MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 3: Ma Hó Ngự Trong Cây

Sáng ngày mười sáu tháng chạp, Giàng A Sùng lại lên nhà Thầy Mo từ sớm. Sùng Thị Mỷ đi cùng chồng tới đầu dốc thì rẽ sang nhà chị gái lấy ít hạt giống…

Nội dung chương

Sáng ngày mười sáu tháng chạp, Giàng A Sùng lại lên nhà Thầy Mo từ sớm. Sùng Thị Mỷ đi cùng chồng tới đầu dốc thì rẽ sang nhà chị gái lấy ít hạt giống cải mèo cho vụ xuân. Nghe nói chồng tới nghe thầy kể chuyện cây thiêng, chị cũng ghé vào sân nhà thầy ngồi nghe ở phía ngoài, tay vẫn thoăn thoắt tẽ ngô khô vào chiếc mẹt tre. Sân nhà Thầy Mo sáng nay đông hơn thường lệ. Có hai ông già trong bản tới xin thầy xem ngày dựng lại chuồng trâu, có mấy thanh niên tới phụ thầy chẻ củi cho mùa đông, tiếng rìu bổ củi vang đều đều ở góc sân.

Thầy Mo ngồi trên chiếc ghế dài dưới mái hiên, trước mặt là ấm nước chè đã pha từ sớm. Thấy vợ chồng Sùng tới, thầy bảo hai vợ chồng ngồi xuống hiên, rồi mới chậm rãi nói tiếp câu chuyện còn dang dở hôm qua.

- Hôm qua thầy nói tới chỗ cây bị sét đánh toác nửa thân mà không chết. Hôm nay thầy nói cho con nghe vì sao từ sau trận sét đó, người già trong bản không còn gọi cây sa mộc trên Cổng Trời là cây nữa suông như mọi cây khác. Trong cây đó có Ma Hó ngự.

Mấy người đang chẻ củi ở góc sân nghe tới hai chữ Ma Hó thì tay rìu chậm lại. Một ông già khẽ gật đầu, như thể vừa nghe nhắc tới một điều mà ai trong bản cũng biết nhưng ít khi nói thành lời giữa ban ngày.

- Thưa thầy, Ma Hó là thế nào ạ. Con nghe người già nói từ nhỏ, người thì bảo là thần cây, người thì bảo là ma rừng. Con thú thật là con chưa phân biệt được rõ.

Thầy Mo đặt chén chè xuống, nhìn thẳng vào Sùng, giọng chậm và rõ từng chữ.

- Ma Hó là mộc thần, là đấng giữ cây, giữ rừng, giữ ranh giới của bản làng. Ma Hó ngự ở trong thân cây sa mộc trên mỏm đá Cổng Trời, từ trong thân cây đó mà canh giữ đất của cây, canh đường mòn, canh cả cái lệ của bản này. Con phải nhớ kỹ câu này, nhớ cho đúng, không được nhớ sai đi một chữ. Ma Hó không bao giờ hiện ra thành người. Ma Hó không bao giờ hiện ra thành thú. Ma Hó không đi lại trên đường mòn, không ngồi ở đầu bản, không nói chuyện với bất cứ ai, không già, trẻ, đàn ông, đàn bà nào trong bản từng nhìn thấy Ma Hó bằng mắt cả. Ai nói đã nhìn thấy Ma Hó đứng ở gốc cây hay nói chuyện với Ma Hó, người đó hoặc là nói dối, hoặc là đang mê sảng vì sốt, con đừng có tin.

Sùng nghe mà hơi sững người. Trong đầu anh từ trước tới nay, dù không nói ra, vẫn lờ mờ hình dung Ma Hó như một bóng hình nào đó lẩn khuất sau gốc cây trong những đêm sương mù dày. Lời của thầy sáng nay chặt đứt hẳn hình dung đó, dứt khoát và không chừa một kẽ hở nào.

- Vậy người trong bản biết Ma Hó có ở đó bằng cách nào hả thầy, nếu không ai nhìn thấy bao giờ.

- Bằng cây. Cây còn đứng, còn xanh, còn giữ được ranh giới cho bản, là Ma Hó còn ở trong cây. Ma Hó giữ bản không phải bằng cách hiện ra dọa người, mà bằng cách giữ cho cây thiêng còn là cây thiêng, giữ cho người trong bản còn biết sợ mà không phạm vào rừng thiêng, giữ cho người ngoài không dám tự tiện đụng vào đất của bản. Ranh giới mà Ma Hó canh không chỉ là mấy cột mốc đá ở sau mỏm đá đâu con. Ranh giới đó nằm trong đầu người trong bản này, từ đứa trẻ mới biết đi cho tới ông già sắp nằm xuống. Còn biết đâu là đất không được đụng vào, thì bản còn yên.

Mỷ ngồi ở phía ngoài hiên, tay tẽ ngô chậm lại, khẽ nói.

- Thưa thầy, vậy nếu có người ngoài bản không biết lệ, họ tới phá cây thì sao ạ. Họ đâu có cái ranh giới trong đầu như người bản mình.

Thầy Mo gật đầu, như thể câu hỏi của Mỷ chính là chỗ thầy đang muốn nói tới.

- Đó là việc thầy lo nhất, và cũng là việc thầy gọi chồng con tới nghe mấy hôm nay. Người trong bản thì có lệ giữ từ nhỏ. Người ngoài tới, họ chỉ nhìn thấy một cây gỗ quý, họ tính bằng tiền, không tính bằng lệ. Cho nên người trong bản mình phải giữ thay, phải đứng ra ở cái ranh giới đó. Thầy già rồi, thầy giữ bằng lời dặn thôi. Lớp trẻ như vợ chồng con phải giữ bằng chân, bằng tay, bằng cái miệng biết báo cho trưởng bản khi thấy chuyện lạ.

Đúng lúc đó, một thanh niên trong đám chẻ củi ở góc sân cười khì, nói chen vào, giọng nửa đùa nửa thật.

- Thầy nói Ma Hó không hiện ra, thế thì làm sao biết được Ma Hó có giận thật hay không. Hay hôm nào con lên mỏm đá, con gọi to mấy tiếng, biết đâu Ma Hó lại hiện ra cho con xem một lần cho biết.

Tiếng cười vừa bật ra được một nửa thì tắt hẳn. Thầy Mo quay đầu lại, đôi mắt già nheo lại nhìn thẳng vào người thanh niên. Ông không lớn tiếng, nhưng giọng ông trầm xuống, nặng như đá.

- Con nói lại câu vừa rồi cho thầy nghe xem nào.

Người thanh niên lúng túng, tay cầm rìu hạ xuống, nụ cười tắt ngấm.

- Dạ, con chỉ nói đùa thôi thầy. Con không dám đâu ạ.

- Nói đùa cũng phải biết chỗ nào được đùa, chỗ nào không. Ma Hó không phải chuyện để con mang ra đùa cho vui miệng. Con muốn gặp Ma Hó, con cứ việc vác rìu lên chặt cây thiêng thử xem, lúc đó con sẽ biết Ma Hó giận là thế nào, nhưng thầy dặn trước, cái giá phải trả không phải là chuyện đùa đâu. Từ nay trong sân nhà thầy, trong bản này, không ai được nói đùa về Ma Hó như thế nữa. Nghe rõ chưa.

Người thanh niên cúi đầu vâng dạ, mấy người xung quanh cũng im lặng hẳn. Ông già tới xem ngày dựng chuồng trâu khẽ tặc lưỡi, nói nhỏ rằng lớp trẻ bây giờ nói năng không biết kiêng dè, may mà có thầy quở ngay cho còn kịp sửa.

Thầy Mo quay lại phía vợ chồng Sùng, giọng đã dịu xuống nhưng vẫn còn nghiêm.

- Các con thấy đấy. Cái lệ nó mòn đi bắt đầu từ những câu nói đùa như thế. Hôm nay đùa một câu, ngày mai có người tưởng thật mà làm liều, ngày kia thì cây đã bị thương rồi, có hối cũng không kịp. Thầy quở nó ngay trước mặt mọi người là để cả sân này cùng nghe, cùng nhớ.

Sùng gật đầu. Anh hiểu ra vì sao thầy lại chọn nói chuyện này ở sân, trước mặt nhiều người, chứ không nói riêng trong nhà như chuyện vết sét hôm qua. Có những lời dặn phải nói riêng cho người dẫn đường, nhưng cũng có những lời dặn phải nói giữa sân cho cả bản cùng nghe, để lời dặn thành lệ chung, không ai có thể nói là mình chưa từng được nghe.

- Thưa thầy, con còn một điều chưa rõ. Nếu Ma Hó không hiện ra, không nói chuyện, thì khi cây có chuyện, người trong bản nhìn vào đâu mà biết là Ma Hó đang giận hay đang yên.

Thầy Mo rót thêm chén chè, đẩy về phía Sùng, rồi mới từ tốn trả lời.

- Muốn biết Ma Hó giận hay không, cứ nhìn nhựa cây và nghe mùi tinh dầu. Cây yên thì nhựa ở yên trong thân, mùi tinh dầu chỉ thoang thoảng khi con đi qua gốc vào buổi sáng sớm, ngửi thấy thơm nhẹ là biết cây đang yên, rừng đang yên. Khi nào cây bị động, bị thương, nhựa cây sẽ khác, mùi tinh dầu sẽ khác. Chuyện đó ngày mai, ngày kia thầy sẽ dạy con nhận cho kỹ, hôm nay con chỉ cần nhớ một điều thôi. Ma Hó ở trong cây, không ở ngoài cây. Giữ cây là giữ Ma Hó, phạm vào cây là phạm vào Ma Hó. Ngoài hai câu đó ra, mọi lời đồn về hình dáng hay tiếng nói của Ma Hó đều là lời đồn sai, con nghe ở đâu cũng phải bỏ ngoài tai, và nếu nghe trong bản mình thì phải đính chính lại ngay như thầy vừa làm.

Mỷ gập chiếc mẹt tre lại, đứng dậy phủi váy, nói khẽ với chồng rằng mình phải về trước để còn nấu cơm trưa. Sùng cũng đứng dậy chào thầy. Trước khi ra khỏi sân, anh ngoái lại nhìn người thanh niên vừa bị quở. Anh ta đang cắm cúi chẻ củi, bổ mạnh hơn thường lệ, như muốn lấy công việc để khỏa lấp sự xấu hổ. Sùng nghĩ thầm, có lẽ sau buổi sáng hôm nay, không chỉ anh ta mà cả đám thanh niên trong bản sẽ phải nghĩ lại mỗi khi đi qua mỏm đá Cổng Trời.

Trên đường xuống dốc, Mỷ đi bên cạnh chồng, im lặng một lúc lâu rồi mới nói.

- Em nghe thầy nói mà thấy lo. Tự nhiên mấy hôm nay bản mình cứ nói đi nói lại chuyện cây với chuyện người ngoài hỏi mua gỗ. Em sợ có chuyện gì sắp tới thật, anh ạ.

Sùng nắm nhẹ lấy tay vợ ở đoạn đường vắng, giọng trấn an nhưng trong lòng anh cũng không yên hơn vợ là bao.

- Chưa có chuyện gì đâu. Thầy dặn trước là để mình giữ trước. Anh là người dẫn đường, anh sẽ để ý. Ai lên núi hỏi chuyện gỗ quý, anh báo ngay cho bác Dì, không tự ý dẫn đi đâu hết.

Hai vợ chồng đi xuống giữa buổi sáng mùa đông, sương đã tan trên đường mòn, nắng yếu rải lên những mái nhà của bản một lớp sáng mỏng. Ở phía trên cao sau lưng họ, mỏm đá Cổng Trời khuất dần sau những tán thông, và cây sa mộc cổ thụ vẫn đứng yên ở đó, lặng lẽ như mọi ngày. Không một dấu hiệu nào cho người đi đường biết rằng trong thân cây thẳng như ngọn giáo ấy, theo lời Thầy Mo, có một đấng đang canh giữ ranh giới của cả bản làng.

Chương khác

Xem thêm