NGỌC THI NÚI MANG SƠN - Chương 47: Ba Nén Hương Ở Chân Núi
Đầu tháng mười hai, khi vai trò nhân chứng của Huyền Chân ở huyện nha Lạc Dương đã khép lại và chỉ còn một lần ghé lấy lại giấy tờ tùy thân bị tạm giữ.…
Nội dung chương
Đầu tháng mười hai, khi vai trò nhân chứng của Huyền Chân ở huyện nha Lạc Dương đã khép lại và chỉ còn một lần ghé lấy lại giấy tờ tùy thân bị tạm giữ. Anh thu xếp hành lý để về Mao Sơn. Tay nải của anh vẫn nhẹ như ngày anh tới thành này: mấy bộ quần áo, cuốn sổ tay ghi chép, bình dầu vừng trộn chu sa đã vơi đi quá nửa, và chiếc búa đồng pha sắt thiên thạch đeo trong bao da sau lưng. Chỉ có cuốn sổ bìa vải dầu của Lão Tào là vật mới, nặng theo cả hai nghĩa, nằm ở đáy tay nải như một lời dặn chưa làm xong. Trước khi rời Lạc Dương, anh còn một việc phải làm, việc mà anh đã hứa với ba gia đình trong những ngày đi gõ cửa cuối tháng mười: quay lại Mang Sơn một lần, thắp hương cho ba người nằm lại trong núi.
Anh đi một mình, từ lúc trời còn chưa sáng hẳn. Con đường lên Mang Sơn vào đầu đông khô và cứng, sương đọng trên cỏ dại hai bên lối mòn, tiếng bước chân của anh nghe rõ mồn một trong cái tĩnh lặng của một vùng núi vừa đi qua một vụ án lớn. Không còn trại của đoàn ở chân núi. Không còn chốt gác của lính Mã đoàn trưởng. Không còn những chuyến xe bò chở đồ lên xuống trong đêm. Những dấu vết của năm tuần đào bới đã bị mưa cuối thu và sương đầu đông xóa đi quá nửa, nhanh tới mức khiến anh chợt hiểu vì sao người ta nói đất núi này nuốt mọi thứ rất khéo.
Điểm đào cũ giờ chỉ còn là một hố đất lún rộng ở sườn nam. Miệng giếng đứng mà đoàn đào suốt mấy tuần, sâu mười lăm mét dẫn xuống mộ đạo và chủ thất, đã lấp kín trong đêm hai mươi mốt tháng mười. Nay mặt đất phía trên lún xuống thành một vùng trũng nông, đất còn mới hơn vùng quanh nhưng đã bắt đầu khô mặt. Vài tấm ván chống hầm cháy dở bị bỏ lại nằm chỏng chơ ở mép hố, mục đi vì mưa, đen xì và mềm nhũn. Một đoạn dây thừng thò ra khỏi đất như một cái rễ cây lạ, đầu dây đã tưa. Huyền Chân đứng ở mép hố một lúc lâu. Dưới vùng đất trũng này, cách anh mười lăm mét theo chiều thẳng đứng, là gian phòng lát đá hoa cương mà anh là người cuối cùng rời khỏi. Trong gian phòng ấy có một đống tro xám lẫn mảnh ngọc vụn ở chính giữa, và có ba người đàn ông nằm lại ở những vị trí mà anh còn nhớ rõ từng chỗ một. Đại Dũng ở mé phải gần bệ đá, Hàn Pháo ở góc bệ, Đỗ Cửu gần phía cửa nơi anh ta ngã vào tay Lão Tào.
Anh không tìm cách xuống, cũng không có cách nào xuống được nữa. Đường vào đã sập kín hoàn toàn, đúng như những gì anh đã khai ở huyện nha, đúng như kết cấu yếu và nước ngầm trong thân núi đã định sẵn từ trước khi đoàn của anh đặt nhát xẻng đầu tiên. Ngôi mộ đã tự chôn mình lần thứ hai, kỹ hơn cả lần đầu, vì lần này nó chôn cùng cả đường vào, cả tro của chủ mộ, và cả ba người thợ của thời nay. Huyền Chân chọn một khoảng đất bằng ở chân hố, phía ngoài vùng đất lún, dọn sạch cỏ khô và đá vụn bằng tay. Anh lấy từ tay nải ra ba nén hương mang theo từ thành, một nắm gạo nhỏ và chiếc bật lửa dầu đã cũ.
Anh cắm ba nén hương xuống đất, thẳng hàng, cách nhau một gang tay. Nén thứ nhất cho La Đại Dũng, người cười nhiều nhất đoàn, người chết đầu tiên vì đứng gần quan tài nhất, người mà mẹ anh ta ở con ngõ phía tây thành còn đang chờ một ngày được lên núi thắp hương cho con. Nén thứ hai cho Hàn Pháo, người tin vào khẩu súng của mình tới phút cuối, để lại vợ trẻ và đứa con trai bốn tuổi chưa hiểu cha mình đi đâu. Nén thứ ba cho Đỗ Cửu, người chết vì che cho kẻ khác, người mà cái tát của mẹ anh ta vẫn còn làm má của Huyền Chân rát lên mỗi khi nhớ lại. Anh châm hương, khói mỏng bốc lên trong gió sớm, tạt ngang qua vùng đất trũng rồi tan vào sườn núi im lìm.
Trước khi châm hương, anh đi một vòng chậm quanh mép hố đất lún, kiểm tra như thói quen của một người từng làm nghề trấn mộ. Mặt đất phía trên miệng giếng cũ đã liền lại thành một vùng trũng liền lạc, không còn khe nứt nào thở ra hơi lạnh, không còn dấu hiệu nào cho thấy bên dưới mười lăm mét từng có một gian phòng đá và một đêm chết chóc. Mấy dấu chân của đoàn khảo sát tò mò nào đó in trên đất ẩm đã mờ đi ở phía xa, không dấu chân nào tới gần được vùng trũng, vì ngay cả người gan dạ nhất vùng này cũng tránh chỗ đất từng sập xuống nuốt người. Anh đứng ở phía đông của hố, nơi ngày xưa Chu Tam từng ngồi giữ đường dây trong đêm cao trào, nhìn xuống đoạn dây thừng mục thò ra khỏi đất. Anh nhớ lại tiếng kéo dây dồn dập trong những phút cuối cùng khi năm người lần lượt được đưa lên mặt đất. Sợi dây ấy đã cứu A Phúc ở đoạn cuối, khi vết thương cũ ở vai làm anh ta chậm lại trong mộ đạo. Giờ nó nằm đây, mục nát, vô dụng, như mọi công cụ của một nghề vừa tự chôn mình.
Anh cũng nghĩ tới những người không có mặt ở đây hôm nay mà đáng lẽ nên có. Lão Tào đang ở trong nhà giam ở Lạc Dương, bắt đầu đếm những năm tháng của bản án mười lăm năm. Kim Quý đã về quê với bàn tay phải quấn băng, đang tập ăn cơm bằng tay trái. Tiểu Mãn ở làng dưới kia, đang học cầm đục trong xưởng mộc, và đã nhờ anh thắp hương thay trong lá thư ngắn ngủi gửi lên thành. Năm người sống sót ra khỏi ngôi mộ, giờ mỗi người một ngả, và chỉ có anh quay lại được nơi này trong mùa đông năm nay. Ba nén hương này vì thế không chỉ là của riêng anh. Anh thắp thay cho cả những người còn sống mà không tới được, và cho cả những gia đình ở dưới thành chưa đủ sức leo lên con dốc này.
Anh không làm lễ lớn. Không bài vị, vì bài vị phải đặt ở nhà của người ta, không phải ở chân một hố đất của kẻ tới sau. Không khấn thành tiếng những bài văn dài. Anh chỉ đứng lặng, hai tay buông xuống, nhìn ba đốm lửa nhỏ ở đầu hương cháy dần xuống, và nói chuyện một mình với sư phụ trong lòng.
Thầy ở trên Mao Sơn, nếu thầy còn nghe được. Di huấn của thầy, con đã giữ được. Ngọc đã vỡ, thi đã tan, ngôi mộ đã kín, thành Lạc Dương dưới kia sẽ không bao giờ biết nó đã thoát qua một đêm như thế nào. Nhưng cái giá là ba mạng người, thầy ạ. Con nói đúng mọi điều, nói từ đầu, nói công khai trước cả đoàn, nói riêng với Lão Tào không biết bao nhiêu lần, và ba người vẫn chết ngay trước mắt con trong vòng một giờ. Con đã tự hỏi suốt những tuần qua, trong phòng trọ, trong phòng khai ở huyện nha, trong những đêm nằm nghe tiếng mõ chùa, rằng nếu có lần sau, con sẽ làm khác thế nào. Giờ đứng ở đây, con biết câu trả lời của mình. Nếu có lần sau, con thà phá luật đoàn sớm hơn một ngày. Con thà bị đuổi khỏi đoàn, bị đánh, bị trói lại ở chân núi, còn hơn đứng đúng vị trí của mình ở cửa chủ thất mà nhìn người ta lần lượt ngã xuống. Luật nghề giữ được sự yên cho người chết, nhưng có lúc phải phá luật của người sống mới giữ được mạng cho người sống.
Gió sớm thổi qua, ba nén hương cháy nhanh hơn, tàn hương cong lại rồi rơi xuống đất. Huyền Chân đứng cho tới khi hương tàn hẳn, không thiếu một phút nào. Anh vốc nắm đất khô ở chân hố rải nhẹ lên chỗ cắm hương, như một cách lấp lại lời hứa: từ nay, ngày giỗ của ba người này, nếu gia đình họ chưa lên được núi, anh sẽ là người nhớ. Rồi anh đeo tay nải lên vai, quay người đi xuống theo lối mòn cũ.
Trên đường xuống, anh ghé huyện nha một lần cuối để lấy nốt giấy tờ tùy thân đã tạm giữ trong thời gian làm nhân chứng, như đã hẹn. Viên thư lại quen mặt trao lại giấy tờ, kiểm lại tên anh trong sổ, đóng một dấu nhỏ và nói một câu bâng quơ rằng vụ Mang Sơn coi như đã khép hồ sơ ở phía Lạc Dương. Phần còn lại là việc của phía Khai Phong và của tòa. Huyền Chân cảm ơn, bỏ giấy tờ vào ngực áo. Bước ra khỏi cổng nha, anh chợt nhận ra đây là lần đầu tiên sau hơn hai tháng, tên anh không còn nằm trong bất cứ danh sách nào của vụ án này nữa: không danh sách đoàn, không danh sách nhân chứng, không danh sách người bị hỏi. Anh chỉ còn là một đạo sĩ trẻ sắp về núi của mình, mang theo một cuốn sổ của người đang ở tù, một cuốn sổ tay của chính mình có ba cái tên chết, và một lời hứa hương khói chưa biết bao giờ mới trả hết.
Xuống tới chân núi lúc hoàng hôn, khi mặt trời đã khuất sau dãy núi phía tây và Mang Sơn chuyển thành một khối xanh thẫm im lìm, Huyền Chân dừng lại ở ngã ba đường, ngoảnh lại nhìn sườn núi lần cuối trong chuyến đi này. Hố đất trên kia đã khuất sau những lùm cây dại, không còn thấy gì nữa ngoài một triền núi như mọi triền núi. Anh đứng nhìn rất lâu, và biết chắc một điều mà anh không nói với ai, không ghi vào cuốn sổ nào: mình sẽ còn quay lại đây một lần nữa. Không phải sớm. Có thể rất lâu về sau, khi tóc anh đã khác, khi những người của vụ này đã già đi hoặc không còn nữa, khi ngôi mộ dưới kia đã mất dấu hoàn toàn khỏi trí nhớ của cả vùng đất này. Anh sẽ quay lại, để xem thời gian đã làm gì với nơi đã lấy đi ba mạng người trong một đêm. Rồi anh quay lưng, đi về phía con đường dẫn ra khỏi vùng núi, bóng anh đổ dài trên đất lạnh trong ánh hoàng hôn đang tắt dần.