MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 18: Năm Triệu Đặt Cọc
Tối ngày hai mươi ba tháng mười hai, Nguyễn Văn Kiên tới nhà Giàng A Sùng một lần nữa, đúng như lời hẹn ban sáng. Nhưng lần này ông ta tới vào lúc chập…
Nội dung chương
Tối ngày hai mươi ba tháng mười hai, Nguyễn Văn Kiên tới nhà Giàng A Sùng một lần nữa, đúng như lời hẹn ban sáng. Nhưng lần này ông ta tới vào lúc chập tối, khi bản Cổng Trời đã lên đèn lác đác và sương muối bắt đầu giăng xuống các con đường mòn. Ông ta tới một mình, không mang quà cáp gì nữa, chỉ mặc chiếc áo khoác dày, hai tay đút túi, bước chân nhẹ và nhanh như người không muốn bị nhiều người trong bản nhìn thấy. Sùng đã biết trước ông ta sẽ tới. Cả ngày hôm nay, từ sau chuyến đi lên bìa rừng buổi chiều, anh ngồi ở nhà mà lòng không yên một phút nào, phần vì nhớ lời vợ dặn bên bếp lửa. Phần vì nhớ giọng Thầy Mo trong đầu mình về chuyện biết rõ người ta là ai mà vẫn bước đi cùng người ta dù chỉ một đoạn đường. Mỷ tối nay sang nhà người chị họ ở phía cuối bản giúp nhổ lông gà chuẩn bị cho đám giỗ ngày mai, nhà chỉ có một mình Sùng bên bếp lửa đã tàn một nửa.
Trước khi Kiên tới, Sùng đã trải qua một buổi chiều giằng co dài nhất trong đời mình. Ba lần trong buổi chiều hôm ấy, anh đi ngang qua sân nhà trưởng bản Hạng A Dì, và cả ba lần, bước chân anh đều chậm lại ở bậc thang nhà ông, tay đã gần như đưa lên gõ vào cánh cửa gỗ, rồi lại buông xuống. Anh biết rõ chỉ cần bước vào, ngồi xuống bên bếp lửa nhà trưởng bản, kể hết mọi chuyện từ cuộc gọi bên bờ suối, con số hai tỉ đồng, mùi xăng ở kho thóc. Cho tới lời thuê dẫn đường ban sáng và khoản tiền đặt cọc sẽ được mang tới vào buổi tối, thì gánh nặng trong lòng anh sẽ nhẹ đi một nửa, và việc còn lại sẽ thuộc về những người già nhất bản cùng gánh với anh. Nhưng mỗi lần đứng trước cửa nhà trưởng bản, một ý nghĩ hèn nhát lại giữ chân anh lại: kể ra bây giờ, khi đoàn người lạ vẫn chưa làm gì sai trái một cách rõ ràng. Khi mọi bằng chứng mới chỉ là lời nghe lén và mùi xăng trong một kho thóc thuê hợp lệ, thì anh sẽ trở thành người đa nghi nhất bản. Và tệ hơn, nếu việc vỡ lở, đoàn sẽ biết anh đã nghe được cuộc gọi, và họ sẽ càng kín kẽ hơn gấp bội. Lần thứ ba đi ngang qua sân, trưởng bản đang ngồi ở hiên nhà bện dây thừng, ngẩng lên chào anh rất bình thường, hỏi một câu vu vơ về chuyện đi rừng. Sùng đáp lại cũng rất bình thường, rồi đi thẳng về nhà, trong lòng vừa nhẹ nhõm vì chưa phải nói, vừa khinh chính mình vì sự nhẹ nhõm ấy.
Kiên ngồi xuống chiếc ghế đối diện, không vòng vo lâu. Ông ta rút từ túi trong của áo khoác ra một gói nhỏ bọc trong tờ giấy báo cũ, buộc dây chun cẩn thận, đặt lên mặt bàn giữa hai người, rồi đẩy nhẹ về phía Sùng.
- Đây là tiền đặt cọc dẫn đường, tôi mang tới tận tay anh như đã hứa. Năm triệu đồng, anh đếm lại đi, toàn tờ năm trăm nghìn mới cả. Đây mới là khoản đặt trước thôi. Chuyến đi mà suôn sẻ, đoàn tới được nơi cần tới, xem được cây, đo được đất, thì khi về tôi còn gửi anh thêm một khoản nữa, không ít hơn khoản này đâu. Anh cầm lấy, cất đi, việc của anh em mình biết với nhau là đủ.
Sùng nhìn gói tiền trên bàn rất lâu mà không đưa tay ra. Năm triệu đồng. Anh nhẩm tính nhanh trong đầu theo thói quen của một người nông dân miền núi: năm triệu đồng bằng tiền bán thảo quả của nhà anh trong cả một vụ. Bằng mấy chuyến đi săn dài ngày trong rừng sâu, bằng khoản tiền anh và Mỷ đã dành dụm dự định để lợp lại góc mái nhà bị dột trước Tết mà tới nay vẫn chưa đủ. Nó nằm đó, trong một gói giấy báo cũ, nhẹ tênh, mà sao anh thấy nó nặng hơn bất cứ gùi thảo quả nào anh từng gùi xuống chợ. Anh nghĩ tới Thầy Mo, tới chiếc chốt nứa trong ống tre trên vách nhà thầy, tới hũ bùn son và cuộn vải đỏ trong hốc đá. Tới những lời dặn đi dặn lại trong năm ngày học việc: có người lạ hỏi tới cây thì báo ngay, không được nhận tiền của người lạ để nói chuyện về cây. Anh nghĩ tới trưởng bản đứng giữa sân tuyên bố lệ của bản trước mặt bao nhiêu người. Và anh nghĩ tới con số hai tỉ đồng, tới việc nếu mình không cầm khoản này, đoàn sẽ cầm nó đi tìm một người khác trong bản. Một người không biết rõ ý đồ của họ như anh, một người có thể sẽ dẫn họ đi xa hơn cả bìa rừng.
Chính ý nghĩ cuối cùng ấy, cái ý nghĩ nửa như trách nhiệm, nửa như tự bào chữa mà anh đã dùng để thuyết phục mình từ buổi sáng, lại một lần nữa thắng thế trong khoảnh khắc quyết định. Sùng đưa tay ra, cầm lấy gói tiền. Giấy báo cũ ráp và lạnh trong lòng bàn tay anh. Anh không đếm lại, chỉ gật đầu một cái rất khẽ, khẽ tới mức gần như chỉ mình anh biết, rồi nói một câu mà sau này anh còn nhớ mãi vì sự yếu đuối của nó.
- Tôi chỉ dẫn tới bìa rừng thôi. Tới đó là hết việc của tôi.
Kiên mỉm cười, đứng dậy, bắt tay anh thật chặt như hai người vừa ký xong một thỏa thuận lớn, rồi nói thêm một câu trước khi bước ra cửa, giọng vẫn thân tình và êm ái như mọi lần.
- Anh yên tâm, đoàn giữ lời. Còn chuyện tiền nong này, anh không cần nói với ai đâu, kể cả người nhà. Tiền công của anh, anh giữ lấy mà lo cho gia đình, nói ra rồi bà con lại bàn tán, người này người kia lại ghen tị với anh, phiền phức lắm.
Cánh cửa khép lại. Sùng ngồi lặng một mình trong gian nhà tối, gói tiền vẫn nằm trong tay anh. Bên ngoài, tiếng bước chân của Kiên xa dần trên đường mòn đầy sương, nhẹ và nhanh như lúc tới. Anh đứng dậy, đi vào gian trong, đứng rất lâu trước chiếc giường của hai vợ chồng, rồi như một kẻ làm việc mờ ám trong chính nhà mình. Anh nhấc một góc gối lên, nhét gói tiền xuống dưới, vuốt lại mặt gối cho phẳng phiu như chưa từng có gì ở đó. Làm xong, anh quay ra bếp, ngồi xuống bên đống tro tàn, và tự rót cho mình một chén rượu lớn mà uống cạn một hơi, dù bình thường anh rất ít khi uống rượu một mình.
Mỷ về nhà khi trời đã tối hẳn, tay xách một phần thịt gà mà nhà chị họ gửi biếu. Chị nhìn chồng ngồi lặng bên bếp lửa, nhìn chén rượu trống không trên bàn, và hỏi anh có ai tới nhà không, sao mặt anh trông khác lạ thế. Sùng nói không có ai, chỉ là hôm nay anh đi lên bìa rừng về nên mệt, rồi anh đứng dậy phụ vợ dọn cơm tối như mọi ngày, nói cười những câu bình thường nhất. Trong khi trong lòng anh, từng câu nói dối vừa thốt ra đều như một hòn đá nhỏ rơi xuống, chồng lên nhau thành một đống đá mà anh biết sớm muộn gì cũng sẽ đè nặng lên chính mình. Đó là lần đầu tiên trong mười năm chung sống, anh giấu vợ một việc lớn ngay trong chính căn nhà của hai người, giấu bằng một gói tiền nằm im dưới chiếc gối mà đêm nay cả hai sẽ cùng nằm lên.
Đêm đó, Sùng không ngủ được. Mỷ nằm bên cạnh, hơi thở đều đều trong giấc ngủ sau một ngày làm việc mệt, còn anh mở mắt nhìn lên mái nhà tối đen. Nghe tiếng gió luồn qua những khe phên và mái lá, nghe tiếng sương muối rơi lách tách trên mái như những hạt mưa rất nhỏ. Thỉnh thoảng, trong sự tỉnh táo mệt mỏi của một đêm mất ngủ, anh lại đưa tay ra sau đầu, chạm nhẹ vào chiếc gối, cảm nhận qua lớp vải thô cái cộm rất nhẹ của gói tiền nằm bên dưới, và mỗi lần như thế. Những hình ảnh của mấy ngày học việc lại hiện về nguyên vẹn: chiếc sừng dê núi nhỏ treo trên vách nhà Thầy Mo, vật đựng nước thuốc truyền từ đời thầy trước, chỉ dùng khi có người phạm cây cần rửa mắt. Anh nhớ lời thầy nói đã lâu lắm rồi bản chưa phải dùng tới sừng dê, lâu tới mức ông tưởng đời mình không phải dùng. Anh nhớ Thầy Mo nói về nhựa đỏ bắn vào mắt người phạm cây, về người mù phải có người dắt từng bước, về lễ tạ lỗi phải làm đủ từng bước mới gọi là trọn bộ. Và anh tự hỏi, trong một cơn rùng mình rất thật giữa đêm đông, rằng nếu một ngày nào đó sừng dê phải lấy xuống khỏi vách vì cây thiêng bị người ta làm bị thương. Thì trong buổi lễ ấy, phần lỗi của người thợ săn đã cầm năm triệu đồng tiền đặt cọc dẫn đường sẽ được tính như thế nào.
Có lúc, trong cơn chập chờn giữa thức và ngủ, anh nghĩ tới việc sáng mai sẽ mang gói tiền này trả lại ngay cho Kiên, nói một lời dứt khoát rằng mình không làm nữa, rồi tới nhà trưởng bản thú nhận tất cả. Ý nghĩ ấy làm lòng anh nhẹ đi được một lúc, nhẹ tới mức anh gần như thiếp đi. Nhưng rồi một ý nghĩ khác lại tới, lạnh và thực tế hơn: trả tiền vào sáng mai, trước mặt ai, với lời giải thích nào, và liệu Kiên có nhận lại một cách êm thấm như khi ông ta trao đi hay không. Một khi đã cầm tiền của người ta qua một đêm, việc trả lại không còn đơn giản là đưa gói giấy báo trở về tay cũ nữa. Nó sẽ thành một câu chuyện, và câu chuyện ấy sẽ đi tới tai trưởng bản, tai Thầy Mo, tai cả bản, theo cách mà anh không kiểm soát được. Sùng nằm trong bóng tối mà thấy rõ con đường trước mặt mình đang hẹp dần lại sau mỗi quyết định, hay đúng hơn, sau mỗi lần anh quyết định không quyết định gì cả.
Gió qua mái nhà mỗi lúc một mạnh, có lúc gió luồn qua khe cửa tạo thành một tiếng thở dài rất khẽ, kéo dài, như tiếng của một người già đang đứng ngoài hiên nhà mà thở dài vì một việc không thể nói thành lời. Sùng nằm im, mở mắt trong bóng tối, tay anh lại chạm vào chiếc gối. Năm triệu đồng nằm yên dưới đó, không kêu, không động, mà sao anh nghe như nó đang thở cùng nhịp với tiếng gió ngoài mái nhà. Nhịp thở của một món nợ mà anh vừa tự tay mang vào nhà mình, trong một đêm sương muối, khi vợ anh đang ngủ rất yên ngay bên cạnh.