MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 12: Bốn Người Lạ Vào Bản
Cũng trong ngày hai mươi tháng mười hai, khi nắng trưa vừa đứng bóng trên những mái nhà của bản Cổng Trời, bốn người đàn ông dưới xuôi bước vào bản theo…
Nội dung chương
Cũng trong ngày hai mươi tháng mười hai, khi nắng trưa vừa đứng bóng trên những mái nhà của bản Cổng Trời, bốn người đàn ông dưới xuôi bước vào bản theo con đường mòn từ đường cái lớn đi lên. Tin về họ tới tai Giàng A Sùng còn trước khi chính anh nhìn thấy mặt họ, vì mấy đứa trẻ chăn dê ở đầu bản đã chạy về báo rằng có một chiếc xe bán tải lạ đỗ dưới chân dốc. Rồi bốn người đàn ông vác ba lô, tay xách túi lớn, đang hỏi đường vào nhà trưởng bản. Sùng đang bổ củi sau nhà thì đặt rìu xuống, rửa vội tay, rồi đi ra đầu bản cùng vài người nữa trong bản, vừa vì tò mò. Vừa vì lời dặn của trưởng bản chiều hôm qua còn nóng hổi trong đầu anh: người lạ vào bản, việc đầu tiên là phải để trưởng bản biết.
Bốn người lạ đứng ở khoảng sân đất đầu bản, ngay dưới cây gạo già, dáng vẻ của những người vừa đi một quãng đường xa. Người đi đầu, cũng là người lớn tuổi nhất trong nhóm, trạc ngoài bốn mươi, dáng người tầm thước, chắc nịch, khuôn mặt rám nắng, đôi mắt nhanh và sáng. Ông ta mặc áo khoác bộ đội đã sờn, chân đi giày vải cao cổ lấm bùn khô, trên vai quấn một cuộn dây thừng nhỏ gọn gàng như thói quen của người hay đi rừng. Người thứ hai kém ông ta vài tuổi, cao hơn, vai rộng, ít nói, từ lúc vào bản chỉ gật đầu chào rồi đứng lặng sau lưng người đi đầu. Hai tay đút túi áo, mắt thỉnh thoảng liếc nhanh về phía những mái nhà như đang đếm, đang ghi nhớ một điều gì đó. Người thứ ba còn trẻ hơn, thân hình vạm vỡ, là người khuân vác chính của cả nhóm, hai tay xách hai chiếc túi lớn nặng trĩu mà hơi thở vẫn đều, thỉnh thoảng lại cười nói vài câu đỡ lời cho người đi đầu. Người thứ tư, trẻ nhất nhóm, mới ngoài hai mươi, mặt còn non, dáng đi nhanh nhẹn, ba lô đeo lệch một bên vai. Và điều khiến Sùng chú ý ngay từ những phút đầu tiên là ánh mắt của cậu ta: trong khi ba người kia nhìn vào sân bản. Nhìn vào những người dân đang đứng xem, thì cậu thanh niên này cứ thỉnh thoảng lại ngước lên phía mỏm đá Cổng Trời. Nhìn rất lâu, như thể trên ấy có một thứ gì đó mà cậu ta đã nghe kể từ lâu và nay mới được thấy tận mắt.
Trưởng bản Hạng A Dì ra tới sân, chống cây gậy trúc, đứng đối diện với bốn người lạ, giọng ông không gay gắt nhưng cũng không vồn vã, đúng mực của một người giữ lệ làng tiếp khách lạ vào bản.
- Các anh từ đâu tới, vào bản tôi có việc gì.
Người đi đầu bước lên một bước, chắp tay chào rất lễ phép, giọng nói rành rọt, rõ ràng là người đã quen đi lại, quen nói chuyện với dân bản ở nhiều nơi.
- Chào bác trưởng bản, chào bà con. Tôi tên là Nguyễn Văn Kiên, người dưới xuôi. Ba anh em đi cùng tôi đây là Trần Văn Đức, Hoàng Văn Sơn và Lý Văn Thắng. Chúng tôi là đoàn thu mua dược liệu, đi khảo sát vùng này để tìm mua các loại thuốc quý của bà con, như hoàng liên, thảo quả, sa nhân, tiện thể xem thêm đất đai để sau này tính chuyện trồng gỗ lâu dài. Nghe nói bản Cổng Trời có nhiều dược liệu tốt, chúng tôi muốn xin phép bác cho ở lại bản ít ngày, đi lại mua bán đàng hoàng, có gì cũng qua bác trước, không tự ý làm gì đâu ạ.
Ông ta nói một mạch, rõ ràng, mạch lạc, vừa nói vừa mở ba lô lấy ra mấy gói mẫu dược liệu khô và một xấp giấy tờ gấp gọn, như để chứng minh lời mình nói là thật. Hoàng Văn Sơn đỡ lời, cười xởi lởi, nói đoàn đi tới bản nào cũng vậy, mua bán sòng phẳng, trả tiền tươi, bà con có thảo quả khô hay mật ong muốn bán thì cứ mang tới, đoàn thu hết với giá cao hơn ngoài chợ. Trần Văn Đức vẫn đứng im, chỉ gật đầu khi được giới thiệu tới tên mình. Còn Lý Văn Thắng, trong lúc Kiên nói chuyện, ánh mắt lại một lần nữa lướt lên phía mỏm đá, lâu hơn lần trước, tới mức Sùng phải nhìn theo hướng mắt cậu ta mà trong lòng dấy lên một cảm giác khó chịu mơ hồ.
Trưởng bản nghe hết, gật đầu chậm rãi. Ông cho phép đoàn ở lại ít ngày trong căn nhà sàn để trống ở đầu bản, là nhà của một hộ trong bản đang đi làm xa chưa về. Với điều kiện đoàn đi đâu trong bản cũng nói trước một tiếng, mua bán gì cũng rõ ràng trước mặt bà con, và nhất là không tự ý đi lên những nơi thiêng của bản. Nói tới đó, ông ngừng lại, nhìn thẳng vào cả bốn người, giọng trầm xuống.
- Trong bản tôi có một nơi các anh không được tự ý tới, là mỏm đá ở trên cao kia. Trên ấy có cây thiêng của bản, là cột mốc rừng từ đời ông cố chúng tôi. Người của bản lên đó còn phải theo lệ, người ngoài thì càng không nên bén mảng. Các anh mua dược liệu thì cứ đi các nương, các khe suối quanh bản, bà con sẽ chỉ cho, còn mỏm đá thì để yên cho bản tôi.
Nguyễn Văn Kiên gật đầu lia lịa, cười nói rằng đoàn chỉ lo chuyện mua bán, không dám phạm vào nơi thiêng của bà con, bác dặn thế nào đoàn nghe thế ấy. Thế nhưng ngay khi trưởng bản vừa quay đi dặn một người trong bản dẫn đoàn về căn nhà sàn đầu bản, Lý Văn Thắng bỗng lên tiếng, giọng trẻ trung, nghe qua thì như một câu hỏi vô tư của người lần đầu lên vùng cao.
- Bác ơi, mỏm đá trên kia cao thế, đứng ở đó chắc nhìn thấy cả thung lũng Quản Bạ. Bọn cháu ở lại ít ngày, có hôm nào được lên đó ngắm cảnh một lúc không bác. Chỉ ngắm cảnh thôi, không làm gì đâu ạ.
Cả khoảng sân lặng đi một nhịp. Trưởng bản dừng bước, quay lại nhìn cậu thanh niên trẻ nhất nhóm, ánh mắt ông không còn là ánh mắt tiếp khách nữa, mà là ánh mắt của người giữ lệ đang cân nhắc một câu hỏi tưởng nhẹ mà không nhẹ chút nào. Ông đáp chậm rãi, từng chữ một, đủ để cả bốn người cùng nghe rõ.
- Mỏm đá ấy không phải chỗ ngắm cảnh cho người ngoài. Mỏm đá chỉ dành cho người của bản, và người của bản lên đó cũng chỉ vào những việc của bản. Các anh là khách, bản tôi tiếp các anh ở dưới này, cơm nước mua bán đàng hoàng. Còn trên ấy, các anh đừng hỏi nữa.
Lý Văn Thắng cười trừ, gật đầu nói cháu chỉ hỏi vậy thôi, bác đừng để bụng. Nhưng Sùng, đứng cách đó chỉ vài bước chân, đã kịp nhìn thấy một điều rất nhỏ: trước khi cúi đầu cười trừ, ánh mắt của Thắng lướt nhanh về phía Nguyễn Văn Kiên. Như thể câu hỏi vừa rồi không hoàn toàn là câu hỏi của riêng cậu ta, và cái lắc đầu gần như không thấy của Kiên mới là câu trả lời thật sự trong nội bộ đoàn. Sùng không nói gì, anh chỉ ghi nhớ chi tiết ấy vào lòng, như anh vẫn ghi nhớ những dấu chân lạ trên đường rừng sau mỗi chuyến đi săn.
Chiều hôm đó, đoàn bốn người dọn vào căn nhà sàn đầu bản, khói bếp của họ bốc lên lẫn với khói bếp của cả bản trong sương chiều. Có người trong bản mang thảo quả khô tới bán thử, được trả giá cao và tiền tươi thật, nên tới tối, trong mấy bếp lửa, câu chuyện về đoàn mua dược liệu dưới xuôi đã trở nên thân thiện hơn hẳn so với buổi trưa. Người ta nói đoàn này dễ chịu, mua bán sòng phẳng, biết đâu ở lại lâu lại giúp bà con bán được nhiều dược liệu tồn từ vụ trước. Sùng nghe những lời ấy bên bếp lửa nhà mình mà không nói gì. Anh nhớ lại ánh mắt của Lý Văn Thắng ngước lên mỏm đá, nhớ câu hỏi về đường lên ngắm cảnh, và nhớ lời người môi giới ở chợ Quản Bạ sáng nay hỏi giá một cái cây như hỏi giá cả quả núi. Hai chuyện cách nhau chưa đầy một ngày, ở hai nơi khác nhau, nhưng trong đầu anh, chúng đang lặng lẽ nối lại với nhau thành một sợi dây mà anh chưa dám gọi tên.
Cũng trong buổi chiều ấy, Sùng có dịp quan sát đoàn người lạ thêm một lần nữa khi anh mang bó củi khô sang cho nhà ở cạnh căn nhà sàn đầu bản. Nguyễn Văn Kiên đang ngồi ở bậc thang, cân thảo quả cho một bà cụ trong bản bằng chiếc cân tay nhỏ mang theo, cân rất cẩn thận. Trả tiền rất sòng phẳng, còn ghi vào cuốn sổ bọc da của mình từng khoản một, chữ viết ngay ngắn như người quen làm sổ sách lâu năm. Hoàng Văn Sơn thì đang giúp một ông già trong bản kê lại đống gỗ củi bị đổ sau nhà, làm việc nhanh nhẹn, miệng cười nói luôn miệng, khiến ai nhìn vào cũng khó mà ghét được. Chỉ có Trần Văn Đức là ngồi riêng ở một góc sân, lặng lẽ mài lại con dao găm của mình trên một phiến đá nhỏ. Thỉnh thoảng ngẩng lên nhìn quanh một vòng rất nhanh rồi lại cúi xuống, cái nhìn của một người luôn muốn biết rõ xung quanh mình có những ai, những gì. Sùng đứng nhìn một lúc rồi quay về, trong lòng anh, sự khó chịu ban trưa không hề giảm đi, mà còn rõ hơn. Một đoàn mua dược liệu bình thường thì không cần một người luôn quan sát xung quanh như thế, cũng không cần ghi sổ cẩn thận tới từng lạng thảo quả của một bà cụ.
Tới bữa cơm tối, Sùng kể lại cho Mỷ nghe chuyện bốn người lạ vào bản, kể cả ánh mắt của Thắng và câu hỏi về đường lên mỏm đá ngắm cảnh. Mỷ nghe xong thì đặt bát cơm xuống, nói khẽ mà chắc.
- Người ta đi mua dược liệu thì mắt phải nhìn vào dược liệu. Đằng này người trẻ nhất trong đoàn cứ nhìn lên mỏm đá, thế là mắt anh ta không đặt ở việc mua bán rồi. Anh để ý họ cho kỹ, có gì khác lạ thì báo bác Dì ngay, đừng để tới lúc họ lên được tới gốc cây mới hay.
Đêm đó, trước khi đi ngủ, Sùng ra đứng ở hiên nhà, nhìn về phía đầu bản nơi ánh đèn của căn nhà sàn có bốn người lạ vẫn còn sáng. Rồi anh ngước lên phía mỏm đá, nơi chỉ có bóng đen của cây sa mộc cổ thụ đứng lặng trên nền trời đầy sao lạnh. Anh không có bằng chứng gì trong tay, ngoài một ánh mắt nhìn lâu hơn bình thường và một câu hỏi về đường lên núi. Nhưng với một người thợ săn đã quen đọc dấu vết trong rừng, đôi khi chỉ một dấu chân in lệch trên mặt đất ẩm cũng đủ để biết đêm nay trong rừng có thứ gì đó không thuộc về rừng.