Ngũ Chi Phân Tranh – Quyển 5: Ngũ Hành Quy Nhất - Chương 64: Năm Bản Lưu
Buổi chiều mười sáu tháng ba, Hoàng Minh Diệp đứng trước cổng chính Đồi Vọng Cảnh, nhìn công nhân treo lên một tấm biển mới. Tấm biển gỗ cũ khắc năm chữ…
Nội dung chương
Buổi chiều mười sáu tháng ba, Hoàng Minh Diệp đứng trước cổng chính Đồi Vọng Cảnh, nhìn công nhân treo lên một tấm biển mới. Tấm biển gỗ cũ khắc năm chữ Hội Đồng Ngũ Khắc đã được gỡ xuống. Tấm biển mới, cũng bằng gỗ, khắc bốn chữ đơn giản: Văn phòng Tộc Trưởng.
Người dân trong vùng đi qua, dừng lại đọc, rồi bàn tán. Một bà cụ bán hàng rong ngoài cổng nói với người bên cạnh: đổi biển rồi, chắc là đổi đời rồi đấy. Một anh xe ôm trẻ hơn cười đáp: đổi biển thôi bà ơi, đời thì phải tự đổi. Bà cụ gật gù: ừ thì tự đổi, nhưng có người dọn đường cho mình đi, vẫn hơn. Câu nói mộc mạc ấy lan đi trong đám đông, và không hiểu sao, Hoàng Minh Diệp đứng trên bậc thềm cao nhìn xuống, thấy mắt mình cay.
Anh bước xuống, đến bên gánh hàng rong của bà cụ, mua hai gói xôi. Bà cụ gói xôi bằng lá chuối, tay run run nhưng nhanh nhẹn, miệng hỏi: cậu là người nhà họ Hoàng phải không. Anh gật đầu. Bà cụ cười móm mém: thế thì ăn xôi của bà cho chắc bụng, làm việc lớn phải ăn no. Anh cầm gói xôi nóng hổi trong tay, cúi đầu cảm ơn. Và anh chợt nhận ra đã rất lâu rồi mình không được ai đối xử như một người bình thường. Không phải như một Tộc Trưởng, không phải như một đối thủ, mà chỉ như một đứa cháu đi đường đói bụng.
Việc kiểm kê trụ sở Hội Đồng Ngũ Khắc diễn ra khẩn trương suốt buổi chiều. Đến tối mười sáu tháng ba, Thạch Vĩnh Báo đặt lên bàn làm việc của Hoàng Minh Diệp một chồng biên bản dày gần một gang tay, cùng một bản tổng hợp.
- Thưa cậu, đã kiểm kê xong. Tổng cộng một trăm bốn mươi bảy thùng văn kiện, mười chín con dấu các loại, bốn mươi hai sổ sách kế toán, và một két sắt nhỏ chưa mở được vì mất chìa.
Hoàng Minh Diệp lật nhanh bản tổng hợp. Con số khiến anh sững người: chỉ riêng sổ sách kế toán đã ghi nhận một khối tài sản khổng lồ mà Hội Đồng nắm giữ suốt mấy trăm năm, từ đất đai, cổ phần, đến những khoản cho vay nội bộ giữa các chi với lãi suất cắt cổ. Tất cả sẽ phải được rà soát lại từng khoản một.
- Két sắt chưa mở được thì niêm phong nguyên trạng, chờ thợ khóa của cơ quan chức năng. Còn lại, chuyển hết về kho lưu trữ của văn phòng Tộc Trưởng. Biên bản ba bên đã đủ chữ ký chưa?
- Đủ rồi ạ. Công chứng viên, kiểm toán viên độc lập, và người của mình.
- Tốt. Từ hôm nay, không một ai được tự ý mở niêm phong nếu không có lệnh bằng văn bản của tôi và sự chứng kiến của công chứng viên.
Thạch Vĩnh Báo gật đầu, thu dọn biên bản ra về. Hoàng Minh Diệp ngồi lại một mình, nhìn ra cửa sổ. Ngoài kia, tấm biển gỗ Hội Đồng Ngũ Khắc đã được gỡ xuống từ hôm qua, để lại một khoảng tường trống hoác với bốn lỗ đinh. Người ta đã mang nó đi, bọc vải cẩn thận như bọc một di vật.
Buổi tối, cụ Hoàng Thiên Lộc cho người mời Minh Diệp sang thư phòng. Khi anh đến, cụ đang ngồi bên bàn, trước mặt là năm cuộn giấy dó giống hệt nhau, đã được đóng ấn và ký tên.
- Năm bản sao sắc lệnh số một, cụ nói. Già đã cho người sao lại nguyên văn, đóng ấn Tộc Trưởng, và ký chứng kiến từng bản. Ngồi xuống đi, già nói cho cháu nghe cách cất giữ.
Hoàng Minh Diệp ngồi xuống, chăm chú lắng nghe.
- Bản thứ nhất, lưu tại văn phòng Tộc Trưởng, là bản gốc để thi hành. Bản thứ hai, gửi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, để sắc lệnh có hiệu lực pháp lý đầy đủ. Bản thứ ba, gửi kiểm toán độc lập, để họ giám sát việc thu hồi tài sản. Bản thứ tư và thứ năm, công bố công khai cho toàn thể gia tộc và dư luận, để không ai có thể nói rằng việc này làm trong bóng tối.
- Cụ chu đáo quá.
- Không phải chu đáo, mà là bài học xương máu. Hai mươi năm trước, cũng có những văn bản quan trọng của dòng họ, nhưng vì chỉ lưu một bản trong tay Hội Đồng, nên khi cần đối chứng, không ai tìm ra được. Quyền lực không được giám sát sẽ biến thành tội ác. Cháu nhớ kỹ điều này. Sau này, mỗi sắc lệnh, mỗi quyết định lớn của cháu, đều phải làm đúng như thế: nhiều bản, nhiều nơi giữ, công khai cho mọi người cùng thấy.
- Cháu nhớ rồi, cụ. Cháu sẽ đưa nguyên tắc này vào gia quy mới: mọi quyết định của Tộc Trưởng đều phải công khai và có ít nhất ba bên độc lập cùng lưu giữ.
- Tốt. Như thế thì dù sau này cháu có lầm đường, cũng sẽ có người kịp thời kéo cháu lại. Đó mới là cơ chế bền vững, không phải trông chờ vào một người tốt ngồi trên ngai.
Cụ đẩy năm cuộn giấy về phía Minh Diệp. Anh đón lấy, cảm thấy trong tay mình không chỉ là giấy mực, mà là cả một cơ chế giám sát lẫn nhau mà anh sẽ phải duy trì suốt đời.
- Cụ ơi, anh chợt hỏi. Hai mươi năm cụ giữ ấn Tộc Trưởng trong két, có khi nào cụ muốn tự mình đứng ra làm việc này không?
Cụ Thiên Lộc im lặng một lúc lâu. Ngoài cửa sổ, gió đêm thổi qua vườn, mang theo mùi hoa bưởi thoang thoảng.
- Có. Nhiều lần. Nhất là những đêm già nghe tin Chi Mộc bị chèn ép, nghe tin cháu lang thang bên ngoài không dám về. Nhưng già không làm được.
- Vì sao ạ?
- Vì già là một phần của cơ chế ấy. Già ngồi trong Hội Đồng, già ký vào những văn bản của họ, già im lặng khi họ làm điều sai. Già có muốn cũng không đủ tư cách để đập nó đi. Phải là một người từ bên ngoài, một người chưa từng nhúng tay vào, mới có thể làm việc này một cách sạch sẽ. Người đó là cháu.
Hoàng Minh Diệp cúi đầu. Anh hiểu ra vì sao cụ đã chờ đợi suốt hai mươi năm, vì sao cụ giữ con dấu mà không trao cho ai, vì sao cụ luôn đứng về phía anh một cách thầm lặng từ những ngày đầu anh trở về.
- Cháu cảm ơn cụ. Vì đã chờ cháu.
- Đừng cảm ơn. Già chỉ làm điều mà một người già nên làm: giữ lửa cho đến khi người trẻ về. Bây giờ lửa đã có người cầm, già có thể yên tâm.
Cụ đứng dậy, đi đến bên cửa sổ, nhìn ra màn đêm. Bóng lưng ông gầy guộc nhưng thẳng tắp.
- Minh Diệp, già dặn cháu một điều cuối cùng. Sắc lệnh giải tán Hội Đồng chỉ là bước đầu. Việc khó hơn còn ở phía trước: chia lại tài sản, đổi mới mô hình, và quan trọng nhất, thay đổi lòng người. Lòng người khó đổi hơn mọi văn bản. Cháu phải kiên nhẫn.
- Cháu nhớ rồi, cụ.
Đêm đó, Hoàng Minh Diệp thức đến gần sáng để ký vào năm bản lưu sắc lệnh, mỗi bản anh đều đọc lại từng chữ một trước khi đặt bút. Khi ký đến bản thứ năm, tay anh đã mỏi nhừ, nhưng nét chữ vẫn rõ ràng. Anh đóng ấn lên từng bản, cẩn thận lau sạch mặt dấu sau mỗi lần đóng, như cụ Thiên Lộc đã dặn: ấn của dòng họ, phải giữ cho sạch. Xong việc, anh pha một ấm trà đặc, ngồi một mình bên cửa sổ nhìn ra khoảng sân vắng, để cho sự mệt mỏi trôi đi cùng hơi trà nóng, và để cho lòng mình kịp thấm hết ý nghĩa của những gì vừa làm.
Trong đêm mười sáu tháng ba, năm bản sắc lệnh được chuyển đi theo đúng phân công. Bản gốc lưu tại văn phòng Tộc Trưởng trong két sắt mới. Bản gửi cơ quan nhà nước được A Báo đích thân mang đi, có biên nhận đóng dấu. Bản gửi kiểm toán độc lập được chuyển phát đảm bảo. Hai bản công khai được đăng trên bảng tin của cả năm chi và gửi đến từng hộ gia đình trong dòng họ.
Xong việc, anh ngồi trong thư phòng, mở cuốn sổ tay ghi chép của mình, viết thêm một dòng vào trang cuối: Sắc lệnh một, hoàn thành. Hội Đồng Ngũ Khắc, cáo chung sau mấy trăm năm. Không một giọt máu. Không một tiếng súng. Chỉ có giấy, mực, con dấu, và lòng người.
Anh đóng sổ lại, nhìn ra cửa sổ. Trăng hạ huyền treo lơ lửng trên đỉnh đồi, sáng như một con dấu bạc mờ trên bầu trời. Phía trước còn hai sắc lệnh nữa. Nhưng đêm nay, anh cho phép mình nghỉ ngơi một chút, để ngắm trăng, để nhớ cha, và để tin rằng con đường mình đang đi là đúng.