NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 48: Viết Vào Sổ Của Thầy
Huyền Chân về tới Mao Sơn vào một ngày giữa tháng mười hai, khi sương muối đã phủ trắng những bậc đá dẫn lên đạo quán và rừng trúc sau quán rì rào trong…
Nội dung chương
Huyền Chân về tới Mao Sơn vào một ngày giữa tháng mười hai, khi sương muối đã phủ trắng những bậc đá dẫn lên đạo quán và rừng trúc sau quán rì rào trong gió lạnh. Anh đi bộ đoạn đường cuối cùng như mọi đệ tử của quán mỗi khi trở về từ một chuyến đi xa, tay nải trên vai, chiếc búa trong bao da sau lưng, và một cảm giác rất lạ trong lồng ngực. Nơi này không hề thay đổi trong những tháng anh vắng mặt, còn anh thì đã thay đổi tới mức chính anh cũng chưa đo hết được.
Sư huynh của anh ra đón ở cổng quán. Hai người chỉ chào nhau bằng một cái gật đầu và một câu hỏi ngắn về đường đi. Sư huynh nhìn xuống bao da đeo sau lưng anh, nơi chuôi búa thò ra một đoạn quen thuộc, rồi nhìn lên mặt anh, và không hỏi gì về Mang Sơn cả. Tin tức về vụ án ở Lạc Dương đã theo đường thư từ về tới quán từ trước, rời rạc và thiếu đầu thiếu đuôi, nhưng đủ để người trong quán biết chuyến đi này của anh không phải một chuyến làm lễ kiếm tiền như người ngoài vẫn tưởng. Có những chuyện phải chờ người trong cuộc tự mở miệng, và sư huynh của anh là người biết chờ.
Việc đầu tiên Huyền Chân làm sau khi tắm rửa và ăn một bữa cơm chay nóng trong bếp quán không phải là nghỉ ngơi. Anh xin phép sư huynh mở hòm di vật của sư môn, chiếc hòm gỗ đặt trong gian phòng nhỏ phía sau điện thờ, nơi cất giữ đồ nghề và ghi chép của các đời đạo trưởng của quán. Sư huynh đi cùng anh, tự tay thắp thêm một ngọn đèn dầu, rồi đứng lùi lại một bước, để anh tự làm phần việc của mình.
Nắp hòm mở ra với tiếng bản lề kêu khẽ. Bên trong, đồ nghề của Thanh Huy đạo trưởng vẫn nằm nguyên ở vị trí mà anh nhớ từ ngày sư phụ mất năm 1925: mấy cuốn ghi chép bọc vải, chiếc la bàn cũ, những cuộn chỉ và hộp chu sa đã khô. Ở phía bên phải của hòm, một khoảng trống vừa đúng hình một chiếc búa, nơi chiếc búa đồng pha sắt thiên thạch đã nằm yên suốt nhiều năm trước khi theo anh xuống núi mùa thu này. Huyền Chân tháo bao da sau lưng, hai tay nâng chiếc búa lên. Đầu búa đã nguội từ lâu, mặt đồng sẫm lại, chỗ từng được nung đỏ trong bếp than ở Mang Sơn giờ chỉ còn là một vùng màu khác đi một chút mà mắt thường khó nhận ra. Anh đặt chiếc búa trở lại khoảng trống cũ, vừa khít, như thể nó chưa từng rời khỏi hòm trong suốt mấy tháng qua. Như thể nó chưa từng nằm trên lửa than, chưa từng nhúng vào dầu vừng trộn chu sa, chưa từng giáng xuống một lần duy nhất trong bóng tối của chủ thất.
- Nó đã làm xong việc của nó rồi, phải không? Sư huynh hỏi khẽ từ phía sau.
- Xong rồi, thưa huynh. Từ nay nó nằm lại trong hòm. Huyền Chân đáp. Đệ không mang nó xuống núi nữa.
Anh không đóng nắp hòm ngay. Việc thứ hai của buổi chiều hôm ấy nằm ở chính trong chiếc hòm này, và nó là việc anh đã nghĩ tới suốt dọc đường từ Lạc Dương về. Năm xưa, trước chuyến đi Mang Sơn, anh từng ngồi trong căn phòng của mình viết một lá thư dài cho sư huynh, kể hết những lo lắng về ngôi mộ ngọc và di huấn của sư phụ. Rồi anh lại đốt lá thư ấy đi vì thấy chưa tới lúc làm phiền người ở nhà bằng những chuyện chưa xảy ra. Lần này anh không viết thư nữa. Chuyện đã xảy ra rồi, và nó xứng đáng được ghi ở nơi bền hơn một lá thư.
Anh lấy cuốn ghi chép của sư phụ từ trong hòm ra. Cuốn sổ bìa vải đã ngả màu, giấy mỏng và giòn ở mép, trong đó Thanh Huy đạo trưởng ghi lại suốt một đời làm nghề: những ngôi mộ không nên mở, những dấu hiệu phải tránh, những dòng di huấn ngắn ngủi cho đời sau. Ở gần cuối sổ là dòng chữ mà anh thuộc nằm lòng từ năm mười bảy tuổi: ngọc còn trong miệng thì thi còn yên. Những trang cuối cùng của cuốn sổ vẫn còn trắng. Sư phụ anh để lại những trang trắng ấy không nói cho ai biết là để làm gì. Chiều hôm ấy, Huyền Chân hiểu, hoặc tự cho phép mình hiểu, rằng chúng để chờ người đệ tử cuối cùng viết tiếp.
Anh mài mực, mài rất lâu cho tới khi mực đen và đặc lại trong nghiên đá. Rồi anh viết. Anh viết bổ sung vào những trang trắng cuối cùng của cuốn ghi chép toàn bộ sự việc Mang Sơn năm 1928, viết theo thứ tự thời gian, không bỏ sót mắt xích nào mà trí nhớ anh còn giữ được. Anh viết về đơn hàng của Hứa Vạn Sơn và mảnh bản đồ lụa đời Minh. Anh viết về đoàn của Lão Tào, về năm tuần đào qua mộ đạo, tầng lưu sa, ám tiễn và khí tù. Anh viết về hai đợt đồ tổng cộng hai mươi bảy kiện và hai tờ biên nhận. Anh viết về dấu khắc tay của sư phụ ở chân cửa đá chủ thất từ năm 1920, điều mà chính anh chỉ nhận ra khi mọi chuyện đã đi quá xa để dừng lại. Anh viết về giao kèo riêng năm trăm đồng bạc, về chiếc kìm giấu trong tay áo, về mấy phút đầu quan tài trống người vì một ngọn đèn hết dầu. Rồi anh viết về đêm hai mươi mốt tháng mười, viết chậm hơn hẳn: ba cái chết, hai người thương nặng, một bếp than, một bình dầu vừng trộn chu sa, và đúng một nhát búa.
Anh viết cả phần hậu truyện: Lão Tào đầu thú và bản án mười lăm năm, Kim Quý khai toàn bộ và về quê với bàn tay tàn, lệnh truy bắt kẻ đặt hàng ở Khai Phong. Anh viết cả chuyện Tiểu Mãn bỏ nghề học làm mộc, ba nén hương ở chân núi trong một buổi sáng đầu đông. Anh viết như một người ghi biên bản cho người chết và cho người chưa sinh, không thêm một lời bình phẩm nào về ma quỷ, chỉ ghi sự việc, con số, ngày tháng và cái giá, đúng như cách sư phụ anh đã ghi chép suốt một đời. Có hai lần tay anh dừng lại rất lâu trên trang giấy: một lần ở tên của Đỗ Cửu, và một lần ở dòng anh viết về lời cầu xin cuối cùng của mình bị từ chối trước cửa đá. Rồi anh lại viết tiếp, vì một cuốn ghi chép không cho phép người viết bỏ trống những đoạn đau nhất.
Ở cuối phần bổ sung, dưới dòng di huấn của sư phụ, anh viết thêm một dòng của chính mình, nét chữ nhỏ hơn và thấp hơn một bậc, như cách một người đệ tử phải đứng trong hàng: ngọc còn trong miệng thì thi còn yên. Người còn ngoài miệng giếng thì đừng vào. Dòng đầu giữ cho người chết nằm yên. Dòng sau giữ cho người sống đừng bước xuống. Anh nhìn hai dòng chữ nằm cạnh nhau một lúc lâu, thấy trong đó là toàn bộ những gì hai thầy trò, cách nhau một cái chết và ba năm, đã học được về cùng một ngôi mộ.
Viết tới phần ba gia đình người chết, anh dừng lại lâu hơn cả. Anh ghi tên từng người thân mà anh đã tới gõ cửa trong hai ngày hai mươi hai và hai mươi ba tháng mười: mẹ già và em gái của La Đại Dũng ở con ngõ phía tây thành. Anh ghi cả vợ trẻ và đứa con trai bốn tuổi của Hàn Pháo, mẹ già ngoài bảy mươi cùng vợ và hai con nhỏ của Đỗ Cửu ở làng dưới chân núi. Anh ghi khoản tiền hỗ trợ đầu tiên đã gửi tới từng nhà, ghi lời hứa về việc hương khói ở chân núi, và ghi rõ cuốn sổ bìa vải dầu của Lão Tào hiện do ai giữ. Để đời sau nếu có ai đọc tới trang này mà muốn lần theo trách nhiệm của vụ việc thì không phải đoán. Anh nghĩ, một cuốn ghi chép của sư môn xưa nay chỉ ghi chuyện mộ và chuyện thi, nay lần đầu tiên ghi cả chuyện người thân của những kẻ đào mộ. Nhưng nếu không ghi họ vào, thì ba cái tên chết kia trong sổ này sẽ chỉ là ba con số trong một vụ án. Anh đã hứa với chính mình ở chân núi rằng chúng phải là ba con người có nhà, có mẹ, có vợ con đang chờ hương khói.
Anh cũng viết một đoạn riêng về điều anh không làm được, vì anh muốn đời sau đọc sổ này không lặp lại lỗi của anh bằng cách tự hào về việc mình đã nói đúng. Anh viết: ta đã nói đúng mọi điều cần nói, và điều đó không cứu được ai. Lời cảnh báo chỉ có ích khi nó đi kèm với hành động đủ sớm và đủ mạnh. Người giữ di huấn mà chỉ đứng đúng vị trí người ta giao cho thì di huấn ấy cũng chỉ là một dòng chữ trong sổ. Đoạn ấy anh viết xong, đọc lại, định gạch đi vì thấy nó giống một lời tự trách hơn là một ghi chép, rồi lại để nguyên. Sư phụ anh cả đời ghi những điều ông thấy cần, kể cả những điều làm ông mất mặt trước đời sau. Anh không có lý do gì làm khác thầy mình ở điểm này.
Sư huynh của anh đứng sau lưng suốt từ lúc anh bắt đầu viết, không nói một lời. Khi Huyền Chân đặt bút xuống và thổi nhẹ cho mực khô, sư huynh mới bước tới. Sư huynh đọc lướt qua những trang cuối cùng bằng ánh mắt của một người đã quen với chữ của sư phụ và nay làm quen với chữ của sư đệ viết tiếp vào cùng một cuốn sổ. Ông đọc xong, gật đầu rất khẽ, không khen, không trách, không hỏi thêm một câu nào về điều anh đã thấy trong chủ thất. Ông chỉ tự tay đóng cuốn sổ lại, đặt nó về vị trí cũ trong hòm, bên cạnh chiếc búa vừa trở về, rồi khóa hòm lại bằng chiếc khóa đồng đã cũ. Tiếng khóa kêu một tiếng nhỏ và gọn, khép lại vòng đời của một pháp khí và một vụ án trong cùng một buổi chiều.
Tối đó, sau giờ tụng kinh, Huyền Chân về căn phòng nhỏ của mình ở dãy nhà phía đông của quán. Căn phòng vẫn như cũ: chiếc giường gỗ hẹp, chiếc bàn nhỏ, cửa sổ nhìn ra rừng trúc. Anh nằm xuống, nghe tiếng gió đi qua những thân trúc ngoài kia, nghe tiếng chuông quán xa xa điểm canh, và lần đầu tiên sau nhiều tháng, anh ngủ một giấc không mộng mị. Không tiếng ngọc leng keng. Không tiếng đá cọ vào đá. Không tiếng đất sập đuổi theo sau lưng. Chỉ có giấc ngủ sâu và yên của một người đã đặt được gánh nặng của mình xuống đúng chỗ của nó: một phần trong hồ sơ của huyện nha, một phần trong cuốn sổ của thầy. Một phần trong nấm đất lún ở Mang Sơn, nơi một ngày rất xa sau này anh sẽ quay lại thăm.