MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 17: Sùng Được Thuê Dẫn Đường

Sáng ngày hai mươi ba tháng mười hai, Nguyễn Văn Kiên tìm tới nhà Giàng A Sùng từ rất sớm, khi sương muối còn chưa tan trên mặt sân và Mỷ vừa nhóm bếp…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi ba tháng mười hai, Nguyễn Văn Kiên tìm tới nhà Giàng A Sùng từ rất sớm, khi sương muối còn chưa tan trên mặt sân và Mỷ vừa nhóm bếp nấu nồi cháo sáng. Ông ta không đi tay không: một tay xách chai rượu ngon bọc giấy đỏ, một tay cầm gói bánh khảo và hộp chè khô, toàn là quà cáp của người dưới xuôi mang lên biếu một gia đình trên bản, vừa sang vừa đúng phép. Kiên đặt quà lên bàn, chắp tay chào hai vợ chồng rất lễ phép, nói đoàn ở bản mấy ngày, được bà con quý mến, nghe nói anh Sùng là người thạo đường rừng nhất bản. Là người dẫn đường mà ai lên vùng này cũng phải nhờ, nên hôm nay ông ta đích thân tới nhà, trước là thăm gia đình, sau là có một việc nhỏ muốn nhờ anh giúp đoàn.

Sùng mời khách ngồi, Mỷ rót nước chè nóng ra ba chiếc bát, rồi chị không đi vào bếp ngay như mọi lần tiếp khách, mà kéo một chiếc ghế thấp ngồi lại ở gần cửa bếp. Vừa nhặt rau vừa nghe, ánh mắt chị thỉnh thoảng lại lướt qua khuôn mặt của người khách dưới xuôi với một sự cảnh giác không hề che giấu. Sùng biết vợ mình đang nghĩ gì, vì chính anh cũng đang nghĩ đúng điều ấy: sau cuộc gọi bên bờ suối, sau con số hai tỉ đồng ở quán chân núi. Sau mùi xăng và vệt dầu máy ở kho thóc cuối bản, thì buổi thăm nhà sáng nay của Nguyễn Văn Kiên không thể là một buổi thăm nhà bình thường. Nó là bước tiếp theo trong kế hoạch mà anh đã nghe rõ từng bước, và nó đang diễn ra đúng như lời Kiên nói qua điện thoại: đoàn chỉ còn chờ một người dẫn đường bản địa.

Kiên uống một ngụm chè, khen chè trên bản thơm, rồi đi thẳng vào việc, giọng nói vẫn giữ vẻ thân mật, đàng hoàng như khi ông ta nói chuyện với trưởng bản ở sân đầu bản hôm trước.

- Anh Sùng ạ, đoàn tôi ở đây ít ngày nữa là phải đi sâu vào rừng một chuyến. Chúng tôi nghe nói phía mỏm đá và các khe núi quanh đó có nhiều dược liệu quý mà dưới xuôi đang cần, lại có mấy khoảng đất tốt để sau này khảo sát trồng gỗ lâu dài. Đoàn muốn nhờ anh dẫn đường một chuyến, chỉ lên tới khu vực mỏm đá, xem cây, đo đất, ghi chép ít số liệu rồi về trong ngày thôi. Việc nhẹ, đường anh lại thạo, đoàn sẽ trả công anh hậu hĩnh, hậu tới mức anh đi săn cả mùa đông này cũng không kiếm được bằng một chuyến dẫn đường cho đoàn đâu.

Tới câu ấy, Sùng nghe rõ tim mình đập mạnh hơn một nhịp. Ông ta nói xem cây, đo đất, ghi số liệu, toàn những lời êm tai và hợp lý, hợp lý tới mức nếu anh không từng nghe cuộc gọi bên bờ suối. Không từng ngồi ở quán chân núi nghe Đức khoe tiền, không từng ghé mắt qua khe phên kho thóc nhìn vệt dầu máy, thì có lẽ anh đã gật đầu ngay như bất cứ người dẫn đường nào khác trong vùng. Nhưng anh đã nghe, đã thấy, đã biết. Trước mặt anh lúc này không phải một đoàn mua dược liệu cần người dẫn đường đi hái thuốc, mà là một toán người đang cần mở khóa con đường lên tới gốc cây thiêng của bản, và chiếc chìa khóa họ cần chính là anh.

Sùng im lặng một lúc lâu, tay xoay chiếc bát chè trên mặt bàn. Anh biết việc đúng đắn nhất lúc này là từ chối thẳng, rồi đứng dậy đi thẳng tới nhà trưởng bản và nhà Thầy Mo, kể hết mọi chuyện từ cuộc gọi bên suối tới kho thóc cuối bản. Nhưng một ý nghĩ khác, yếu ớt và đầy tự bào chữa, lại len vào đầu anh: nếu anh từ chối ngay, đoàn sẽ tìm người khác trong bản, hoặc tệ hơn. Họ sẽ tự mò đường lên núi vào một lúc không ai hay biết, như Thắng đã từng ngước nhìn mỏm đá với ánh mắt của người đang ghi nhớ đường đi. Còn nếu anh nhận lời một phần, giữ họ trong tầm mắt của mình, dẫn họ đi trong giới hạn mà anh kiểm soát được, thì ít nhất anh còn biết họ đang ở đâu, làm gì, và cây thiêng vẫn nằm ngoài tầm tay của họ. Sùng biết ý nghĩ ấy có phần nguy hiểm, anh cũng biết nó có phần xuất phát từ một điều mà anh không dám gọi tên: con số hai tỉ đồng và lời hứa trả công hậu hĩnh kia. Dù anh căm ghét chúng, vẫn đang lặng lẽ gõ vào lòng anh như một cơn gió lạnh luồn qua khe cửa, không mạnh, nhưng không lúc nào dứt.

Cuối cùng, Sùng ngẩng lên, nhìn thẳng vào Kiên, và nói chậm rãi từng câu, như người đặt ra một ranh giới mà chính anh cũng đang cầu mong nó đủ chắc để giữ mình.

- Tôi nhận dẫn đoàn đi, nhưng chỉ tới bìa rừng thôi. Từ bìa rừng trở vào là đất của cây thiêng, là nơi người của bản cũng không tự ý vào khi không có việc của bản, tôi không dẫn ai tới gốc cây đâu, dù trả bao nhiêu tiền. Đoàn muốn xem đất, xem cây trồng, tôi dẫn đi các khoảng đất quanh bìa rừng, đi trong ngày rồi về. Còn mỏm đá và gốc cây trên ấy, anh đừng nhắc tới với tôi nữa, tôi nói trước để sau này khỏi mất lòng nhau.

Kiên nhìn anh một lúc, ánh mắt người đàn ông dưới xuôi thoáng một vẻ gì đó rất khó đọc, rồi ông ta mỉm cười, gật đầu ngay, dễ dàng hơn nhiều so với Sùng tưởng.

- Được, anh nói sao đoàn nghe vậy. Tới bìa rừng cũng được, đoàn chỉ cần anh dẫn qua những đoạn đường khó, còn lại đoàn tự lo. Anh là người của bản, anh giữ lệ của bản, đoàn tôn trọng điều đó.

Trước khi chốt lời thuê, Kiên còn hỏi thêm mấy câu nghe qua thì rất đỗi bình thường, nhưng câu nào cũng làm Sùng phải cảnh giác. Ông ta hỏi từ bản lên tới bìa rừng đi mất bao lâu, đường có mấy lối rẽ, mùa này sương muối dày thì lối nào ít trơn trượt nhất, và người trong bản thường lên núi vào giờ nào, xuống núi vào giờ nào. Sùng trả lời từng câu một cách chung chung, nói đường rừng thì tùy chân người đi, lối rẽ thì nhiều, sương muối thì đoạn nào cũng trơn như nhau, còn giờ giấc người bản lên núi thì tùy việc từng nhà, không có giờ giấc nào nhất định. Anh trả lời như một người dẫn đường ít lời, nhưng trong lòng anh đếm rõ từng câu hỏi: đó không phải những câu hỏi của một đoàn đi xem đất một chuyến rồi về. Đó là những câu hỏi của người đang vẽ lại trong đầu mình toàn bộ đường đi nước bước trên núi, kể cả những lúc đường mòn vắng người nhất. Kiên ghi nhớ rất nhanh, không cần ghi chép, chỉ gật đầu và mỉm cười, như thể mỗi câu trả lời chung chung của Sùng cũng đã cho ông ta một mảnh thông tin nào đó mà anh không lường hết được.

Sự dễ dàng ấy, ngược lại, làm lòng Sùng càng thêm bất an. Một người thật lòng muốn đi xem đất trồng gỗ, bị người dẫn đường cắt mất phần quan trọng nhất của chuyến đi, lại gật đầu ngay không một lời mặc cả, thì hoặc là ông ta không quan tâm tới đích đến thật sự. Hoặc là đích đến thật sự của ông ta chưa bao giờ nằm trong lời thỏa thuận này, và việc thuê được Sùng, dù chỉ tới bìa rừng, cũng đã là một bước thắng lợi trong kế hoạch của ông ta. Sùng nghĩ tới đó thì sống lưng lạnh đi, nhưng lời đã nói ra rồi, ranh giới đã đặt ra rồi, anh chỉ còn biết tự nhủ rằng mình sẽ giữ chặt ranh giới ấy, và trong chuyến đi tới bìa rừng, anh sẽ quan sát họ từng bước một.

Mỷ từ góc bếp bỗng lên tiếng, giọng chị nhẹ nhàng mà rành rọt, xen vào đúng lúc như một lời nhắc nhở cho cả chồng mình lẫn người khách.

- Nhà tôi dẫn đường bao nhiêu năm nay, ai thuê cũng có lời qua tiếng lại rõ ràng trước mặt bản. Anh Kiên thuê lần này, hay là để tôi gọi bác trưởng bản sang ngồi nghe cùng một lúc, cho nó đàng hoàng, sau này khỏi ai nói ra nói vào.

Kiên cười xòa, xua tay, giọng vẫn mềm mỏng nhưng ý từ chối thì rất rõ.

- Thôi chị, việc nhỏ ấy mà, phiền bác trưởng bản làm gì. Anh em mình tin nhau là chính, người vùng cao các anh chị trọng chữ tín hơn giấy tờ, đoàn tôi cũng vậy.

Trước khi ra về, Kiên đứng ở ngưỡng cửa, quay lại nói một câu cuối cùng, giọng thân tình như anh em trong nhà, và chính câu nói ấy đã ở lại trong đầu Sùng suốt cả ngày hôm đó, nặng hơn mọi lời hứa hẹn về tiền công.

- Việc tiền công, anh đừng lo thủ tục gì cả. Mai tôi sẽ mang tiền đặt cọc tới tận tay anh, một khoản trước để anh yên tâm, xong việc đoàn còn gửi thêm. Anh em mình làm việc bằng niềm tin, không cần giấy tờ, không cần ai chứng kiến đâu anh ạ.

Cánh cửa khép lại sau lưng người khách. Mỷ đứng giữa nhà, nhìn đống quà cáp còn nguyên trên bàn, rồi nhìn chồng, giọng chị trầm hẳn xuống.

- Người ta càng không muốn có giấy tờ, càng không muốn có người chứng kiến, thì việc người ta nhờ mình càng không sạch. Anh nhớ lấy câu em nói hôm trước: tiền càng cao, việc càng không nên làm.

Sùng không đáp. Anh nhìn ra sân, nơi dấu chân của Nguyễn Văn Kiên còn in rõ trên lớp sương muối trắng xóa, một hàng dấu chân đi thẳng từ đường mòn vào tận cửa nhà anh. Như một con đường nhỏ mà đoàn người lạ vừa mở thêm được một đoạn nữa, tiến gần hơn tới mỏm đá, tiến gần hơn tới gốc cây thiêng của bản, mà người mở đường, đau đớn thay, lại có một phần là chính anh.

Chiều hôm đó, Sùng một mình đi lên đoạn đường mòn dẫn tới bìa rừng, đoạn đường mà theo lời thỏa thuận ban sáng, anh sẽ dẫn đoàn người lạ đi trong chuyến tới. Anh đi chậm, nhìn lại từng khúc quanh, từng tảng đá, từng lối rẽ mà mình đã thuộc lòng từ thuở còn là một đứa trẻ theo cha vào rừng. Đây là con đường của bản anh, của đời anh, và lần đầu tiên trong đời. Anh đứng trên chính con đường ấy với cảm giác của một người đang tiếp tay cho kẻ lạ mở lối vào nơi thiêng liêng nhất của bản mình, dù anh đã tự đặt ra một ranh giới và tự hứa sẽ giữ chặt nó. Anh tự nhủ đi dẫn tới bìa rừng thì trong bản cũng có người từng làm, đất bìa rừng không phải đất thiêng, cây ở bìa rừng không phải cây của Ma Hó. Nhưng càng tự nhủ, anh càng nghe rõ trong lòng một giọng khác, giọng của Thầy Mo bên bếp lửa, nói rằng lệ của bản không nằm ở chuyện đi tới đâu. Mà nằm ở chuyện biết rõ người ta là ai, biết rõ người ta định làm gì, mà vẫn còn bước đi cùng người ta dù chỉ một đoạn đường.

Chương khác

Xem thêm