MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 21: Dấu Chân Lạ Quanh Gốc Cây

Sáng ngày hai mươi lăm tháng mười hai, Giàng A Sùng thức dậy khi sương muối còn phủ trắng mái nhà. Anh khoác tấm áo bông đã sờn, buộc lại dây giày, đeo…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi lăm tháng mười hai, Giàng A Sùng thức dậy khi sương muối còn phủ trắng mái nhà. Anh khoác tấm áo bông đã sờn, buộc lại dây giày, đeo con dao nhỏ vào hông và cầm cây gậy quen thuộc, định lên mỏm đá Cổng Trời kiểm tra mấy chiếc bẫy đặt dọc đường mòn. Đây vốn là việc anh làm gần như mỗi sáng trong mùa đông: kiểm tra bẫy ở bìa rừng, ghé qua mỏm đá nhìn cây sa mộc một lượt, rồi vòng xuống giếng đầu nguồn xem mặt nước có đóng váng băng không. Sáng nay anh cũng đi theo đúng vòng ấy, chỉ khác là trong lòng còn mang theo lời của Thầy Mo Thào A Chư từ chiều hôm qua, rằng trời sắp đổi gió và mấy ngày tới bản phải tự giữ cây lấy thôi.

Đường mòn lên mỏm đá ướt lạnh và trơn. Sương muối bám lên từng phiến đá và lá cây hai bên lối đi, trắng xóa tới mức có chỗ anh phải chống gậy xuống trước rồi mới dám đặt chân. Gió chưa nổi, cả khu rừng yên lặng khác thường, chỉ có tiếng gậy gõ nhẹ lên đá và tiếng hơi thở phả ra thành khói mỏng. Anh kiểm tra ba chiếc bẫy ở bìa rừng, cả ba đều trống, chiếc thứ ba sập mà không giữ được con gì. Anh cúi xuống sửa lại từng chiếc, tay làm theo thói quen, nhưng đầu óc anh không ở chỗ mấy chiếc bẫy. Từ lúc bước qua khúc quanh thứ hai, anh đã thấy lòng mình không yên.

Cảm giác không yên ấy đến từ những điều rất nhỏ. Ở đoạn dốc trước khi lên tới mỏm đá, nơi mặt đường vốn chỉ có dấu giày của người trong bản và dấu chân trâu đi lạc, hôm nay có một vệt bùn bị xéo nát khác hẳn. Bùn ở đây đóng sương cứng ở mặt trên, muốn để lại dấu sâu như thế phải có người đi qua khi sương chưa tan hết, bước rất chắc, như người đang mang vác vật gì nặng hoặc dừng lại nhiều lần để nhìn ngó. Sùng ngồi xuống, lấy đầu gậy gạt nhẹ lớp sương phủ trên mặt và nhìn kỹ từng dấu. Dấu giày ở đây không giống giày của người trong bản. Người trong bản đi rừng thường đi giày vải hoặc ủng cao su có đế gai sâu, dấu để lại luôn có những rãnh ngang rõ ràng. Còn dấu trước mặt anh thì đế trơn, phẳng lì, mũi giày tròn và rộng, gót vuông, là kiểu giày của người dưới xuôi đi đường nhựa, hoàn toàn không hợp với đường đá trơn của Cổng Trời những ngày sương muối.

Anh đứng dậy, đi chậm hơn, mắt không rời mặt đất. Càng gần mỏm đá, dấu giày lạ càng rõ. Có chỗ hai dấu đi song song rồi tách ra, một dấu vòng ra phía vách đá, một dấu đi thẳng lên. Có chỗ dấu giày chồng lên nhau nhiều lớp ở cùng một điểm, như người đứng lại rất lâu, xoay người nhìn quanh. Có chỗ một dấu trượt dài trên mặt đá phủ sương, để lại vệt trắng xước thẳng, chứng tỏ người đi đã suýt ngã nhưng kịp chống tay vào tảng đá bên cạnh, vì trên mặt tảng đá ấy còn in một vệt bùn hình bàn tay mờ mờ. Sùng đặt bàn tay mình gần vệt bùn ấy mà không chạm vào. Bàn tay này to hơn tay anh một chút, các ngón dài, không giống tay người trong bản vốn chai sần vì cầm cuốc và cầm dao mỗi ngày. Anh ghi nhớ điều đó, rồi tiếp tục đi lên, tim đập chậm mà nặng.

Khi lên tới mỏm đá, cảnh đầu tiên đập vào mắt anh vẫn là cây sa mộc cổ thụ đứng thẳng như ngọn giáo giữa nền trời xám trắng. Thân cây cao, vỏ xù xì, một nửa thân còn in vết cháy đen của trận sét từ bốn mươi năm trước mà Thầy Mo đã kể, nửa còn lại xám nâu và ẩm sương. Tán cây xòe rộng, lá kim đọng sương trắng như phủ một lớp bạc mỏng. Mỏm đá yên tĩnh, không có người, không có tiếng nói. Nhưng chính sự yên tĩnh ấy lúc này lại làm Sùng thấy lạnh hơn cả gió. Anh đi vòng qua gốc cây theo đúng lệ của bản, vòng qua phía không có vết cháy, giữ khoảng cách như mọi lần, và chính khi đi vòng như thế, mắt anh mới nhìn thấy điều làm anh đứng sững lại.

Quanh gốc cây sa mộc, trên lớp đất mỏng và những phiến đá sát rễ cây, có rất nhiều dấu giày lạ. Không phải một hai dấu đi lạc, mà là cả một vòng dấu chân đi quanh gốc, dừng lại ở nhiều điểm, có dấu hướng mũi vào sát thân cây, có dấu lùi ra xa như người đứng ngắm từ dưới lên trên. Người của bản không bao giờ bước vào sát gốc cây như thế. Từ nhỏ, trẻ con trong bản đã được dạy đi qua cây phải vòng ra ngoài, không dẫm lên rễ cây nổi trên mặt đá, không tựa lưng vào thân cây. Ngay cả khi Thầy Mo dẫn Sùng lên tận gốc cây hôm trước để xem hốc đá đựng bùn son và cuộn vải đỏ, hai thầy trò cũng chỉ đứng ở một phía nhất định và tránh hẳn vòng rễ phía đông. Vậy mà giờ đây, dấu giày đế trơn in rõ trên lớp đất ẩm ngay sát rễ cây, có dấu còn in đè lên một đoạn rễ nổi. Đất bị nén xuống thành vệt lõm còn mới, sương ở đó đã bị giẫm nát và chưa kịp phủ lại trắng như xung quanh.

Sùng không bước vào vòng dấu ấy. Anh đứng ngoài, đi vòng chậm rãi theo rìa ngoài của những dấu chân lạ, nhìn từng dấu một và đếm trong đầu. Ít nhất có hai cỡ giày khác nhau. Một cỡ lớn, mũi tròn rộng, là cỡ anh đã thấy dọc đường mòn. Một cỡ nhỏ hơn, gót hẹp hơn, bước ngắn hơn, hay đi kèm sát bên cỡ lớn rồi lại tách ra vòng về phía sau mỏm đá. Điều đó có nghĩa là không phải chỉ một người đã lên đây. Nhưng anh tự dặn mình ngay lúc ấy, bằng chính lời dặn của Thầy Mo, rằng mắt thấy dấu chân thì chỉ được nói là có dấu chân, chưa thấy người thì chưa được kết luận ai đã làm gì và làm vào lúc nào. Có người lạ đã lên tới gốc cây, đã đi quanh gốc cây rất kỹ, đã đứng sát rễ cây rất lâu. Chỉ tới đó thôi.

Rồi anh ngửi thấy mùi xăng.

Mùi xăng rất nhẹ, thoảng qua khi anh đứng ở phía cuối gió, nhưng với một người thợ săn đã quen phân biệt mùi trong rừng, bấy nhiêu là đủ. Anh đi về phía mấy phiến đá bằng phẳng ở phía tây của gốc cây, nơi người trong bản thỉnh thoảng vẫn ngồi nghỉ. Trên mặt một phiến đá rộng có một vệt loang sẫm màu, hình tròn không đều, mép vệt còn ẩm và bóng hơn mặt đá xung quanh. Anh ngồi xuống, đưa mũi lại gần mà không chạm tay vào, và mùi xăng xộc lên rõ ràng, hăng và gắt, hoàn toàn lạc lõng giữa mùi tinh dầu sa mộc thoang thoảng và mùi sương lạnh. Bên cạnh vệt loang, trên lớp đất mỏng giữa hai phiến đá, còn có mấy giọt sẫm màu đã thấm xuống. Ai đó đã đặt một can xăng hoặc một vật chứa xăng xuống phiến đá này, đã rót hoặc làm đổ một ít ra ngoài, rồi mang đi. Vệt xăng trên đá giữa mỏm đá thiêng, ngay gần gốc cây sa mộc, làm Sùng thấy cổ họng mình khô lại.

Anh đứng dậy, nhìn quanh mỏm đá một lượt thật kỹ. Không có can xăng nào bị bỏ lại, không có bao tải, không có dây thừng, không có vật gì lạ ngoài những dấu giày và vệt xăng ấy. Người lên đây đã mang theo mọi thứ khi rời đi, chỉ để lại những dấu vết mà nếu không có sương muối và đất ẩm của buổi sáng nay, có lẽ vài ngày nữa cũng sẽ mờ hết. Đây không phải là người đi lạc. Người đi lạc không đi vòng quanh gốc cây từng bước một, không đứng sát rễ cây ngắm lên tán cây, không đặt can xăng xuống đá rồi lại mang đi sạch sẽ như thế. Đây là người lên xem cây, xem đường, xem chỗ đứng, xem mọi thứ cần xem trước khi làm một việc lớn hơn. Nhưng anh vẫn giữ chặt ranh giới tự đặt ra từ lúc nhìn thấy dấu giày đầu tiên ở dưới dốc: anh chỉ ghi lại những gì mắt thấy, không tự điền thêm phần chưa thấy.

Việc đầu tiên anh làm là lấy đá đánh dấu.

Sùng nhặt những viên đá nhỏ màu trắng ở quanh mỏm đá và đặt từng viên ngay bên cạnh từng dấu giày quan trọng nhất mà không dẫm vào dấu. Anh đánh dấu dấu giày in ngay sát rễ cây, dấu giày ở chỗ mặt đá có vệt bùn bàn tay, dấu giày nơi hai cỡ giày tách ra ở đầu đường mòn. Và khoanh một vòng đá nhỏ quanh phiến đá có vệt xăng ở phía tây, cách vệt loang một khoảng tay để người sau nhìn vào là biết không được bước tới gần. Mỗi lần đặt một viên đá xuống, anh đều lùi lại nhìn tổng thể một lần, xem vòng đá đã đủ rõ chưa, để khi anh dẫn Thầy Mo hoặc trưởng bản lên đây, họ sẽ nhìn thấy ngay hiện trường còn nguyên như lúc anh phát hiện. Làm thợ săn nhiều năm dạy anh rằng hiện trường bị xéo nát bởi chính người phát hiện thì không còn là hiện trường nữa.

Sau khi đánh dấu xong, anh lấy cuốn sổ tay đi rừng từ túi áo trong ra. Cuốn sổ đã cũ, bìa cứng bọc nilon để chống ẩm, trong đó anh ghi ngày đặt bẫy, ngày thu bẫy và những mốc đường trong rừng bằng thứ chữ viết tay to và rõ. Anh mở một trang trắng, ghi ngày hai mươi lăm tháng mười hai lên đầu trang, ghi mỏm đá Cổng Trời, gốc cây sa mộc, rồi ghi từng việc theo đúng thứ tự anh đã thấy. Dấu giày đế trơn hai cỡ quanh gốc cây, dấu in sát rễ phía đông, vệt bùn bàn tay trên tảng đá ở dốc, vệt xăng loang trên phiến đá phía tây và mấy giọt thấm trên đất bên cạnh. Anh vẽ thêm một vòng tròn tượng trưng cho gốc cây, chấm vị trí của từng dấu đánh dấu và vị trí của vệt xăng, tuy nét vẽ vụng về nhưng đủ để người khác đối chiếu với thực địa. Anh đọc lại hai lần, rồi cất sổ vào túi áo trong.

Anh ở lại thêm một lúc, nhìn xuống bản thấy khói bếp đã bốc lên qua lớp sương, rồi nhìn lại gốc cây một lần cuối. Dấu giày in ngay sát rễ cây, nơi người của bản không bao giờ bước vào, làm một nỗi giận lặng lẽ dâng lên trong ngực anh, bàn tay nắm chặt cây gậy tới mức các đốt ngón tay trắng bệch.

Sùng quay xuống núi với bước chân nhanh hơn lúc lên rất nhiều, nhưng vẫn tránh dẫm vào những dấu giày lạ trên đường mòn. Trong đầu anh lúc này chỉ có một việc: về bản, báo ngay cho Thầy Mo và trưởng bản, đưa họ xem cuốn sổ và dẫn họ lên xem vòng đá đánh dấu trước khi sương tan và dấu vết mờ đi. Chuyến vào rừng sáng nay đã không còn là một vòng kiểm tra bẫy thường ngày nữa. Thứ anh mang xuống núi không phải là con thú nào, mà là một vòng dấu chân lạ quanh gốc cây thiêng và một vệt xăng trên đá. Và anh biết rõ, từ khoảnh khắc này, những ngày yên lặng cuối cùng của mùa đông trên mỏm đá Cổng Trời đã chấm dứt.

Chương khác

Xem thêm