MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 20: Lâm Tặc Tự Tìm Đường Lên Núi

Chiều ngày hai mươi bốn tháng mười hai, sau buổi vác đá đầu tiên theo hình phạt của trưởng bản, Giàng A Sùng không về thẳng nhà mà rẽ ra phía sau bản.…

Nội dung chương

Chiều ngày hai mươi bốn tháng mười hai, sau buổi vác đá đầu tiên theo hình phạt của trưởng bản, Giàng A Sùng không về thẳng nhà mà rẽ ra phía sau bản. Theo thói quen của một người thợ săn không yên lòng, để kiểm tra lại mấy chiếc bẫy cũ đặt dọc theo đường mòn phía sau bản và cũng để xem lại kho thóc cuối bản từ xa một lần nữa. Trước khi rẽ vào đường mòn cũ, Sùng ghé qua phía kho thóc cuối bản, đứng từ xa nhìn lại một lần. Cửa kho vẫn khóa im lìm như mọi ngày, không có ai qua lại, chỉ có mùi xăng thoang thoảng vẫn còn vương trong không khí lạnh quanh những khe phên. Nhắc anh rằng những bao tải phủ rơm bên trong vẫn nằm nguyên ở đó, chờ đợi một việc gì đó chưa tới lúc bắt đầu. Anh đứng nhìn kho thóc một lúc rồi mới quay đi, trong lòng tự nhủ sau buổi báo tin hôm nay. Sớm muộn gì kiểm lâm cũng sẽ mở cánh cửa kho này ra trước mặt cả bản, và tới lúc đó mọi lời nói dối về dược liệu sẽ tự nó sụp đổ. Anh không ngờ rằng ngay trong buổi chiều hôm ấy, ở một nơi khác của bản, đoàn người lạ đã bắt đầu di chuyển theo một hướng hoàn toàn khác. Một hướng không cần tới kho thóc, không cần tới người dẫn đường, và cũng không cần tới sự cho phép của bất cứ ai trong bản.

Đường mòn cũ phía sau bản là một con đường gần như bị bỏ quên: ngày xưa, khi bản còn chưa mở con đường mòn chính ở phía trước. Người trong bản vẫn đi đường này để lên rừng và xuống suối, nhưng từ ngày đường chính được sửa rộng và dễ đi. Đường mòn cũ chỉ còn thỉnh thoảng có người đi hái củi hoặc đặt bẫy, cây dại và dây leo đã lấn ra gần kín mặt đường ở nhiều đoạn, người không thạo mà đi vào rất dễ lạc giữa những lối rẽ chằng chịt của rừng già. Chính vì thế, khi Sùng vừa đi qua khúc quanh đầu tiên của đường mòn cũ, anh lập tức khựng lại sau một gốc cây lớn, vì ở phía trước. Cách anh chừng ba mươi bước chân, có một bóng người đang đi chậm rãi trên con đường gần như không ai đi ấy: Lý Văn Thắng, cậu thanh niên trẻ nhất trong đoàn mua dược liệu.

Thắng đi một mình, không gùi, không mang theo bất cứ thứ gì của một người đi mua dược liệu. Anh ta đi rất chậm, chậm một cách có chủ ý, thỉnh thoảng dừng lại ngẩng đầu nhìn qua những tán cây về phía mỏm đá Cổng Trời để định hướng. Thỉnh thoảng cúi xuống nhìn mặt đường như đang ghi nhớ từng đoạn dốc, từng tảng đá, từng lối rẽ. Có lúc anh ta lấy điện thoại ra, giơ lên chụp lại một khúc quanh của đường mòn, rồi lại cất đi và đi tiếp. Có lúc anh ta bẻ một cành cây nhỏ bên đường, bẻ theo một kiểu rất riêng, cành gập xuống mà không đứt hẳn. Lá vẫn còn xanh, một kiểu đánh dấu đường của dân đi rừng để người đi sau hoặc chính mình quay lại vẫn nhận ra lối đã qua. Sùng nép sau gốc cây, tim đập mạnh, nhìn từng động tác của Thắng mà thấy câu nói của Nguyễn Văn Kiên ban sáng vang lại nguyên vẹn trong đầu: không có người dẫn đường thì đoàn tự tìm đường. Hóa ra câu nói ấy không phải lời nói giận trong lúc bị trả lại tiền. Nó là một kế hoạch đã bắt đầu được thực hiện ngay trong buổi chiều hôm nay, chỉ vài giờ sau khi Sùng trả lại gói tiền ở nhà trưởng bản.

Sùng bám theo Thắng từ xa một đoạn dài, đủ để khẳng định điều mà anh đã lo sợ nhất: đường mòn cũ phía sau bản, nếu đi hết và biết rẽ đúng ở hai ngã ba rậm nhất, sẽ vòng lên được phía sau mỏm đá. Lên tới gần gốc cây sa mộc cổ thụ mà không cần đi qua con đường chính ở phía trước bản, không cần qua mặt trưởng bản, không cần qua bất cứ con mắt nào của người trong bản vào ban ngày. Thắng chưa đi hết con đường ấy trong buổi chiều nay, anh ta dừng lại ở ngã ba thứ nhất, đứng nhìn rất lâu về hai hướng rẽ, chụp thêm mấy tấm ảnh, rồi quay đầu đi ngược trở về bản, có lẽ để tránh trời tối giữa rừng lạ. Nhưng Sùng biết rõ, với một người đã đi được tới ngã ba thứ nhất và đã đánh dấu đường cẩn thận như thế, thì việc tìm ra lối đi hết con đường này chỉ còn là chuyện của một hoặc hai buổi đi nữa. Đoàn người lạ không cần anh dẫn đường nữa. Họ đang tự mở cho mình một con đường riêng, kín đáo hơn, nguy hiểm hơn, vì nó nằm ngoài tầm mắt của cả bản.

Không chần chừ thêm một phút nào, Sùng quay về bản, đi thẳng tới nhà Thầy Mo Thào A Chư. Anh kể lại cho thầy nghe toàn bộ những gì vừa thấy trên đường mòn cũ: Thắng đi một mình, chụp ảnh đường, bẻ cành đánh dấu, ngẩng nhìn mỏm đá định hướng, và quay về khi tới ngã ba thứ nhất. Anh cũng nhắc lại câu nói của Kiên ban sáng ở nhà trưởng bản, để thầy thấy hai việc ấy khớp với nhau như thế nào. Thầy Mo nghe xong, ngồi lặng một lúc bên bếp lửa, khuôn mặt già nua trầm xuống. Ông nói việc đã tới nước này thì không thể chỉ dựa vào lệ làng và mấy người già trong bản được nữa, phải báo ngay cho kiểm lâm. Và người báo phải là Sùng, vì anh là người tận mắt nhìn thấy, lời của anh mới có sức nặng với người trên trạm.

Sùng mượn chiếc điện thoại của nhà Thầy Mo, vì sóng điện thoại trong bản rất yếu, phải ra đứng ở mỏm đất cao phía sau nhà thầy mới bắt được một vạch sóng chập chờn. Anh bấm số của trạm kiểm lâm Quản Bạ mà trưởng bản đã cho anh ghi lại từ trước, chờ rất lâu mới có người nhấc máy. Và người ở đầu dây bên kia chính là Nông Văn Quyết, cán bộ kiểm lâm của trạm, người phụ trách địa bàn vùng Cổng Trời. Sùng xưng tên, xưng bản, rồi kể lại ngắn gọn mà đầy đủ: có một đoàn bốn người dưới xuôi vào bản dưới vỏ bọc mua dược liệu, đã bị phát hiện giấu máy móc trong kho thóc. Đã bỏ tiền thuê người dẫn đường lên cây thiêng bất thành, và chiều nay người trẻ nhất trong đoàn đã bắt đầu tự dò đường mòn cũ phía sau bản để lên mỏm đá. Anh nhắc rõ tới cây sa mộc cổ thụ trên mỏm đá Cổng Trời, cây thiêng và cũng là cây rừng quý mà bản anh đang giữ, và đề nghị trạm cử người lên kiểm tra ngay.

Quyết còn hỏi thêm mấy câu rất cụ thể, đúng cách của người làm nghề giữ rừng: đoàn có tất cả mấy người, ở nhờ ở đâu trong bản. Kho thóc chứa đồ nghề nằm ở vị trí nào, bà con đã ai đối đầu hay xô xát gì với họ chưa, và người trong bản có ai bị mua chuộc để tiếp tay cho họ không. Sùng trả lời từng câu một, rõ ràng và thành thật, kể cả phần của chính mình: rằng Kiên đã từng đặt cọc cho anh năm triệu đồng tiền dẫn đường. Và sáng nay anh đã trả lại đủ trước mặt trưởng bản và chịu phạt vác đá theo lệ làng. Đầu dây bên kia lặng đi một nhịp, rồi Quyết nói một câu khiến Sùng ghi nhớ mãi: anh trả lại được tiền và tự thú với bản như thế là anh còn đứng về phía cái cây. Trạm ghi nhận điều đó, sau này có làm việc chính thức anh cứ kể đúng như thế, đừng giấu, đừng sợ. Chính câu nói ấy làm cho lời hẹn sau lễ của Quyết, dù xa và mơ hồ, vẫn giữ được một phần tin cậy trong lòng Sùng.

Đầu dây bên kia im lặng một lúc, rồi giọng của Nông Văn Quyết vang lên, rõ ràng là giọng của một người đang khó xử thật sự chứ không phải thoái thác cho qua chuyện.

- Anh Sùng, tôi nghe rõ cả rồi, và tôi nói thật với anh là việc này trạm ghi nhận là việc nghiêm trọng, không phải chuyện nhỏ đâu. Nhưng anh cũng phải thông cảm cho trạm, những ngày này trạm đang thiếu người quá, một nửa anh em đang đi tuần tra dài ngày ở các xã xa chưa về. Số còn lại phải trực ở trạm và xử lý mấy vụ vận chuyển gỗ lậu dưới đường cái. Tôi chưa thể đưa người lên bản anh ngay hôm nay hay ngày mai được. Sau lễ này, khi anh em đi tuần về đủ, tôi sẽ cử người lên kiểm tra tận nơi, xem kho thóc, xem đường mòn, làm việc với trưởng bản của anh đàng hoàng. Từ giờ tới lúc đó, tôi dặn anh và bà con một điều thôi: cứ để đoàn người ấy ở yên trong bản. Đừng đối đầu trực tiếp với họ, đừng để xảy ra xô xát gì, có thêm việc gì khác lạ thì gọi ngay cho tôi, bất kể ngày đêm.

Cuộc gọi kết thúc trong tiếng sóng chập chờn rồi tắt hẳn. Sùng đứng lặng một lúc ở mỏm đất sau nhà Thầy Mo, chiếc điện thoại nóng lên trong tay, trong lòng anh là một cảm giác trống rỗng khó tả. Anh đã làm đúng mọi việc mà lệ của bản và lương tâm của anh đòi hỏi: thú nhận, trả tiền, chịu phạt, báo Thầy Mo, báo kiểm lâm. Nhưng kết quả của tất cả những việc đúng ấy, tính tới giờ phút này, chỉ là một lời hẹn sau lễ, một khoảng trống dài mấy ngày ở phía trước, trong khi trên đường mòn cũ phía sau bản. Những cành cây bị bẻ gập đánh dấu vẫn còn xanh lá, và đoàn người lạ ở đầu bản vẫn đang tính toán từng đường đi nước bước của họ trong những đêm sáng đèn tới khuya.

Sùng quay vào nhà, kể lại cho Thầy Mo nghe nguyên văn lời của kiểm lâm Quyết. Ông già nghe xong không trách một lời nào về phía trạm, chỉ khẽ gật đầu, như thể ông đã lường trước cả điều này. Như thể các đời người giữ cây ở bản này đều đã quen với việc cây thiêng phần lớn thời gian chỉ có người của bản tự giữ lấy nhau. Thầy chống gậy đứng dậy, cùng Sùng bước ra hiên nhà. Buổi chiều cuối ngày đang xuống nhanh, sương muối lại bắt đầu giăng trắng các mái nhà, và trên cao, mỏm đá Cổng Trời đứng sẫm lại trong ánh sáng cuối cùng của một ngày đông ngắn ngủi. Cây sa mộc cổ thụ hiện ra như một bóng đen thẳng và lặng, cao hơn mọi mái nhà, già hơn mọi người đang sống trong bản.

Thầy Mo ngước nhìn lên mỏm đá rất lâu, đôi mắt già nheo lại như đang nghe một điều gì đó trong gió chiều mà người trẻ chưa nghe thấy. Rồi ông nói khẽ, một câu ngắn ngủn mà Sùng nghe xong thì sống lưng lạnh đi, dù buổi chiều hôm nay gió chưa hề nổi.

- Trời sắp đổi gió rồi đấy con ạ. Mấy ngày tới, bản mình phải tự giữ cây lấy thôi.

Chương khác

Xem thêm