MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 25: Vợ Chồng Mất Lòng Tin
Tối ngày hai mươi sáu tháng mười hai, sau buổi họp ở sân nhà trưởng bản và trước giờ Sùng đi gác ca đầu ở đầu đường mòn. Hai vợ chồng ngồi ăn cơm trong…
Nội dung chương
Tối ngày hai mươi sáu tháng mười hai, sau buổi họp ở sân nhà trưởng bản và trước giờ Sùng đi gác ca đầu ở đầu đường mòn. Hai vợ chồng ngồi ăn cơm trong gian nhà nhỏ của mình mà không ai nói với ai câu nào ra hồn. Cơm nóng, canh nóng, bếp lửa vẫn cháy đều trong góc nhà, nhưng bữa cơm này khác hẳn mọi bữa cơm khác của hai vợ chồng trong mùa đông năm nay. Sùng Thị Mỷ gắp thức ăn cho chồng theo thói quen, vẫn để phần ngon hơn sang phía bát của anh, nhưng mắt chị không nhìn chồng như mọi ngày. Chị nhìn vào mâm cơm, nhìn vào ngọn lửa, nhìn ra phía cửa sổ đã đóng kín vì sương muối, như thể trong đầu chị đang có một câu hỏi đã chờ từ buổi chiều tới giờ, chỉ còn thiếu một lúc yên tĩnh đủ để hỏi thành lời. Sùng biết câu hỏi ấy là gì. Anh đã biết từ lúc đứng giữa sân nhà trưởng bản, nghe Thầy Mo nhắc chuyện có người trong bản từng cầm tiền của toán người lạ và đã trả lại cùng hình phạt vác đá. Thầy không gọi tên anh, cả bản cũng không ai nhìn về phía anh, nhưng vợ anh thì đứng ngay ở vòng ngoài gần hàng rào, và chị không cần ai gọi tên cũng hiểu người trong câu nói ấy là chồng mình.
Khi mâm cơm đã vơi đi một nửa, Mỷ đặt đũa xuống và hỏi thẳng. Chị hỏi có phải trước ngày anh mang tiền tới nhà trưởng bản thú nhận, gói tiền năm triệu đồng của người thợ cưa dưới xuôi đã nằm trong chính ngôi nhà này qua một đêm không. Chị hỏi không to tiếng, không đập bàn, giọng chị đều và rõ như khi chị hỏi anh một việc nhà quan trọng, và chính sự bình tĩnh ấy làm Sùng thấy khó trả lời hơn cả một trận cãi nhau ầm ĩ. Anh đặt bát cơm xuống, nhìn vợ, và thừa nhận. Anh nói phải, gói tiền ấy đã nằm dưới chiếc gối của hai vợ chồng trong đêm hai mươi ba tháng mười hai, đêm mà Kiên tới nhà khi chị đi vắng, đặt tiền lên bàn và dặn anh không cần nói với ai, kể cả người nhà. Anh đã cầm gói tiền ấy trên tay, đã nghe lời dặn ấy, đã tự nhủ với mình rằng anh chỉ nhận dẫn tới bìa rừng chứ không dẫn tới gốc cây. Và rồi anh đã giấu nó đi và nói dối vợ trong suốt đêm hôm ấy, khi chị về nhà và hỏi anh có chuyện gì mà mặt mũi bồn chồn như vậy.
Mỷ nghe chồng nói hết, không ngắt lời một lần nào. Khi anh nói xong, chị im lặng một lúc lâu, lâu tới mức tiếng củi cháy trong bếp nghe rõ từng tiếng nổ nhỏ. Rồi chị hỏi tiếp một câu thứ hai, câu này mới là câu làm mắt chị đỏ lên. Chị hỏi nếu sáng hôm sau anh không tự mình mang tiền đi thú nhận với trưởng bản, mà cứ giữ im lặng thêm mấy ngày nữa như cái đêm anh đã giấu chị, thì chị sẽ còn không biết chuyện này tới bao giờ. Chị hỏi nếu đoàn người lạ kia quay lại nhà này một lần nữa, mang theo số tiền lớn hơn, vào một buổi tối chị lại đi vắng, thì anh có chắc mình sẽ không cầm thêm một lần nữa và giấu thêm một lần nữa hay không. Sùng muốn trả lời ngay rằng không, nhưng chữ ấy ra tới miệng thì anh dừng lại, vì anh hiểu vợ mình không hỏi để nghe một lời thề nói cho nhanh trong bữa cơm. Chị hỏi vì niềm tin của chị vào anh vừa nứt ra ở đúng chỗ quan trọng nhất: không phải chỗ anh có cầm tiền hay không, mà là chỗ anh đã giấu chị.
Chị nói rõ điều ấy thành lời, từng câu một, như người gỡ từng nút thắt của một sợi dây đã rối. Chị nói chị sống với anh bao nhiêu năm, qua bao nhiêu mùa nương và mùa săn, nhà có chuyện gì khó hai vợ chồng đều bàn với nhau trước khi quyết, dù là chuyện bán một con lợn hay chuyện vay thóc của nhà bên. Anh đi rừng gặp chuyện gì lạ cũng về kể với chị, chị ở nhà thấy kho thóc cuối bản có mùi xăng cũng chạy về kể với anh ngay trong đêm. Cái nhà này đứng được tới hôm nay không phải vì hai vợ chồng có nhiều tiền, mà vì trong nhà không có chuyện gì bị giấu qua một đêm. Vậy mà chuyện lớn nhất từ ngày cây thiêng bị người lạ nhắm tới, chuyện anh cầm năm triệu đồng của chính những người đang muốn xẻ cây, lại là chuyện anh giấu chị, giấu ngay dưới chiếc gối mà hai vợ chồng nằm chung mỗi đêm. Chị nói chị không sợ nhà mình nghèo, chị chỉ sợ từ nay mỗi lần anh đi rừng về muộn, chị lại phải tự hỏi trong đầu không biết anh đang giấu mình điều gì nữa.
Rồi chị nói câu nói mà Sùng về sau nhớ lại nhiều lần, mỗi lần nhớ là một lần thấy nó đúng hơn. Chị nói anh giấu được một lần thì lần sau người ta sẽ mua được anh bằng giá cao hơn. Không phải vì anh tham tiền hơn người khác, mà vì người ta đã biết anh có một chỗ có thể giấu, một cái gối để cất tiền và một đêm để im lặng. Người mua đường lên cây không cần anh đồng ý ngay lần đầu. Họ chỉ cần anh im lặng được một lần, giấu được một lần, là lần sau họ sẽ quay lại với giá cao hơn và lời hứa kín đáo hơn, vì họ biết chỗ yếu của anh nằm ở đâu. Câu nói ấy không to tiếng, không cay nghiệt, nhưng nó rơi vào đúng sự thật mà chính Sùng cũng đã tự nghĩ tới trong đêm mất ngủ hai mươi ba tháng mười hai. Khi anh nằm nghe tiếng gió qua mái nhà và tay chạm vào chiếc gối giấu tiền tới gần sáng. Anh không cãi lại được một lời nào, vì mọi điều vợ anh nói đều là điều anh đã tự biết về chính mình.
Bữa cơm kết thúc trong im lặng. Mỷ dọn mâm, rửa bát ở góc bếp, làm mọi việc nhà như thường ngày, nhưng giữa hai vợ chồng đã có một khoảng cách mà cả hai đều cảm nhận được rõ ràng. Khi Sùng chuẩn bị áo bông dày và gói cơm nắm để đi gác ca đầu theo bảng chia ca của trưởng bản, chị vẫn đưa áo cho anh. Vẫn buộc lại dây giày cho anh như chị sẽ làm vào một đêm khác trong truyện này khi anh phải đi xa hơn nhiều, nhưng chị không dặn anh cẩn thận như mọi lần. Chị chỉ nói một câu ngắn: anh đi gác thì gác cho đàng hoàng, việc của bản từ nay em không dám chắc việc nào anh cũng kể với em nữa. Câu nói ấy làm anh đứng yên ở cửa một lúc, muốn quay lại nói một điều gì đó cho trọn, nhưng rồi anh hiểu trong đêm nay. Bất cứ lời giải thích nào của anh cũng chỉ là lời nói, còn niềm tin của vợ anh thì không thể lấy lại bằng lời nói trong một bữa cơm. Anh đội khăn, cầm đèn pin và gậy, bước ra đường mòn trong sương muối, đi tới đầu đường mòn chính nhận ca gác của mình.
Ca gác đêm ấy của Sùng dài hơn mọi ca gác mà anh từng ngồi. Người anh họ gác cùng anh là người ít nói, hai người thay nhau quét đèn pin về phía đầu dốc và ngồi yên nghe tiếng rừng. Nhưng trong đầu Sùng, câu nói của vợ cứ quay lại không dứt, chen vào giữa cả những tiếng động nhỏ nhất của đêm. Anh tự thề với mình, một mình giữa đêm lạnh ở đầu đường mòn, rằng từ nay anh không cầm thêm một đồng nào của toán người lạ nữa, dù họ trả bằng bất cứ giá nào, dù họ tới vào lúc nào và nói khéo tới đâu. Lời thề ấy anh không nói cho ai nghe, vì anh biết vợ anh sẽ không tin một lời thề nói trong đêm nay. Việc anh có giữ được lời thề ấy hay không, chỉ có những ngày sắp tới, khi toán người lạ áp sát cây hơn nữa và tiền của họ lại tìm tới gần anh hơn nữa, mới trả lời thay cho anh được.
Khi ca gác kết thúc và anh trở về nhà lúc nửa đêm đã qua, gian nhà tối và lạnh hơn thường ngày. Mỷ đã lấy chiếc chăn của mình sang nằm ở gian ngoài, trên chiếc giường tre nhỏ gần bếp, quay mặt vào vách. Chiếc giường chung của hai vợ chồng trong gian trong chỉ còn một nửa chăn trải sẵn, và khoảng trống bên cạnh anh đêm nay rộng hơn mọi đêm khác trong đời vợ chồng của họ. Sùng nằm xuống phần giường của mình, không gọi vợ, không giải thích thêm, chỉ nằm nghe tiếng gió đi qua mái nhà và tiếng sương rơi trên tàu lá chuối sau nhà. Rạn nứt giữa hai vợ chồng đã bắt đầu từ đêm nay, từ một gói tiền anh đã trả lại hết cho người ta nhưng không trả lại được một đêm giấu vợ của mình. Anh nhắm mắt lại mà không ngủ được, trong đầu chỉ còn một ý nghĩ duy nhất lặp đi lặp lại tới gần sáng: cây trên mỏm đá đang bị người lạ áp sát từng ngày. Còn trong chính nhà mình, anh vừa đánh mất một phần niềm tin mà không một lễ tạ lỗi nào của bản có sẵn bài cúng để hàn gắn lại thay cho anh.
Sáng hôm sau, hai vợ chồng vẫn nói với nhau những câu cần thiết của một ngày làm việc trong nhà: chuyện củi, chuyện nước, chuyện ca gác tối nay ai sẽ thay anh ở đầu đường mòn nếu anh phải lên mỏm đá ban ngày. Nhưng những câu nói ấy đều ngắn và đều dừng lại đúng ở phần việc, không đi xa hơn như trước đây. Khi Mỷ đưa cho anh chiếc khăn dày để anh mang theo lên núi, chị vẫn đưa bằng cả hai tay như mọi lần. Chỉ khác là chị buông tay ra sớm hơn một nhịp và quay vào bếp ngay, không đứng nhìn theo anh ra tới cổng như chị vẫn làm mỗi buổi sáng anh đi rừng. Sùng bước ra sân, đứng lại một lúc giữa lớp sương muối trắng, rồi mới đi về phía đường mòn. Anh hiểu phần việc của mình trong những ngày tới không chỉ là giữ cây trước toán người lạ, mà còn là giữ lại, từng ngày một và bằng việc làm chứ không bằng lời nói, phần niềm tin trong nhà mà chính tay anh đã làm nứt ra.