MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 16: Cưa Máy Giấu Trong Bao Tải
Chiều ngày hai mươi hai tháng mười hai, khi Giàng A Sùng còn đang trên đường từ quán chân núi leo dốc về bản với con số hai tỉ đồng quay vòng trong đầu,…
Nội dung chương
Chiều ngày hai mươi hai tháng mười hai, khi Giàng A Sùng còn đang trên đường từ quán chân núi leo dốc về bản với con số hai tỉ đồng quay vòng trong đầu, thì ở cuối bản Cổng Trời. Vợ anh là Sùng Thị Mỷ lại chứng kiến một việc khác mà mãi tới bữa cơm tối chị mới kể lại cho chồng nghe, một việc nhỏ thôi. Xảy ra giữa ban ngày ban mặt, trước mắt không ít người trong bản, nhưng chỉ có chị là người ngửi thấy trong đó một mùi không thuộc về bản này.
Cuối bản có một kho thóc bỏ không đã nhiều năm, là kho cũ của một nhà trong bản từ ngày họ chuyển sang dựng nhà mới ở phía đầu bản. Kho dựng bằng gỗ tạp và phên nứa, mái lợp lá đã mục một góc, bên trong trống trơn, chỉ còn ít rơm rạ khô và mấy chiếc bao tải cũ chất ở một góc. Thỉnh thoảng trẻ con trong bản chui vào chơi trốn tìm, còn người lớn thì chẳng ai dùng tới nữa. Chiều hôm đó, Mỷ gánh rơm khô từ nương về, đi ngang qua kho thóc thì thấy Lý Văn Thắng, cậu thanh niên trẻ nhất trong đoàn mua dược liệu, đang đứng nói chuyện với người nhà có kho. Thắng cười nói rất lễ phép, tay đưa ra một khoản tiền thuê, nói đoàn muốn thuê kho ít ngày để chứa dược liệu thu mua được của bà con, vì nhà sàn ở đầu bản chật, dược liệu để chung với chỗ ăn ở thì ẩm mốc mất. Người nhà có kho nghe xuôi tai, giá thuê lại hậu, nên gật đầu ngay, trao cho Thắng chiếc khóa cũ của kho rồi đi về.
Người nhà có kho nghe Thắng nói, ban đầu còn ngần ngừ, vì kho tuy bỏ không nhưng vẫn là của nhà, cho người lạ thuê chứa hàng lạ thì trong lòng không yên. Thắng hiểu ý rất nhanh, anh ta nói đoàn chỉ để nhờ ít bao hàng khô, để ngày nào lấy ra ngày ấy, tiền thuê trả trước một lần, lại còn hứa khi đoàn rời bản sẽ dọn kho sạch sẽ, quét lại nền đất như cũ. Nghe tới tiền trả trước và lời hứa dọn dẹp, người nhà có kho mới gật đầu, nhưng vẫn dặn thêm một câu rằng trong kho toàn rơm khô, tuyệt đối không được mang lửa. Mang đèn dầu vào trong, Thắng vâng dạ rất ngoan, cười nói đoàn chỉ chứa hàng khô, đến lửa nấu ăn còn không dám nhóm gần kho, nói gì tới chuyện khác. Mỷ đứng ở phía xa nghe được loáng thoáng những lời ấy, lúc đó chị chỉ nghĩ đơn giản rằng đoàn người dưới xuôi này làm việc gì cũng cẩn thận, nói năng cũng biết điều, thảo nào bà con trong bản mới quý họ nhanh đến thế.
Một mình Mỷ đứng từ xa nhìn cảnh ấy thì không thấy gì lạ. Đoàn mua dược liệu thuê kho chứa hàng là việc hợp lý, ai nghe cũng thấy hợp lý. Nhưng một lúc sau, khi chị quay lại con đường cuối bản để gọi đàn dê nhà mình về chuồng trước khi trời tối, chị lại thấy Thắng cùng một chiếc xe thồ chất đầy những bao tải lớn, đang lặng lẽ đẩy vào kho thóc. Những bao tải ấy căng phồng, nặng nề, khi đặt xuống nền đất kho nghe những tiếng khục khục khô và nặng, khác hẳn tiếng của những bao thảo quả hay hoàng liên khô nhẹ xốp. Thắng làm việc một mình, không gọi ai trong bản phụ, thỉnh thoảng lại ngẩng lên nhìn quanh, rồi cẩn thận kéo những nắm rơm khô phủ lên trên các bao tải. Phủ rất kỹ, như thể không muốn ai đi ngang qua khe phên mà nhìn thấy những gì chứa ở bên trong.
Và chính lúc đi ngang qua cửa kho để gọi dê, Mỷ ngửi thấy mùi ấy. Một mùi xăng hăng hắc, nồng và lạ, xộc ra từ trong kho thóc qua những khe phên nứa, lẫn vào không khí lạnh của buổi chiều cuối bản. Chị khựng lại giữa đường. Bản Cổng Trời không có nhiều thứ mang mùi xăng: cả bản chỉ có vài chiếc xe máy của mấy nhà khá giả, xăng mua về thường đựng trong chai nhỏ để ngay ở góc nhà. Không ai mang xăng vào một kho thóc bỏ không đầy rơm khô bao giờ, vì chỉ một tàn lửa cũng đủ thiêu rụi cả kho lẫn những nhà bên cạnh. Mùi xăng trong kho thóc, với Mỷ, là một mùi sai chỗ, sai một cách nguy hiểm, như một con dao để quên trong bếp nhà người khác.
Tới bữa cơm tối, khi Sùng vừa đặt gùi gạo xuống và còn chưa kịp kể chuyện quán chân núi, Mỷ đã nói ngay chuyện ở kho thóc. Kể rõ từ việc Thắng thuê kho, việc những bao tải nặng được đẩy vào lúc vắng người, lớp rơm phủ kín bên trên, cho tới mùi xăng hăng hắc xộc ra từ khe phên. Chị nói bằng giọng chắc chắn của một người đàn bà giữ nhà bao nhiêu năm, quen thuộc với từng mùi của bản mình, từ mùi khói bếp, mùi phân trâu, mùi thảo quả phơi, cho tới mùi dầu hỏa trong đèn.
- Em ở bản này từ bé tới lớn, em chưa bao giờ ngửi thấy mùi xăng ở kho thóc cuối bản. Dược liệu thì phải thơm mùi thuốc, mùi lá khô, chứ dược liệu gì mà lại có mùi xăng hả anh. Anh phải ra xem tận mắt đi, ngay đêm nay, đừng để tới mai.
Sùng nghe vợ kể mà lòng chùng xuống. Anh kể lại cho Mỷ nghe, lần đầu tiên kể ra thành lời sau hai ngày giữ kín, toàn bộ chuyện ở bờ suối hôm qua và chuyện ở quán chân núi trưa nay. Cuộc gọi của Kiên với ông Đỗ Văn Thành ở Hà Nội, con số hai tỉ đồng, năm trăm triệu đã đặt cọc, và lời Kiên nói đoàn chỉ còn chờ một người dẫn đường bản địa. Mỷ nghe xong thì mặt tái đi, tay chị nắm chặt lấy mép bàn. Hai vợ chồng nhìn nhau trong ánh đèn dầu, và cả hai đều hiểu rằng từ giờ phút này, những chuyện lạ quanh đoàn người ở đầu bản không còn là những mảnh rời rạc nữa. Chúng đã khớp lại với nhau thành một ý đồ rõ ràng, và cái kho thóc ở cuối bản, với những bao tải phủ rơm và mùi xăng lạ, chính là nơi ý đồ ấy bắt đầu hiện hình thành vật thật.
Ăn cơm xong, trời đã tối hẳn, Sùng khoác áo, cầm đèn pin, đi một mình xuống cuối bản. Anh không vào thẳng kho thóc, cũng không gọi ai đi cùng. Theo thói quen của người thợ săn, anh đứng từ xa, ở phía sau một bụi cây rậm cách kho chừng hai mươi bước chân, tắt đèn pin, để mắt mình quen dần với bóng tối, rồi quan sát thật lâu. Kho thóc lặng im, cửa khóa, không có ánh đèn bên trong. Gió chiều tối luồn qua những khe phên, mang theo đúng thứ mùi mà Mỷ đã tả: mùi xăng hăng hắc, rõ ràng và không thể nhầm lẫn. Một thứ mùi của máy móc và đường nhựa dưới xuôi, lạc lõng giữa một bản làng chỉ toàn mùi khói bếp và mùi sương lạnh.
Sùng vòng ra phía sau kho, nơi phên nứa đã mục một mảng nhỏ sát mặt đất. Anh quỳ xuống, ghé mắt nhìn qua khe hở. Trong bóng tối mờ của gian kho, nhờ ánh trăng non lọt qua mái lợp mục, anh thấy những bao tải lớn chất thành một đống gọn ở góc trong cùng, bên trên phủ rơm khô kín mít, đúng như lời Mỷ kể. Và ở nền đất ngay trước đống bao tải, có một vệt loang sẫm màu mà anh nhận ra ngay: vệt dầu máy, thứ dầu đen đặc dùng cho máy móc, loang ra trên nền đất khô của kho thóc thành một vệt dài. Như thể một vật gì đó bằng máy móc, nặng và có dầu, đã được đặt xuống đây, đã rỉ dầu ra nền đất, rồi được nhấc lên và giấu vào trong những bao tải kia. Một đoàn mua dược liệu không có lý do gì mang theo vật gì nặng tới mức rỉ dầu máy ra nền đất kho thóc. Nhưng một chiếc cưa máy thì có. Sùng chưa nhìn thấy chiếc cưa, anh cũng không dám khẳng định thành lời, nhưng trong đầu một người thợ săn đã quen đọc dấu vết, vệt dầu máy trên nền đất và mùi xăng trong không khí đã nói rõ hơn mọi lời nói. Trong những bao tải phủ rơm kia là máy móc dùng để đốn cây, thứ máy móc sinh ra để ăn vào thân gỗ, không phải để cân thảo quả hay hoàng liên.
Sùng không vội rời đi. Anh vòng sang phía phên bên hông kho, nơi có một khe nứa gãy rộng hơn, nín thở ghé mắt nhìn vào lần nữa. Ánh trăng non yếu ớt lọt qua khe mái mục, đủ để anh nhìn thấy ở mép đống bao tải gần nhất có một góc bao bị bung chỉ. Và từ góc bao ấy thò ra một đoạn dây thừng mới, sợi dây vàng nhạt, còn nguyên mùi sợi gai của hàng mới mua dưới xuôi, quấn thành một cuộn tròn trịa. Dây thừng mới, dầu máy, mùi xăng: ba thứ ấy nằm cạnh nhau trong một kho thóc bỏ không, và cả ba đều không có chút liên quan nào tới thảo quả. Hoàng liên hay bất cứ loại dược liệu nào mà đoàn người ở đầu bản vẫn nói với bà con mỗi ngày. Đó là đồ nghề của những người sắp trèo lên một thân cây lớn, buộc dây, kéo thang và chạy máy, đồ nghề mà người trong nghề chỉ mang theo khi việc phải làm ở trên cao và bằng sức máy.
Sùng đứng dậy, lặng lẽ rời khỏi cuối bản, đi chậm về nhà qua những con đường mòn tối và lạnh. Trong đầu anh, mọi mảnh ghép giờ đã nằm đúng chỗ của chúng: người môi giới hỏi giá ở chợ, bốn người lạ vào bản với vỏ bọc mua dược liệu, cuộc gọi về Hà Nội cho ông Đỗ Văn Thành. Hai tỉ đồng tiền mua một cái cây, năm trăm triệu đã đặt cọc, và bây giờ là máy móc giấu trong kho thóc cuối bản, chỉ chờ một người dẫn đường mở lối lên mỏm đá. Đoàn người ấy không còn thiếu thứ gì nữa, ngoài con đường lên tới gốc cây mà thôi. Và con đường ấy, anh biết, ngày mai hoặc ngày kia, họ sẽ tìm tới tận cửa nhà anh để hỏi mua bằng tiền.
Về tới nhà, Mỷ vẫn thức đợi bên bếp lửa. Chị nhìn mặt chồng là biết ngay anh đã thấy những gì mình nghi ngờ. Sùng ngồi xuống bên bếp, nói khẽ một câu mà chị nghe xong thì im lặng rất lâu, không nói thêm lời nào nữa.
- Mùi xăng ở kho thóc là mùi không thuộc về bản này. Nó thuộc về cái việc họ sắp làm trên mỏm đá nhà mình.