MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 5: Con Trâu Bị Kéo Vào Rừng
Đêm hai mươi mốt tháng mười một, khoảng canh ba, bản Bưa bị đánh thức bởi tiếng trâu rống thảm thiết ở phía tây và tiếng chiêng báo động gõ dồn dập từ…
Nội dung chương
Đêm hai mươi mốt tháng mười một, khoảng canh ba, bản Bưa bị đánh thức bởi tiếng trâu rống thảm thiết ở phía tây và tiếng chiêng báo động gõ dồn dập từ nhà lý trưởng Nguyễn Văn Phú. Hà Văn Thao choàng dậy trong bóng tối, tim đập thình thịch, tay vô thức vươn về phía vách nơi cây nỏ treo, rồi khựng lại giữa chừng. Ông nghe tiếng chân người chạy ngoài lối ngõ, tiếng đàn bà gọi nhau, tiếng trai tráng hô hoán cầm đuốc ra chuồng trâu. Bà Mến ngồi dậy bên cạnh, nắm lấy áo chồng, giọng hoảng hốt:
- Chuồng trâu nhà ông Phú đấy. Nó quay lại thật rồi ông ơi.
Thao khoác áo, xách đèn và gậy, cùng Hà Văn Bổng chạy ra phía tây bản. Đêm lạnh cắt da, sương dày đặc quánh lại dưới ánh đuốc. Khi cha con ông tới nơi, sân sau nhà lý trưởng đã đông người. Đàn ông cầm đuốc, cầm giáo mác, đàn bà đứng lùi vào trong hiên, không ai dám ra gần bãi cỏ. Cửa chuồng trâu bật tung, một thanh then gãy đôi nằm trên mặt đất. Trong chuồng, ba con trâu còn lại lồng lộn, mắt trợn trắng, hơi thở phì phò. Con trâu cái lớn nhất, con trâu khỏe nhất đàn, con trâu mà Phú quý như vốn liếng của cả nhà, đã biến mất. Trên mặt đất từ cửa chuồng ra bãi cỏ là một vệt kéo dài nặng trĩu, cỏ bị rạp xuống, đất bị cào thành rãnh, lẫn những vệt máu sẫm đã bắt đầu đông lại trong sương lạnh.
Không cần ai nói, mọi người đều hiểu chuyện gì đã xảy ra. Đây là lần hổ xuống bản thứ 1 mà dân bản Bưa chứng kiến tận mắt hậu quả trong mùa đông năm ấy. Con hổ đã quay lại đúng chuồng trâu nó dò xét hai đêm trước, chọn đúng lúc canh ba, lúc người canh chuồng vừa chợp mắt bên bếp lửa đã tàn, để lao vào vồ trâu, cắn gãy cổ con vật lớn chỉ trong một cú ngoạm. Rồi kéo xác đi về phía rừng như kéo một bao rơm. Sức của nó khiến trai bản nhìn vệt kéo mà lạnh gáy. Một con trâu trưởng thành nặng mấy tạ, vậy mà vệt kéo đi thẳng, ít khi dừng, chỉ hơi chệch ở những mô đất cao, chứng tỏ hổ kéo xác bằng sức cổ và vai phi thường, không hề tỏ ra đuối sức.
Phú đứng bên cửa chuồng trống, mặt trắng bệch, tay cầm đuốc run lên. Ông nói như người mất hồn:
- Nó bắt con trâu cái của nhà tôi rồi. Con trâu đang chửa đấy ông Thao ạ. Nó vào tận chuồng, ngay trước mắt người canh mà người canh không kịp gõ chiêng cho tới khi nó đã kéo ra khỏi rào.
Thao không vào rừng ngay trong đêm. Ông ngăn trai bản đang hăng máu đòi cầm đuốc đuổi theo, giọng ông nghiêm và dứt khoát át cả tiếng ồn ào:
- Không ai vào rừng lúc này hết. Hổ vừa ăn mồi, đang ở gần đây thôi, nó còn quay đầu lại được. Đuổi theo trong đêm là tự nộp mình cho nó. Đốt thêm đuốc, giữ người ở trong sân, đợi trời sáng hẳn rồi tôi xem dấu, lần theo vệt kéo sau.
Lệnh của người thợ săn già có trọng lượng. Trai bản nén giận, rút cả về sân nhà lý trưởng, đốt ba đống lửa lớn, thay nhau gõ chiêng cầm canh cho tới sáng. Thao ngồi bên đống lửa gần cửa chuồng nhất, mắt nhìn về phía rừng tây tối đen, tai nghe từng tiếng động nhỏ. Có lúc, từ rất xa trong rừng, một tiếng gầm trầm vọng lại, không dài, không dữ dội, chỉ như một tiếng thở sâu của loài chúa tể vừa no mồi. Cả sân im bặt. Bà Mến và mấy người đàn bà ôm nhau trong hiên, không ai nói một lời.
Trời vừa sáng rõ mặt người, sương còn chưa tan hết, Thao mới dẫn Bổng và mấy trai bản khỏe nhất lần theo vệt kéo. Vệt máu và dấu chân hổ đi qua bãi cỏ, qua hàng rào tre bị đè rạp một đoạn, rồi thẳng về lối mòn lên nương trước khi rẽ vào bìa rừng. Đi chừng vài trăm bước vào mép rừng, họ tìm thấy chỗ hổ dừng lại ăn một phần con trâu. Cỏ cây xung quanh bị giẫm nát, lông trâu và máu vương khắp nơi, mùi tanh nồng xộc lên trong sương lạnh. Phần xác còn lại đã bị hổ kéo đi sâu hơn, hoặc lấp sơ dưới lá khô, dấu vết cho thấy nó sẽ còn quay lại ăn tiếp. Thao ra hiệu cho mọi người dừng lại ở đó, không đi sâu thêm. Ông xem kỹ dấu chân quanh chỗ hổ ăn mồi, đo lại kích thước, đối chiếu với dấu quanh chuồng trâu hai hôm trước, rồi khẳng định đó là cùng một con hổ, không sai.
Đứng trước dân bản đang tụ tập ở mép rừng, nét mặt ai cũng căng thẳng và phẫn nộ vì mất của. Thao nói rõ ràng từng lời, để không ai hiểu lầm về mức nguy hiểm lúc này, cũng để không ai hoảng loạn quá mức cần thiết:
- Bà con nghe tôi nói. Lúc này hổ mới chỉ bắt súc vật ở bìa rừng, nó chưa vồ người trong bản. Nhưng nó đã dám vào sát bản, vào tận chuồng có người canh, kéo trâu đi ngay trong đêm. Một con hổ đã quen hơi người, quen chuồng trại, quen đường đi trong bản như thế, thì khoảng cách từ bắt trâu tới vồ người không còn xa như bà con tưởng đâu. Từ nay, không ai để trâu bò ngoài bãi qua đêm, không ai đi rừng một mình, trẻ con không được ra phía tây bản khi trời nhá nhem.
Lời cảnh báo của ông làm đám đông lặng đi. Phú đứng ra thay mặt dân bản, nói rằng nhà ông mất trâu, ông đau của thật, nhưng ông lo hơn là hổ đã biết đường vào bản, đêm sau nó có thể vào chuồng nhà khác, hoặc tệ hơn, vồ người đi sớm về khuya. Ông đề nghị họp bản ngay ngày mai để bàn việc đặt bẫy và canh gác có tổ chức, không thể để từng nhà tự lo như trước nữa. Mọi người đồng thanh tán thành, tiếng bàn tán chuyển từ sợ hãi sang quyết tâm. Bổng đứng bên cha, nhìn vệt kéo dài hun hút vào rừng, tay nắm chặt cán dao. Anh nói khẽ, chỉ đủ cho cha nghe:
- Nó kéo con trâu nhẹ như kéo bó củi. Con chưa thấy con hổ nào khỏe thế này.
- Khỏe là một chuyện, Thao đáp, mắt vẫn nhìn vào bìa rừng rậm rạp trước mặt. Cái đáng sợ hơn là nó tính toán. Nó xem chuồng trước hai đêm, đợi đúng đêm người canh mệt, lửa tàn, mới ra tay. Nó không liều. Hổ không liều thì người phải càng cẩn thận, không được liều thay nó.
Trên đường quay về bản, Thao đi chậm lại ở đoạn hàng rào tre bị đè rạp. Ông cúi xuống nhìn một dấu chân hổ in chồng lên vệt kéo, dấu chân đi ngược chiều với hướng kéo xác, như sau khi kéo trâu vào rừng, hổ đã quay lại một quãng, đứng nhìn về phía bản rồi mới đi hẳn. Ông ghi nhớ chi tiết ấy mà không nói ra giữa đám đông đang giận dữ. Trong lòng người thợ săn già, câu hỏi từ đêm nghe tiếng khóc lại trở về, nặng hơn trước. Một con hổ to khỏe và khôn ngoan đến mức này, liệu sự khôn ngoan ấy là của riêng nó, hay còn có điều gì khác đi cùng nó trong bóng rừng, điều mà dấu chân trên đất không bao giờ in lại được. Sáng hôm ấy, khi nắng yếu bắt đầu xuyên qua sương trên triền lau sậy, bản Bưa đã hiểu rằng mùa đông này, họ không còn sống yên bên cạnh dãy núi phía tây như những mùa đông trước nữa.
Trở về tới sân nhà lý trưởng, Thao còn dành thêm một lúc lâu để xem lại cửa chuồng bị phá và đoạn hàng rào nơi hổ kéo xác qua. Thanh then gãy không phải bị mục, nó là gỗ tốt, dày bằng cổ tay người lớn, vậy mà vết gãy cho thấy một sức va đập khủng khiếp chỉ trong một khoảnh khắc. Hàng rào tre ở đoạn hổ đi qua bị đè rạp xuống đất, mấy cây tre già gãy gập, lá tre vương lẫn lông trâu và vài giọt máu đã khô sẫm. Ông cúi xuống nhặt một túm lông hổ màu xám tro mắc lại trên đầu cọc tre gãy, đưa lên gần mắt nhìn kỹ dưới ánh nắng sớm. Sợi lông cứng, dài, màu xám khác hẳn lông hổ vàng thường thấy ở vùng rừng thấp. Ông gói túm lông ấy vào một mảnh lá khô, cất vào túi áo, như cất một bằng chứng nhỏ mà sau này có thể cần tới khi dân bản còn tranh cãi về con hổ đã vào chuồng đêm qua.
Phú đứng bên cạnh, nhìn túm lông hổ trong tay Thao, giọng ông nghẹn lại khi nói về con trâu vừa mất. Ông kể con trâu cái ấy nhà ông nuôi từ khi còn là nghé, cày ruộng giỏi, đẻ đều, cả nhà trông vào nó cho vụ xuân sắp tới. Mất nó, nhà lý trưởng như mất một phần vốn liếng, nhưng Phú nói điều làm ông sợ nhất không phải là mất của, mà là lúc ra chuồng ông nhìn thấy người canh chuồng, một trai bản trẻ, ngồi co ro bên bếp lửa tàn. Mặt cắt không còn giọt máu, nói rằng lúc hổ lao vào, anh ta nghe tiếng gãy của thanh then và tiếng trâu rống lên một tiếng duy nhất rồi tắt hẳn. Nhanh đến mức tay anh ta không kịp chạm vào dùi gõ chiêng treo ngay bên cạnh. Một con thú ra tay nhanh và chính xác đến thế, nếu đêm qua nó không chọn trâu mà chọn người canh đang ngủ gà ngủ gật bên lửa, thì sáng nay bản Bưa đã có một đám tang.
Lời kể ấy làm Thao im lặng rất lâu. Ông quay sang dặn Phú phải cho người canh chuồng đêm qua nghỉ ngơi, đừng trách mắng anh ta, vì đối mặt với con hổ này trong khoảnh khắc nó ra tay, người thường không kịp phản ứng là chuyện dễ hiểu. Ông cũng dặn lại lần nữa, từ nay người canh đêm ở bất cứ chuồng trại nào cũng phải thức theo cặp, lửa không được để tàn, chiêng phải để trong tầm tay. Và khi nghe tiếng động lớn ở phía chuồng, việc đầu tiên là gõ chiêng báo động cho cả bản, không phải là chạy ra xem một mình.
Khi mặt trời lên cao, dân bản bắt đầu tản về nhà làm việc, nhưng không khí trong bản đã khác hẳn buổi sáng hôm qua. Người ta dắt trâu bò đi ăn cỏ gần nhà hơn, không dám thả ra bãi tây xa. Đàn bà gánh nước cũng đi thành nhóm, vừa đi vừa ngoái nhìn về phía bìa rừng. Thao về nhà, ngồi bên bếp lửa, lấy túm lông hổ ra đặt lên lòng bàn tay cho bà Mến và Bổng cùng xem. Bà Mến nhìn sợi lông xám, khẽ thở dài, nói rằng sống ở bản này mấy chục năm, bà chưa từng nghe ai kể về một con hổ lông xám lớn đến thế ở núi tây. Bổng cầm sợi lông lên xem, mặt anh nghiêm lại, không còn một lời coi thường nào như những ngày trước. Thao gói túm lông lại cẩn thận, cất vào chiếc hộp gỗ nhỏ trên vách, ngay dưới cây nỏ treo. Ông nói với vợ con, giọng trầm và chậm, rằng từ hôm nay, con hổ này đã có một hình thù rõ ràng trong nhà họ Hà, không còn là tiếng đồn xa nữa. Và cả bản phải học cách sống những ngày tới với sự thật ấy ngay ở sát hàng rào nhà mình.