MA TRÀNH HỔ XÁM THẠCH THÀNH - Chương 4: Dấu Chân Quanh Chuồng Trâu

Sáng mười chín tháng mười một, trời vừa hửng, sương còn phủ trắng các mái nhà thì người nhà của lý trưởng Nguyễn Văn Phú đã chạy sang nhà họ Hà, gõ cửa…

Nội dung chương

Sáng mười chín tháng mười một, trời vừa hửng, sương còn phủ trắng các mái nhà thì người nhà của lý trưởng Nguyễn Văn Phú đã chạy sang nhà họ Hà, gõ cửa sàn dồn dập. Người đến là cháu trai của Phú, mặt tái mét, nói không kịp thở rằng quanh chuồng trâu nhà lý trưởng có hàng dấu chân hổ, dấu to lắm, đi vòng quanh chuồng suốt một đêm mà trâu trong chuồng lồng lên như điên, đến sáng vẫn chưa yên. Hà Văn Thao nghe xong, không ăn hết bát cháo vợ vừa múc, khoác áo, cầm gậy tre và con dao đi rừng quen tay, rồi theo người nhà họ Nguyễn ra chuồng trâu ở phía tây bản, nơi gần bìa rừng nhất.

Hà Văn Bổng cũng đi theo cha. Anh mang theo cây nỏ của mình và một cuộn dây thừng, nét mặt vừa háo hức vừa căng thẳng. Bà Mến đứng ở cửa sàn dặn với theo, bảo hai cha con xem dấu thì xem, đừng lần theo vào rừng sâu khi sương chưa tan. Thao gật đầu, không hứa hẹn thêm, vì ông biết xem dấu chân hổ là việc không thể làm qua loa ở miệng chuồng, có khi phải lần quanh cả khu đất phía sau nhà lý trưởng.

Chuồng trâu nhà Phú nằm ở cuối xóm tây, sau nhà sàn, sát hàng rào tre và bãi cỏ dẫn thẳng ra lối mòn lên nương. Chuồng làm bằng gỗ chắc, cột chôn sâu, cửa đóng bằng then ngang. Đàn trâu bốn con của nhà lý trưởng là vốn lớn của cả nhà, cũng là sức kéo cho mấy sào ruộng của họ hàng xung quanh mượn theo lệ làng. Khi cha con Thao tới nơi, Phú đã đứng sẵn ở cửa chuồng, mặt nghiêm lại, tay chỉ xuống mặt đất ẩm sương quanh chuồng mà nói:

- Ông Thao xem đi. Đêm qua tôi nghe trâu rống, đạp chuồng ầm ầm, tưởng trộm, cầm đuốc ra thì không thấy người. Sáng nay ra xem mới thấy dấu này. Nó đi quanh chuồng nhà tôi cả đêm đấy ông ạ.

Thao không đáp ngay. Ông ra hiệu cho mọi người đứng lùi lại, không được bước vào khu đất quanh chuồng nữa, để giữ nguyên dấu vết. Rồi ông cúi xuống, chống gậy, nhìn hàng dấu chân in trên mặt đất ẩm còn ướt sương sớm. Ngay từ cái nhìn đầu tiên, sống lưng ông đã lạnh. Dấu chân hổ in rõ từng đệm thịt, bốn ngón chân xòe rộng, móng không lộ nhiều vì hổ đi êm trên đất mềm. Nhưng kích thước của dấu thì vượt quá mọi dấu hổ Thao từng đo trong mấy chục năm đi rừng. Ông lấy bàn tay mình ướm thử, gang tay của người thợ săn già, vốn đã to và chai sần, đặt vào dấu chân trước của con hổ mà vẫn còn thừa ra một khoảng đất ẩm xung quanh đệm chân. Ông đo lại lần nữa bằng một cành tre ngắn, đánh dấu độ dài, độ rộng, rồi đứng lặng một lúc lâu.

- Lớn thật, ông nói khẽ, như nói với chính mình. Lớn hơn mọi con hổ tôi từng gặp ở vùng này.

Phú nghe vậy, mặt càng tái. Bổng cúi xuống cạnh cha, tự tay ướm dấu, rồi ngẩng lên, lần này anh không còn vẻ coi thường như mọi khi. Anh nói nhỏ:

- Dấu chân trước này to gần gấp rưỡi dấu hổ thường con từng thấy ở khe suối Cạn.

Thao gật đầu. Ông bắt đầu lần theo hàng dấu, đi rất chậm, thỉnh thoảng dừng lại, lấy đầu gậy chỉ cho con trai và lý trưởng xem những chi tiết mà mắt người không quen rừng dễ bỏ qua. Dấu chân đi vòng quanh chuồng trâu đúng một vòng lớn, từ hàng rào tre phía bắc vòng qua cửa chuồng, ra bãi cỏ phía sau, rồi quay lại gần cửa một lần nữa. Ở đoạn gần cửa chuồng, đất bị cào nhẹ, như hổ đã đứng lại rất lâu, nghe ngóng, đánh hơi đàn trâu bên trong. Trâu trong chuồng đến lúc ấy vẫn còn hoảng, con trâu đực đầu đàn thỉnh thoảng lại rống lên, cọ sừng vào cột gỗ. Ở đoạn bãi cỏ phía sau, dấu chân sâu hơn, chứng tỏ hổ đã dừng lại, dồn trọng lượng xuống hai chân trước, có lẽ để ngẩng đầu nhìn qua hàng rào. Nhưng lạ một điều, hàng dấu chỉ vòng quanh, không có dấu nào lao thẳng vào cửa chuồng, không có vết cào phá rào, không có dấu hiệu hổ định vồ trâu ngay trong đêm ấy. Nó đến, nó xem, nó đo phản ứng của người và của đàn trâu, rồi nó bỏ đi về phía rừng trước lúc trời sáng.

- Nó chưa định bắt trâu đêm qua đâu, Thao nói với Phú khi đã xem hết một vòng. Nó vào xem chuồng, xem đường đi nước bước của nhà ông. Hổ thường đói thì lao vào vồ ngay. Con này nó kiên nhẫn hơn. Nó biết chuồng chắc, biết trong nhà có người, nó đợi dịp khác.

Lời ấy làm những người đứng quanh càng thêm sợ. Một con hổ khỏe mạnh đã đáng sợ, một con hổ kiên nhẫn, biết dò xét, biết đợi, còn đáng sợ hơn gấp bội. Phú siết chặt tay, nói rằng từ đêm nay nhà ông sẽ cử người thức canh chuồng, đốt lửa ở đầu bãi cỏ, không để trâu ở ngoài khuya nữa. Thao khuyên thêm, lửa phải giữ đều, người canh không được ngồi một mình, phải có ít nhất hai người và mang theo chiêng để gõ báo động cho cả bản nếu hổ quay lại thật.

Trên đường lần dấu ra tới mép bãi cỏ, Thao còn thấy một chi tiết nữa khiến ông phải dừng lại rất lâu. Ở khoảng đất nơi hàng dấu quay đầu về phía rừng, có một đoạn dấu chân hổ chồng lên nhau lộn xộn, như hổ đã đứng xoay mình nhiều lần, hướng mặt khi thì về chuồng trâu, khi thì về phía rừng tối. Ông nhìn đoạn đất ấy, lòng bỗng nhớ tới câu chuyện lệ ma trành mình kể ở sân đình hai hôm trước, nhớ tới ý nghĩ về một kẻ đi trước dẫn đường, xem xét thay cho hổ. Nhưng ông không nói điều ấy ra. Trước mặt ông chỉ có dấu chân hổ, không có dấu chân người nào đi kèm, mặt đất ẩm chỉ in dấu thú, ngoài ra không còn gì khác. Người thợ săn không được kết tội cho sự vô hình chỉ bằng một linh cảm. Ông ghi nhớ đoạn đất ấy trong đầu, rồi quay lại.

Khi mặt trời lên cao hơn, sương tan dần trên bãi cỏ, hàng dấu chân bắt đầu nhòe đi dưới ánh nắng yếu. Thao bảo Phú lấy tro bếp rắc nhẹ lên mấy dấu rõ nhất để giữ lại cho trai bản tới xem và học cách nhận biết, đồng thời dặn không ai được dắt trâu qua khu đất ấy trong ngày hôm nay. Bổng đứng bên cha, mắt vẫn không rời khỏi dấu chân lớn nhất ở gần cửa chuồng. Anh hạ giọng hỏi:

- Cha, với khổ người này, nỏ thường bắn có xuyên được không.

- Xuyên được thì cũng phải đúng chỗ, đúng lúc, Thao đáp. Con hổ này không chỉ to, nó còn già và khôn. Đừng nghĩ tới chuyện một mình rình nó ở bìa rừng. Từ nay, việc xem dấu cứ để cha, việc đặt bẫy phải bàn chung cả bản, không ai được tự ý làm liều.

Phú nghe hai cha con nói, bèn nắm lấy tay Thao, giọng chân thành:

- Ông Thao, bản này trông cả vào ông về chuyện hổ. Tôi là lý trưởng, tôi ra lệnh được cho trai đinh, nhưng xem dấu, hiểu hổ thì không ai qua ông được. Có gì ông cứ nói thẳng với tôi.

Thao rút tay về nhẹ nhàng, không nhận lời hứa hẹn gì lớn lao. Ông chỉ nói rằng ông sẽ xem xét thêm, theo dấu thêm ít ngày nữa rồi mới bàn cách đặt bẫy. Nhưng khi quay về nhà, đi qua lối mòn đất còn in dấu chân hổ mờ dần trong sương tan, người thợ săn già hiểu rằng con hổ núi tây đã không còn là chuyện đồn xa nữa. Đêm qua nó đã đến tận chuồng trâu nhà lý trưởng, đi một vòng quanh nơi người ở, đo lường sự sợ hãi của cả bản, rồi ung dung trở về rừng. Và với một con hổ lớn đến thế, kiên nhẫn đến thế, Thao biết vòng quanh chuồng trâu đêm qua mới chỉ là lời chào đầu tiên của nó gửi cho bản Bưa trong mùa đông sương muối này.

Trên đường từ chuồng trâu về nhà, Thao còn ghé qua hai nhà ở xóm tây có chuồng trâu gần bìa rừng, bảo chủ nhà ngay trong ngày hôm ấy phải xem lại then cửa chuồng và hàng rào quanh bãi cỏ. Ông chỉ cho họ cách nhận biết dấu hổ mới và dấu hổ cũ, cách nhìn đệm chân còn ẩm hay đã khô, cách phân biệt dấu hổ đi thong thả xem xét với dấu hổ lao vào vồ mồi. Mấy người chủ trâu nghe ông dặn, mặt ai cũng căng thẳng, có người hỏi liệu hổ có quay lại ngay đêm nay không. Thao không giấu giếm, ông nói hổ đã xem chuồng một lần thì rất có thể nó sẽ quay lại, vì loài thú săn mồi luôn nhớ đường tới chỗ có mồi lớn. Ông dặn họ đốt lửa đầu bãi, treo chiêng ở cửa chuồng, và cử người canh theo cặp, nghe trâu lồng lên bất thường thì gõ chiêng ngay, không được tự ý mở chuồng ra xem một mình trong đêm tối.

Về tới nhà, bà Mến đã nấu sẵn nồi cháo nóng đợi hai cha con. Bà nghe Bổng kể lại kích thước dấu chân hổ, tay đang múc cháo cũng phải dừng lại. Thao nói dấu chân và cách đi vòng quanh chuồng cho thấy đây là con hổ đã ở vùng này lâu, thuộc từng lối mòn, từng chuồng trại ở bìa bản, không phải hổ lạ mới tới. Nó dám đi vòng quanh chuồng suốt một đêm sát nhà người vì nó đã quen hơi người, không còn coi bản Bưa là nơi nguy hiểm với nó nữa.

Bổng ngồi bên bếp lửa, nói rằng nếu hổ còn quay lại, anh muốn đặt một chiếc bẫy kẹp lớn ngay ở lối vào bãi cỏ sau chuồng trâu. Thao bảo đặt bẫy ở chỗ hổ mới tới xem xét phải tính kỹ, đặt vội thì hổ ngửi thấy mùi sắt mới và mùi người sẽ tránh, từ đó càng thêm khôn. Muốn đặt bẫy, phải đợi nó quay lại, xem nó chọn đường nào để vào, đường nào để ra, rồi mới gài ở con đường nó tin là an toàn nhất. Bổng tuy nôn nóng, cũng phải gật đầu thừa nhận cách tính của cha có lý.

Ăn xong, Thao lên sàn, lấy cuốn sổ cũ vẫn dùng để ghi chép mùa màng và những lần đi rừng quan trọng, mở ra một trang trắng. Ông cầm bút, tay phải run nhẹ làm nét chữ hơi xiêu, nhưng ông vẫn nắn nót ghi lại ngày tháng, giờ giấc và kích thước dấu chân hổ quanh chuồng trâu nhà lý trưởng. Ghi cả hướng đi vòng của nó và đoạn đất nơi dấu chân chồng lên nhau. Bà Mến đứng sau lưng chồng, nhìn ông ghi chép, không nói gì. Bà biết, khi Thao bắt đầu ghi lại một con thú vào sổ, nghĩa là ông đã coi nó là đối thủ phải theo dõi lâu dài, không phải chuyện qua đường. Đêm ấy, trước khi đi nằm, Thao còn ra hiên đứng một lúc, nhìn về phía chuồng trâu nhà lý trưởng ở cuối xóm tây, nơi một đống lửa canh đêm vừa được nhóm lên. Ánh lửa đỏ bập bùng trong sương, nhỏ bé mà cố chấp giữa màn đêm lạnh giá đang phủ xuống khắp bản Bưa.

Chương khác

Xem thêm