MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 23: Mùi Tinh Dầu Trong Sương

Sáng ngày hai mươi sáu tháng mười hai, Giàng A Sùng nhận ra mùi tinh dầu sa mộc ngay từ khi còn đứng trong sân nhà mình. Đó là một buổi sáng sương muối…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi sáu tháng mười hai, Giàng A Sùng nhận ra mùi tinh dầu sa mộc ngay từ khi còn đứng trong sân nhà mình. Đó là một buổi sáng sương muối dày đặc, sương trắng phủ kín mái nhà, hàng rào và cả con đường đất chạy qua trước cửa, dày tới mức đứng ở đầu sân không nhìn rõ cuối sân. Giữa mùi sương lạnh và mùi khói bếp quen thuộc của buổi sớm, có một mùi khác len vào, thơm hăng, nồng và ấm một cách lạ lùng. Thứ mùi mà anh chỉ ngửi thấy rõ khi đứng rất gần một mặt cắt mới trên gỗ sa mộc, hoặc khi Thầy Mo Thào A Chư mở chiếc rương gỗ đựng đồ lễ trong gian trong nhà thầy. Sáng nay, mùi ấy hiện diện ngay trong sân nhà anh, mỏng thôi, thoảng qua theo từng đợt không khí lạnh tràn xuống từ phía mỏm đá, nhưng đủ để anh đứng yên lại, ngẩng đầu về phía Cổng Trời và hít vào một hơi thật chậm.

Sùng Thị Mỷ từ trong bếp bước ra, tay còn cầm chiếc gáo múc nước, cũng khựng lại giữa sân. Chị ngửi thấy mùi ấy cùng lúc với chồng, và câu đầu tiên chị nói không phải về cây, mà về cảm giác trong cổ họng của mình. Chị nói mùi thơm gì mà nồng quá, mới hít mấy hơi đã thấy đầu hơi choáng và cổ họng rát như vừa đứng gần một bếp lửa đốt toàn gỗ tươi. Sùng bảo vợ đó là mùi tinh dầu sa mộc, và không phải chỉ hai vợ chồng anh ngửi thấy. Từ con đường đất trước nhà, một người đàn ông trong bản dắt trâu đi qua cũng dừng lại, ngẩng đầu ngửi ngửi rồi gọi với vào hỏi nhà Sùng có ai vừa xẻ gỗ sa mộc trong sân hay không. Sùng đáp không ai xẻ gì cả, và người ấy lắc đầu, nói mùi này từ trên mỏm đá tràn xuống, đi qua đoạn đường dưới chân dốc là ngạt nhất, trâu của ông ta còn khịt mũi mấy lần không chịu đi tiếp.

Hai vợ chồng quyết định lên đường mòn xem ngay. Mỷ đội thêm chiếc khăn dày lên đầu, khoác áo ấm và đi cùng chồng, vì chị nói mùi đã tràn xuống tận bản thì đây không còn là việc riêng của người đi rừng nữa. Họ đi chậm trong sương, mặt đường trắng xóa và trơn, chỉ nhìn rõ được chừng mười bước chân phía trước. Càng lên cao, mùi tinh dầu càng dày. Tới khúc quanh thứ hai, nơi hôm qua Sùng đã thấy dấu giày lạ đầu tiên, mùi nồng tới mức cả hai vợ chồng đều phải kéo khăn lên che mũi một lúc. Không có ai chặt cây trên mỏm đá. Không có tiếng cưa, không có tiếng rìu, không có tiếng người. Cả khu rừng chìm trong sương và im lặng, vậy mà mùi tinh dầu sa mộc thì ngập khắp, bám vào áo, bám vào tóc, chui vào cổ họng theo từng hơi thở. Như thể cả cây sa mộc cổ thụ đang thở ra thứ mùi của chính mình qua từng kẽ vỏ và từng đầu cành, sau nhát cưa thử hôm qua.

Ở đoạn thềm đá dưới mỏm đá, họ gặp Thầy Mo. Ông già đã lên tới đây từ sớm hơn cả hai vợ chồng, chống gậy đứng yên bên một tảng đá, áo bông phủ một lớp sương trắng mỏng trên vai. Ông nói ông ngửi thấy mùi này từ lúc còn ở trong nhà, và ông lên đây không phải để xem cây, vì việc của cây hôm qua đã rõ rồi, mà để tự mình ngửi xem mùi đã đi xa tới đâu và dày tới mức nào. Ông bảo hai vợ chồng đi tiếp lên mỏm đá cùng ông, nhưng chỉ đi tới rìa ngoài của gốc cây, không ai được bước vào sát rễ, và dù có thấy gì lạ cũng không ai được ở lại trên đó một mình. Ba người đi lên trong im lặng, tiếng gậy của Thầy Mo gõ lên đá nghe rõ mồn một trong sương.

Trên mỏm đá, mùi tinh dầu nồng hơn bất cứ chỗ nào trên đường đi. Đứng ở rìa ngoài của gốc cây, Sùng thấy cổ họng mình rát hẳn, mắt hơi cay dù anh không chạm vào thứ gì. Tán cây sa mộc chìm trong sương trắng, thân cây hiện ra mờ mờ như một cột lớn dựng giữa nền sương, những cành thấp gần như mất hút. Mặt cắt trên đầu cành cụt phía đông mà anh đã xem kỹ hôm qua giờ chỉ còn là một chấm sáng mờ trong sương, không nhìn rõ nhựa còn rỉ hay đã khô. Mỏm đá không có người lạ, vòng đá đánh dấu của anh vẫn nguyên, phiến đá phía tây vẫn còn vệt xăng đã khô se lại. Không có vết cưa mới nào anh nhìn thấy được trong tầm mắt. Không có cành nào mới rơi. Điều duy nhất thay đổi so với hôm qua là mùi, và chính điều duy nhất ấy làm cả ba người đứng yên rất lâu mà không ai nói gì trước.

Thầy Mo là người lên tiếng đầu tiên. Ông nói cây đang động. Ông nói từ này một cách chậm rãi và chắc chắn, như nói một điều ông đã chờ từ hôm qua nhưng tới sáng nay mới đủ chứng cứ để gọi tên. Theo lời ông, cây sa mộc già ba trăm năm không phải là khúc gỗ chết đứng trên đá. Khi nó bị thương, nhựa trong thân nó chuyển động, tinh dầu trong thớ gỗ bốc lên mạnh hơn thường ngày rất nhiều, và mùi ấy tràn ra khắp đất của cây, xuống cả đường mòn và về tới bản khi sương muối giữ mùi lại gần mặt đất. Hôm qua, mùi mới thoang thoảng ở mặt cắt trên cành nhỏ. Sáng nay, mùi đã thành một lớp dày phủ cả mỏm đá, nghĩa là cái động trong thân cây chưa hề lặng xuống sau nhát cưa thử. Mà vẫn đang tiếp tục, âm ỉ và không cần thêm một nhát cưa nào nữa để hiện ra cho người trong bản biết.

Mỷ đứng bên cạnh chồng, kéo khăn che mũi xuống một lúc để nói cho rõ tiếng. Chị nói mùi này giống hệt mùi trong nhà Thầy Mo mỗi lần ông mở hòm đồ lễ. Mỗi lần thầy mở chiếc rương gỗ trong gian trong, mùi của sừng dê núi, của khăn lụa chàm mới và của những vật lễ cất lâu năm trong rương bốc ra cũng thơm hăng và nồng như thế này. Chỉ khác là trong nhà thầy, mùi ấy gọn trong một gian phòng nhỏ và tan đi sau một lúc, còn ở đây, mùi trải ra khắp cả một mỏm đá và một con đường mòn mà vẫn không loãng đi. Thầy Mo gật đầu với câu nói của chị. Ông nói chị nhớ đúng đấy, vì những vật lễ trong rương của ông đều là vật lấy từ rừng này và từ cây này mà ra theo lệ của các đời thầy trước, mùi của chúng cùng một gốc với mùi đang tràn trên mỏm đá sáng nay. Người ngửi quen mùi trong rương mà ra tới đây ngửi thấy mùi này, thì phải hiểu cây đang báo cho bản biết một điều không lành.

Trên đường xuống núi, ba người gặp thêm mấy người trong bản đang đi lên hướng mỏm đá để lấy củi và kiểm tra nương. Ai đi qua đoạn đường dưới chân dốc cũng đều ngạt mùi, có người ho sặc, có người phải đứng lại một lúc mới đi tiếp được. Thầy Mo dừng từng người lại, dặn rõ ràng từng câu một: những ngày này, không ai được lên mỏm đá một mình, dù là ban ngày. Ai có việc thật sự phải lên thì đi từ hai người trở lên, đi cùng người nhà hoặc cùng người gác đường mòn. Lên xem việc rồi xuống ngay, không ở lại lâu trong mùi tinh dầu dày như thế này, và tuyệt đối không ai tự ý tới sát gốc cây. Ông nói mùi dày tới mức này, người ở lâu trên đó sẽ choáng đầu, hoa mắt, bước trượt trên đá phủ sương thì tai nạn xảy ra trước cả khi cây làm gì. Lời dặn ấy vừa là lệ, vừa là sự lo lắng rất thực của một ông già đã sống đủ lâu bên cây thiêng này.

Về tới sân nhà trưởng bản, Sùng báo lại toàn bộ buổi sáng cho Hạng A Dì nghe qua hàng rào, vì trưởng bản đang chuẩn bị đi họp ở xã. Trưởng bản nghe xong, mặt trầm xuống, nói ông sẽ cho người truyền lời dặn của Thầy Mo tới từng nhà ngay trong buổi sáng, và buổi chiều sẽ gọi mấy người đàn ông khỏe trong bản tới sân nhà mình để bàn việc lớn hơn. Vì dấu chân, vết cưa và giờ là mùi tinh dầu tràn xuống bản, ba việc dồn lại trong hai ngày thì không thể chỉ dặn miệng nhau mà xong được. Sùng gật đầu, rồi cùng vợ quay về nhà. Suốt quãng đường ngắn từ nhà trưởng bản về nhà mình, mùi tinh dầu vẫn thoang thoảng trong không khí lạnh. Mỏng hơn trên mỏm đá rất nhiều nhưng vẫn còn đó, như một sợi chỉ vô hình nối mái nhà của hai vợ chồng với gốc cây trên đỉnh Cổng Trời.

Buổi trưa hôm ấy, Mỷ nấu cơm trong bếp mà vẫn thỉnh thoảng ngẩng đầu ngửi ra phía cửa. Chị nói với chồng, khi hai người ngồi ăn bên mâm cơm nóng, rằng chị sống ở bản này từ nhỏ, lớn lên dưới bóng những câu chuyện về cây sa mộc trên mỏm đá. Đã nhiều lần đi qua đường mòn dưới chân dốc vào những ngày sương muối còn dày hơn sáng nay, nhưng chưa bao giờ chị thấy mùi tinh dầu của cây tràn xuống tận sân nhà mình như thế này. Sùng ăn chậm, nghe vợ nói mà nhớ lại hình ảnh thân cây mờ trong sương và mùi nồng tới rát cổ họng trên mỏm đá. Anh ghi thêm một trang mới vào cuốn sổ tay đi rừng của mình ngay sau bữa cơm: ngày hai mươi sáu tháng mười hai. Mùi tinh dầu sa mộc nồng khắp mỏm đá và tràn xuống đường mòn về tới bản, không ai chặt cây, Thầy Mo nói cây đang động và cấm lên mỏm đá một mình. Anh đóng sổ lại, cất vào túi áo, và ngồi nhìn ra phía Cổng Trời qua ô cửa sổ phủ hơi nước, trong lòng biết rõ buổi chiều nay ở sân nhà trưởng bản sẽ là một buổi chiều không yên.

Chương khác

Xem thêm