MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 15: Hai Tỉ Đồng Tiền Mua Gỗ

Ngày hai mươi hai tháng mười hai, Giàng A Sùng xuống chân núi từ buổi trưa để đổi ít hàng cho nhà. Anh mang theo hai chai mật ong rừng và một ít thảo quả…

Nội dung chương

Ngày hai mươi hai tháng mười hai, Giàng A Sùng xuống chân núi từ buổi trưa để đổi ít hàng cho nhà. Anh mang theo hai chai mật ong rừng và một ít thảo quả khô, định đổi lấy gạo và một can dầu hỏa ở quán hàng nhỏ nằm ngay chỗ đường mòn từ bản Cổng Trời đổ xuống gặp đường cái lớn. Quán ấy là một căn nhà lợp tôn thấp, vừa bán hàng tạp hóa, vừa bán nước chè và mấy món ăn đơn giản cho người qua đường, là nơi dân các bản quanh vùng hay dừng chân nghỉ trước khi leo dốc về nhà. Sùng tới nơi khi nắng trưa đang gắt trên mặt đường nhựa phía xa, trong quán vắng người, chỉ có bà chủ quán đang lúi húi sau quầy và hai người khách ngồi ở chiếc bàn trong góc mà anh nhận ra ngay từ khi bước qua cửa. Trần Văn Đức và Hoàng Văn Sơn, hai người trong đoàn mua dược liệu đang ở nhờ đầu bản của anh.

Sùng nhận ra họ đã ngồi ở quán này từ trước khi anh tới khá lâu. Trên bàn, ngoài chai rượu và hai chiếc chén, còn có một đĩa lạc rang ăn dở và một gói thuốc lá bóc sẵn, dấu hiệu của một buổi ngồi kéo dài từ đầu giờ trưa. Bà chủ quán, trong lúc cân thảo quả cho Sùng, khẽ hất đầu về phía góc quán, nói nhỏ rằng hai ông khách dưới xuôi này vào quán từ lúc nắng mới đứng bóng. Gọi rượu rồi ngồi nói chuyện riêng với nhau, giọng lúc to lúc nhỏ, bà nghe không rõ mà cũng không để tâm, khách qua đường ghé quán uống rượu nói chuyện phiếm là việc thường ngày ở quán của bà. Sùng gật đầu cho qua, nhưng trong lòng anh đã có một sự chú ý khác hẳn: hai người trong đoàn mua dược liệu, giữa buổi trưa, bỏ bản xuống chân núi ngồi uống rượu nói chuyện riêng. Đó tự nó đã là một điều không bình thường, vì một đoàn đi thu mua thật sự thì giờ này phải đang ở các nương, các khe suối quanh bản mà xem hàng, cân hàng, chứ không phải ngồi ở một quán vắng dưới chân núi.

Đức đã say. Điều đó nhìn qua là biết: khuôn mặt đỏ gay, áo khoác cởi phanh, trước mặt là chai rượu trắng đã vơi hơn nửa và hai chiếc chén nhỏ, giọng nói to hơn bình thường và cứ thỉnh thoảng lại cười khùng khục một mình. Sơn ngồi đối diện, tỉnh táo hơn nhiều, trước mặt chỉ có bát nước chè, thỉnh thoảng lại đưa mắt nhìn ra cửa quán, như người ngồi uống rượu mà tâm trí để ở một nơi khác. Sùng gật đầu chào hai người theo phép khách làng, rồi ngồi xuống chiếc bàn gần quầy, quay lưng về phía họ, gọi bà chủ quán một bát nước chè và bắt đầu nói chuyện đổi hàng. Anh không định nghe lén. Nhưng quán nhỏ, người ít, và giọng của một người say thì không biết giữ ý, từng lời của Đức cứ thế bay thẳng vào tai anh, rõ ràng không sót một chữ.

- Sơn này, tao hỏi mày, đi bao nhiêu chuyến rồi, mày thấy chuyến nào ngon như chuyến này chưa. Mua dược liệu, dược liệu cái gì, mấy cái thảo quả hoàng liên ấy chỉ là cái cớ để vào bản thôi, mày thừa biết mà. Việc thật của anh em mình là cái cây trên mỏm đá kia kìa.

Sơn hạ giọng, nói một câu ngắn gọn mà Sùng nghe không rõ hết, chỉ loáng thoáng có hai chữ im đi. Nhưng Đức đã say thì không gì ngăn được, ông ta khoát tay, cười lớn, rồi nói tiếp với một sự tự hào ngấm rượu rõ rệt, như thể đang khoe một món hời lớn nhất trong đời làm nghề của mình.

- Mày có biết ông Thành chi bao nhiêu cho một cái cây này không. Hai tỉ. Nghe rõ chưa, hai tỉ đồng cho đúng một cây gỗ quý trên đỉnh núi này. Mà đấy không phải tiền hứa miệng đâu nhé. Năm trăm triệu đã đặt cọc cho toán mình rồi, tiền đã vào tay anh Kiên rồi, chia nhau giữ rồi. Làm xong chuyến này, giao được gỗ về xưởng, anh em mình mỗi thằng một khoản to, nghỉ cả năm cũng không hết tiền.

Bàn tay đang cầm bát nước chè của Sùng khựng lại giữa không trung. Hai tỉ đồng. Năm trăm triệu đã đặt cọc. Những con số ấy rơi vào tai anh nặng như những tảng đá lăn từ trên mỏm đá xuống. Hôm qua bên bờ suối, Kiên chỉ nói mơ hồ rằng tiền đã sẵn, không một con số nào được nhắc tới. Hôm nay, qua cơn say của Trần Văn Đức, bức tranh mà Sùng đang cầm trong tay bỗng có thêm những con số cụ thể, cụ thể tới mức đáng sợ. Hai tỉ đồng cho một cái cây. Anh cố hình dung con số ấy bằng những gì mình biết: bằng bao nhiêu vụ thảo quả của cả bản cộng lại, bằng bao nhiêu con trâu, bao nhiêu nương ngô, bao nhiêu năm đi rừng của một người thợ săn như anh. Hình dung tới đâu, con số ấy càng trở nên xa lạ tới đó, như một thứ thuộc về một thế giới khác, thế giới của những người ngồi ở Hà Nội. Trong những xưởng gỗ lớn, và ra giá cho một cái cây ba trăm năm tuổi như ra giá cho một món đồ trong cửa hàng.

Hoàng Văn Sơn lúc này đã đứng bật dậy. Anh ta bước nhanh vòng qua bàn, một tay bịt miệng Đức lại, một tay kéo mạnh vai bạn mình, giọng nói không còn giữ được vẻ xởi lởi thường ngày mà gằn xuống, gấp gáp và giận dữ.

- Mày say rồi, ngậm miệng lại. Uống thì uống, nói nhảm cái gì ở chỗ đông người thế hả. Đi, về bản, anh Kiên mà biết mày ngồi đây nói linh tinh thì mày chết với anh ấy.

Đức giãy ra một lúc, miệng vẫn còn lẩm bẩm mấy câu không rõ lời về tiền và gỗ, nhưng sức của người say không bằng sức của Sơn đang tỉnh, và chỉ một lát sau. Sơn đã dìu được Đức ra khỏi quán, trả vội tiền rượu cho bà chủ, rồi hai người đi nhanh về phía đường mòn lên bản, bóng họ khuất dần sau khúc quanh đầy bụi và nắng. Bà chủ quán nhìn theo, lắc đầu cười nói người dưới xuôi uống rượu vào là hay nói to, rồi quay lại cân gạo cho Sùng như không có chuyện gì xảy ra. Trong quán, mọi thứ trở lại yên tĩnh, chỉ còn tiếng quạt trần quay chậm và tiếng xe qua lại ngoài đường cái. Nhưng trong đầu Sùng, câu nói của Đức vẫn vang lên nguyên vẹn, từng chữ một, không thể nào nghe nhầm được: hai tỉ đồng, năm trăm triệu đã đặt cọc.

Đổi hàng xong, Sùng gùi gạo và can dầu lên lưng, bắt đầu leo dốc về bản. Con đường mòn buổi chiều vắng lặng, chỉ có tiếng bước chân của chính anh trên mặt đá và tiếng gió luồn qua những khe núi. Suốt quãng đường dài ấy, con số hai tỉ đồng cứ quay lại trong đầu anh, lặp đi lặp lại như một câu hát không thuộc lời. Anh nghĩ tới cuộc gọi bên bờ suối hôm qua, nghĩ tới cái tên Đỗ Văn Thành, tới xưởng gỗ ở Hà Nội đang chờ sẵn, tới lời Kiên nói đoàn chỉ còn chờ một người dẫn đường bản địa. Giờ anh đã hiểu vì sao họ cần người dẫn đường tới thế, và cũng hiểu vì sao Kiên nói tiền đã sẵn cả rồi: với một khoản tiền hai tỉ đồng treo ở cuối con đường. Thì bất cứ khoản nào chi ra để mở đường cũng chỉ là một phần rất nhỏ, nhỏ tới mức người ta có thể trả cho một người dẫn đường bản địa một cái giá mà cả đời anh chưa từng dám nghĩ tới.

Rồi không hiểu sao, giữa những ý nghĩ ấy, hình ảnh điểm trường Cổng Trời trên sườn núi bỗng hiện lên trong đầu Sùng, rõ ràng như thể anh đang đứng ngay trước sân trường. Anh nhớ mái trường thủng lỗ chỗ, nhớ tấm nilon cô giáo Vàng Thị Dính phải căng lên che góc lớp cho trẻ đỡ lạnh. Nhớ trưởng bản đứng giữa sân trường nói bản muốn xây một ngôi trường kín gió cho trẻ con mà chưa có tiền, nhớ những đứa trẻ trong bản ngồi co ro trong lớp học gió lùa, áo mỏng, chân trần tím tái vì sương muối. Hai tỉ đồng. Con số mà một người dưới xuôi sẵn sàng bỏ ra để chặt một cái cây thiêng của bản anh, đem về xưởng của mình làm đồ gỗ quý. Là con số mà nếu nó ở lại trên núi này, nó có thể xây được một ngôi trường tử tế cho trẻ con bản anh, và còn thừa ra rất nhiều. Ý nghĩ ấy đến bất ngờ và làm ngực anh thắt lại, không phải vì tham, mà vì một nỗi xót xa khó diễn tả: cái cây giữ bản suốt ba trăm năm đang bị người ta định giá bằng tiền. Trong khi trẻ con của bản thì lớn lên trong một lớp học dột nát ngay dưới chân mỏm đá, không ai định giá cho chúng một đồng nào.

Đường về đi qua lưng chừng sườn núi, nơi có con đường nhỏ rẽ vào điểm trường Cổng Trời. Sùng dừng lại ở ngã rẽ một lúc, nhìn vào sân trường vắng lặng trong buổi chiều cuối ngày, trẻ con đã về hết. Chỉ còn lá cờ nhỏ trên cột cờ trước sân khẽ bay trong gió lạnh và tấm nilon che góc lớp mà cô Dính căng lên vẫn còn phấp phới ở một bên vách. Anh nhớ lại buổi sáng mấy hôm trước, khi anh cùng Mỷ đưa trẻ trong bản tới lớp, nhớ tiếng trẻ đọc bài vọng ra qua những khe vách hở gió, nhớ cái lạnh cắt da cắt thịt luồn vào tận trong lớp học. Một ngôi trường mới, kín gió, mái không dột, vách không hở, đối với người dưới xuôi có lẽ chỉ là một công trình nhỏ, nhưng đối với bản Cổng Trời này. Nó là thứ mà bao nhiêu đời người lớn đã nhắc tới bên bếp lửa rồi lại im lặng cho qua, vì không ai biết lấy tiền ở đâu ra mà xây. Và giờ đây, con số có thể xây được ngôi trường ấy đang nằm trong kế hoạch chặt cây của một đoàn người lạ ở đầu bản. Được khoe ra giữa một cơn say ở quán chân núi, nhẹ nhàng như người ta khoe một món hàng vừa mua được giá hời.

Sùng dừng lại ở một khúc quanh của đường mòn, nơi có thể nhìn thấy cả mỏm đá Cổng Trời phía trên và mái điểm trường nhỏ xíu phía dưới sườn núi. Anh đứng rất lâu ở đó, gùi gạo nặng trên lưng mà không thấy nặng. Trong đầu anh, hai con số giờ đã nằm cạnh nhau, rõ ràng và không thể tách rời: hai tỉ đồng tiền mua gỗ, và một điểm trường dột nát chưa có tiền xây. Anh vẫn chưa báo cho trưởng bản hay Thầy Mo chuyện cuộc gọi hôm qua, sự chần chừ ấy giờ đây trong lòng anh càng lúc càng giống một món nợ. Đêm nay về tới nhà, anh tự nhủ, dù khó nói tới đâu, anh cũng phải bắt đầu mở lời, trước khi đoàn người lạ ở đầu bản tìm tới gõ cửa nhà anh. Vì sau những gì đã nghe ở bờ suối và ở quán chân núi, anh biết chắc ngày họ tìm tới nhà mình không còn xa nữa.

Chương khác

Xem thêm