MA HÓ CÂY SA MỘC ĐỈNH CỔNG TRỜI - Chương 30: Kiểm Lâm Không Lên Kịp

Cuối buổi sáng ngày hai mươi tám tháng mười hai, Giàng A Sùng đang ngồi ở hiên nhà mình, tay phải băng vải đặt trên đầu gối. Nhìn ra con đường đất của…

Nội dung chương

Cuối buổi sáng ngày hai mươi tám tháng mười hai, Giàng A Sùng đang ngồi ở hiên nhà mình, tay phải băng vải đặt trên đầu gối. Nhìn ra con đường đất của bản còn phủ một lớp sương muối mỏng chưa tan hết, thì chiếc điện thoại cũ của anh rung lên trong túi áo. Sóng điện thoại trong bản những ngày sương muối rất yếu, tiếng ở đầu dây bên kia lúc rõ lúc mất, nhưng giọng nói thì anh nhận ra ngay từ câu đầu tiên: Nông Văn Quyết. Cán bộ kiểm lâm trạm Quản Bạ, người đã nhận tin báo đầu tiên của bản từ chiều hai mươi tư tháng mười hai và đã hẹn sẽ cử người lên kiểm tra sau lễ. Sùng đứng dậy, đi ra mỏm đất cao sau nhà, nơi sóng điện thoại bắt được tốt hơn một chút, tay trái cầm điện thoại áp vào tai, và đứng nghe cuộc gọi quan trọng nhất của buổi sáng hôm ấy trong gió lạnh cuối năm.

Quyết nói trạm đã nhận được tin trưởng bản Hạng A Dì vừa xuống xã trình báo và đã nghe xã chuyển lại toàn bộ vụ việc trong sáng nay. Từ kho thóc giấu cưa máy cho tới việc một người dân trong bản bị đẩy ngã bị thương trên mỏm đá. Anh nói trạm coi đây là việc nghiêm trọng nhất trên địa bàn trong những ngày cuối năm này, và đoàn kiểm tra đã được lập sẵn, gồm người của trạm và người của xã. Với kế hoạch lên bản Cổng Trời để làm việc trực tiếp tại hiện trường quanh gốc cây, xem kho thóc, xem lán trại và lấy lời kể của những người liên quan. Sùng nghe tới đó thì trong lòng vừa dấy lên một niềm hy vọng mà anh đã chờ suốt từ chiều hai mươi tư tới giờ, hy vọng rằng buổi chiều nay. Khi anh và người của bản còn đang tính cách giữ núi, thì lực lượng kiểm lâm sẽ có mặt trên mỏm đá và toán người lạ sẽ phải dừng tay trước biên bản và con dấu của chính quyền.

Nhưng Quyết im lặng một nhịp ở đầu dây bên kia, rồi nói tiếp bằng một giọng chậm hơn và khó khăn hơn rõ rệt. Anh nói chiếc xe của trạm đã hỏng từ chiều hôm qua, nằm chết máy ở bãi xe của trạm với một lỗi ở hệ thống đánh lửa mà thợ sửa dưới thị trấn chưa tìm được phụ tùng thay thế trong những ngày cuối năm này. Đường lên bản Cổng Trời lại là đường đèo, sương muối phủ dày từ sáng tới trưa chưa tan, mặt đường trơn tới mức xe máy của cán bộ xã đi làm việc sáng nay cũng phải quay đầu ở đoạn dốc thứ hai. Đoàn kiểm tra không có cách nào lên được bản trong buổi chiều hôm nay một cách an toàn và chắc chắn. Anh nói rõ từng chữ, như một người biết câu nói tiếp theo của mình sẽ nặng tới mức nào đối với người đang đứng nghe ở đầu dây bên kia. Đoàn kiểm tra chỉ lên được bản vào sáng ngày mai, sáng hai mươi chín tháng mười hai, khi sương tan bớt và trạm mượn được xe của xã để đi theo đoàn.

Sùng đứng yên trên mỏm đất sau nhà, điện thoại áp vào tai, nhìn lên phía Cổng Trời đang mờ trong lớp sương chưa tan hết của buổi trưa. Anh hỏi lại một lần, rất chậm, rằng có thật là không còn cách nào để đoàn lên trong chiều nay không, dù chỉ là hai cán bộ đi xe máy theo đường chính, không cần mang theo nhiều người và nhiều giấy tờ. Quyết trả lời rằng trạm đã tính phương án ấy trong cả buổi sáng, và kết luận là không thể: đi xe máy lên đèo trong sương muối dày như hôm nay, với mặt đường đóng một lớp trơn như mặt gương ở những đoạn khuất nắng. Là đặt cán bộ vào nguy hiểm thật sự, và nếu có một người ngã xe giữa đèo thì đoàn không những không lên kịp mà còn mất luôn cả phương án sáng mai. Anh nói anh thà gọi điện báo thẳng cho bản một tin xấu mà chắc chắn, còn hơn hứa một điều không làm được để bản ngồi chờ trong buổi chiều quyết định. Câu nói ấy, dù làm lòng Sùng nặng trĩu, vẫn giữ được sự tin cậy mà anh đã dành cho người cán bộ này từ cuộc gọi đầu tiên, khi Quyết nói anh trả lại được tiền và tự thú với bản là anh còn đứng về phía cái cây.

Trước khi kết thúc cuộc gọi, Quyết dặn lại bản ba điều và nhờ Sùng chuyển tới trưởng bản ngay khi ông từ xã trở về. Điều đầu tiên là bản không được tổ chức người lên đối đầu trực tiếp với toán trên núi trong buổi chiều nay, vì toán có bốn người, có máy móc và đang ở thế sẵn sàng làm liều khi biết chính quyền đang tới gần. Điều thứ hai là bản phải giữ nguyên hiện trường quanh gốc cây và trong kho thóc, không tự ý thu giữ hay phá bỏ bất cứ vật gì, để sáng mai đoàn kiểm tra lên làm việc có đủ bằng chứng. Điều thứ ba là nếu trong chiều và tối nay có bất cứ diễn biến mới nào, đặc biệt là tiếng cưa máy từ phía mỏm đá, thì phải gọi ngay cho trạm bất kể giờ giấc, và ghi lại thời gian thật chính xác. Sùng nhận lời cả ba điều, đọc lại từng điều một cho Quyết nghe qua điện thoại để đầu dây bên kia yên tâm rằng anh đã ghi nhớ đúng, rồi mới chào và tắt máy. Cuộc gọi kết thúc, màn hình điện thoại tối đi trong bàn tay trái của anh, và buổi trưa trên bản Cổng Trời bỗng trở nên yên tĩnh tới mức anh nghe rõ tiếng gió đi qua những tàu lá chuối khô sau nhà.

Anh vào nhà, kể lại toàn bộ cuộc gọi cho vợ nghe bên bếp lửa. Sùng Thị Mỷ đang chuẩn bị bữa trưa, nghe chồng nói tới câu đoàn kiểm tra chỉ lên được vào sáng mai thì tay chị dừng lại trên miệng nồi một lúc rất lâu. Chị không trách kiểm lâm, cũng không trách trưởng bản hay bất cứ ai, vì chị hiểu đường đèo sương muối và chiếc xe hỏng là những việc có thật mà cả bản đều nhìn thấy được. Chị chỉ hỏi chồng một câu duy nhất, câu hỏi mà cả hai vợ chồng đều đã biết câu trả lời từ trước khi nó được hỏi thành lời: vậy buổi chiều nay, trên mỏm đá, sẽ là ai canh cây. Sùng nhìn bàn tay phải băng vải của mình, rồi nhìn ra phía cửa sổ hướng về Cổng Trời, và nói quyết định mà anh đã hình thành ngay từ lúc đứng trên mỏm đất sau nhà nghe điện thoại. Anh nói chiều nay anh sẽ tự lên mỏm đá canh cây, cùng với người gác của bản theo bảng ca đã chia, ngồi ở vị trí thềm đá dưới mỏm đá từ đầu giờ chiều, không đối đầu trực tiếp với toán như lời kiểm lâm dặn. Không vào sát vòng đất quanh gốc cây một mình như buổi chiều hôm qua, mà chỉ ở đó, có mặt ở đó, để toán trên núi biết rằng cây này không bị bỏ trống trong buổi chiều cuối cùng trước khi chính quyền lên tới nơi.

Mỷ nghe chồng nói hết, không cản anh như anh đã nghĩ chị sẽ cản. Chị biết tính chồng mình, và chị cũng biết nếu buổi chiều nay anh ngồi ở nhà với bàn tay băng vải trong khi toán người lạ ở ngay sau lưng cây. Thì dù tay anh có lành lại sau này, lòng anh sẽ không bao giờ yên được với chính mình. Chị chỉ dặn anh ba điều, ngắn và rõ như cách chị vẫn dặn anh trước mỗi chuyến đi rừng khó: đi cùng người gác, không đi một mình thêm một lần nào nữa; ngồi ở thềm đá. Không leo lên vòng đất quanh gốc cây khi trời đã về chiều; và dù có nghe thấy động tĩnh gì trên mỏm đá, cũng phải gọi người trong bản trước khi tự mình làm bất cứ việc gì. Anh nhận lời cả ba điều, trước mặt vợ, trong chính gian nhà mà hai đêm trước chị đã sang ngủ ở gian ngoài vì mất lòng tin vào anh. Lần này, anh nói quyết định của mình cho vợ nghe trước khi đi, không giấu một chữ nào, và chị gật đầu, như thể một phần rất nhỏ của niềm tin trong nhà này vừa được đặt lại đúng chỗ của nó bằng chính sự thành thật ấy.

Buổi trưa hôm ấy, trong lúc Sùng ngồi ở hiên nhà chờ trưởng bản từ xã trở về để báo lại lời của kiểm lâm, Mỷ ở trong bếp lặng lẽ gói cho chồng một gói cơm nắm để mang theo buổi chiều. Chị nắm cơm thật chặt, gói trong lá chuối, kèm theo một ít muối vừng và một miếng thịt khô, rồi đặt gói cơm vào chiếc túi vải anh vẫn đeo khi đi rừng. Cùng với một chiếc khăn dày sạch để thay lớp băng ở tay nếu buổi chiều vết thương lại rỉ máu vì lạnh. Chị làm tất cả những việc ấy một cách bình thường và cẩn thận, như mọi lần chồng chị đi rừng qua đêm, không nói một lời nào về việc buổi chiều này có thể dài hơn mọi buổi chiều đi rừng khác trong đời anh. Sùng đeo túi vải lên vai bằng tay trái, cầm cây gậy bằng tay trái, đứng ở cửa nhà nhìn lại vợ một lúc. Rồi bước ra con đường đất của bản đi về phía nhà trưởng bản, nơi người gác ca chiều đang chờ anh để cùng lên thềm đá dưới mỏm đá Cổng Trời.

Anh không biết buổi chiều này sẽ dài tới mức nào. Anh chỉ biết một điều chắc chắn duy nhất khi bước qua cổng nhà mình trong lớp sương muối còn chưa tan hết của buổi trưa cuối năm: sáng mai kiểm lâm mới lên được bản, và từ giờ cho tới lúc mặt trời lặn hôm nay. Giữa cây sa mộc ba trăm năm trên đỉnh Cổng Trời và bốn người đàn ông đang ở trong chiếc lán ngay sau lưng cây. Chỉ còn lại anh, một người gác của bản, một bàn tay phải đang băng vải và một gói cơm nắm vợ anh vừa gói trong bếp.

Chương khác

Xem thêm