hay ánh bạc gì cả. Lời xác nhận của một người ngoài cuộc càng làm Hằng tin vào dòng ghi khoanh tròn trong sổ của mình.
Cô cũng viết sẵn vào cuối trang một lưu ý cho chính mình về cách bảo quản lời chứng từ nay về sau: mỗi nhân chứng quan trọng phải được hỏi riêng. Ghi riêng, tránh để lời kể của người này làm nhiễu trí nhớ của người kia, nhất là khi tin đồn trong làng đang lan nhanh từng ngày. Cô biết những chi tiết nhỏ như ánh bạc hôm nay, nếu để lẫn vào chuyện kể chung ở quán nước vài hôm nữa, sẽ biến dạng thành mười phiên bản khác nhau và mất hết giá trị đối chiếu.
Hằng ghé trụ sở xã nộp bản ghi chép buổi sáng cho Dũng. Dũng đọc tới đoạn clip đã bị xóa thì thở dài, nói vậy là hồ sơ mất hẳn một bằng chứng. Nhưng bù lại đoạn ba nhân chứng khớp nhau về cài tóc ánh bạc là một ghi chép rất đáng giá, anh sẽ đưa vào hồ sơ chính thức của xã. Anh dặn Hằng giữ cuốn sổ tay gốc cẩn thận, vì từ nay sổ tay của cô gần như là bộ nhớ chi tiết nhất của vụ việc ở giếng cổ.
Rời nhà Thắng, Hằng đi bộ qua quán nước đầu làng lần nữa, nhìn về phía giếng cổ ở khoảng cách xa. Dây chăng, biển cấm, giá gỗ, gàu sắt, tất cả nằm im trong nắng trưa gắt. Trong sổ tay của cô, sau buổi sáng nay, vụ việc đã có thêm hai dòng nặng ký: bằng chứng hình ảnh của đêm đầu không còn nữa. Và một chiếc cài tóc ánh bạc vừa bước vào hồ sơ bằng lời chứng khớp nhau của ba người, lặng lẽ như cách nó lóe lên rồi tắt dưới ánh đèn pin trong đêm đầu tiên.