NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 23: Tâm phải là vật trong hộp
Chiều 17 tháng 7, mưa tạnh hẳn lần đầu tiên sau hai ngày. Thịnh gấp bản chụp sơ đồ của cha vào túi áo, khóa cửa nhà, rồi đi bộ sang nhà cụ Tỵ ở cuối xóm.…
Nội dung chương
Chiều 17 tháng 7, mưa tạnh hẳn lần đầu tiên sau hai ngày.
Thịnh gấp bản chụp sơ đồ của cha vào túi áo, khóa cửa nhà, rồi đi bộ sang nhà cụ Tỵ ở cuối xóm. Đường làng còn ướt. Mấy con gà nuôi của nhà hàng xóm bới đất ở ven rãnh, kêu cục tác bình thường. Âm thanh ấy làm ông dừng lại một nhịp. Nó quá đỗi quen thuộc, quá đỗi đời thường, đến mức nó tự nhắc ông rằng tiếng gáy đêm qua không thuộc về thế giới này.
Nhà cụ Tỵ nằm sau một hàng cau già.
Cụ ngồi ở hiên, trước mặt là một ấm trà đã nguội và một chiếc quạt nan. Cụ đã 84 tuổi, lưng hơi còng, nhưng mắt vẫn tinh và giọng vẫn rõ. Cụ nhìn Thịnh từ lúc ông còn ở ngoài cổng.
- Mày sang vì chuyện đêm qua, phải không?
- Tin tới tai cụ nhanh thế ạ?
- Làng này có chuyện gì mà không tới tai tao. Ngồi xuống. Uống nước đã.
Thịnh ngồi xuống bậc hiên.
Ông lấy bản chụp sơ đồ ra, trải lên chiếc bàn gỗ nhỏ. Đó là bản chụp từ cuốn sổ cũ của cha ông. Trên giấy, ba điểm được đánh dấu thành một hình tam giác không đều quanh một điểm ở giữa. Chữ của cha ông đã nhòe ở nhiều chỗ. Cạnh điểm giữa, cha ông ghi hai chữ rất ngắn: tâm trận.
- Cha cháu vẽ thế này từ hồi cháu còn nhỏ. Cháu vẫn không hiểu tâm trận phải là cái gì. Có người nói chỉ cần một hòn đá ở chân thành là đủ.
Cụ Tỵ cúi xuống nhìn bản vẽ rất lâu.
Cụ lấy ngón tay khô và gầy lần theo ba điểm, rồi dừng ở điểm giữa.
- Sai.
Cụ nói gọn.
- Tâm không phải một viên đá tùy tiện. Đá ở chân thành thì thiếu gì. Nếu viên nào cũng làm tâm được, người xưa đã không cần chôn chung một hộp.
Thịnh ngẩng lên.
- Ý cụ là tâm phải là vật trong hộp?
- Tâm phải là vật gắn với Kim Quy, được giữ cùng ba mũi tên. Ba thứ đi cùng nhau thì phải dùng cùng nhau. Lấy một thứ ở ngoài vào thay, trận không còn là trận của nó nữa.
Ông im lặng một lúc.
Lời cụ khớp với điều ông đã linh cảm từ lúc hộp được mở. Trong hộp có đúng bốn vật. Ba mũi tên. Một mảnh mai rùa. Không thừa, không thiếu. Cách sắp xếp ấy, nếu nhìn bằng mắt của người làm nghề, giống như một bộ dụng cụ được cất đi cho một việc duy nhất, chứ không giống đồ tùy táng ngẫu nhiên.
- Còn ba mũi tên thì sao, cụ? Người ta cứ gọi là nỏ thần. Có phải để bắn không ạ?
Cụ lắc đầu chậm rãi.
- Mày nghe tao nói cho rõ. Ba mũi tên trong chuyện này không phải để bắn ai. Chúng để giữ ba góc đất đang rời nhau. Thành sập không phải vì thiếu một mũi tên bắn ra. Thành sập vì đất không còn giữ được nhau. Ba góc được giữ, đất mới đứng. Tâm ở giữa, ba góc ở ngoài. Đó là cách người xưa kể lại việc giữ thành, gói trong một trận.
Thịnh nhìn lại hình tam giác trên giấy.
Ba điểm của cha ông vẽ không đều nhau. Một điểm ở đầu trên, một điểm ở đầu dưới, một điểm ở phía ngoài. Bấy lâu nay ông vẫn nghĩ đó là hình vẽ tùy tay của một người thợ già. Giờ, nghe cụ nói, ông bỗng thấy hình ấy giống hệt thế đất ở bờ ô đào gần K0+462, nơi có một đầu thượng lưu, một đầu hạ lưu và một chân bờ phía ngoài đang yếu dần.
Ông không nói ý nghĩ ấy ra ngay.
Ông chuyển sang việc chính thứ hai.
- Cụ, còn đoạn cuối của bài khấn. Cha cháu truyền thiếu. Cụ từng nói đoạn cuối nằm trong bài vè của cụ.
Cụ Tỵ nhìn ông, ánh mắt thay đổi.
Nụ cười móm mém lúc nãy biến mất.
- Mày muốn tao truyền đoạn cuối ngay bây giờ, phải không?
- Cháu cần biết trước, cụ ạ. Đêm qua đã có sương đỏ và tiếng gáy. Nếu đất có chuyện, cháu không thể đứng giữa hiện trường mà thiếu mất đoạn cuối.
- Không.
Cụ nói chắc, không hề do dự.
- Chưa thể truyền.
Thịnh sững người.
- Vì sao ạ?
- Vì mọi người trên công trường lúc này còn định dùng bài khấn như một mẹo xử lý tiến độ. Tao nghe hết rồi. Người ta muốn một câu khấn để đất yên, để máy chạy, để kịp ngày giao. Bài khấn của Cao Lỗ không phải cái van để vặn cho kịp tiến độ.
Lời cụ nói trúng vào điều Thịnh ngại nhất.
Ông cúi đầu.
Ở công trường, đúng là đã có người hỏi ông nửa đùa nửa thật rằng liệu có cách nào khấn cho yên đất để làm tiếp không. Ông đã gạt đi. Nhưng ông không thể phủ nhận rằng chính ông, trong đêm sương đỏ, cũng đã có một giây phút mong bài khấn có thể làm mọi thứ dừng lại ngay lập tức.
Cụ Tỵ rót thêm nước vào chén của ông.
- Đoạn cuối không khó thuộc. Khó là người đọc nó phải dám chịu trách nhiệm bằng tên mình. Mày còn đang né cái tên của mày khỏi mấy việc ở công trường, Thịnh ạ. Mày cảnh báo thì giỏi. Mày dừng máy thì giỏi. Nhưng tới lúc phải đứng ra ký, phải đứng ra nói tao chịu, mày vẫn còn chần chừ.
Ông nắm chặt chén trà.
Cụ nói không sai.
Năm xưa, khi một cống cũ gần chân thành bị đào vội, ông đã thấy việc làm ẩu và đã im lặng vì sợ mang tiếng cản việc của người ta. Cái im lặng ấy theo ông tới tận bây giờ. Cha ông biết. Có lẽ vì thế mà cha ông truyền bài khấn cho ông theo cách vừa làm vừa đọc, như trao một việc nhà, chứ không trao như trao một quyền phép.
- Vậy khi nào cụ mới truyền ạ?
- Khi mày đã dám chịu trách nhiệm bằng tên mình. Khi ấy tự khắc mày sẽ quay lại, và tao sẽ nói.
Cụ gấp bản chụp sơ đồ lại, nhưng không trả ngay.
- Bản này để lại đây qua đêm.
- Cụ giữ ạ?
- Tao giữ. Tao muốn xem lại chữ của cha mày cho kỹ, đối với bài vè của tao. Mai hoặc ngày kia mày quay lại lấy. Đừng mang nó ra công trường cho người ta xem như một bản đồ. Nó không phải bản đồ. Nó là lời dặn.
Thịnh gật đầu.
Ông đứng dậy chào cụ ra về.
Trời đã ngả chiều. Mây lại kéo về từ phía xa, báo hiệu mưa đêm có thể quay lại. Ông đi chậm trên đường làng, tay không, túi áo nhẹ đi vì bản vẽ đã để lại nhà cụ. Ông thấy lạ là mình không hề sốt ruột vì thiếu nó. Điều cụ nói về trách nhiệm ở lại trong đầu ông nặng hơn cả tờ giấy.
Trên đường về, ông ghé qua nhà văn hóa thôn.
Thành, trưởng thôn, đang khóa cửa sau một cuộc họp ngắn về đường điện tạm. Thành hỏi ông đêm qua ở công trường có chuyện gì mà sáng nay dân làng đã bàn tán. Thịnh chỉ nói đúng phần đã ghi trong sổ. Có sương lạ ở chân lũy. Có một tiếng gáy xa. Có đất rơi nhẹ ở mép ô. Ngoài ra không có gì để kể thêm.
Thành hạ giọng.
- Dân người ta sợ thì mình phải nói cho khéo, anh Thịnh. Đừng để họ kéo tới chân lũy xem.
- Tôi biết. Anh giúp tôi dặn các hộ gần lũy, đêm mưa không ai ra ô đào. Đó là vùng đang căng dây. Ai vào đó lúc này là nguy hiểm cho chính họ, không cần chờ tới chuyện tâm linh.
- Được. Tôi sẽ đi từng nhà gần đó.
Hai người đứng ở sân nhà văn hóa một lúc. Thành không hỏi về hộp, không hỏi về hiện vật. Ông là người làm việc làng xã đã lâu, đủ hiểu có những câu hỏi không nên đặt ra ở sân công cộng. Thịnh ghi nhận sự chừng mực ấy và thấy biết ơn.
Ông về nhà, tắm rửa, thay bộ quần áo còn ẩm mùi bùn.
Ông lấy cuốn sổ tay của mình ra, mở tới trang ghi đêm 16 tháng 7. Ông đọc lại từng dòng. Số đo mực nước. Giờ nghe tiếng gáy. Vị trí lớp đất rơi. Không một chữ nào trong trang sổ ấy nói về tâm trận hay ba góc đất. Những điều ấy thuộc về một lớp hồ sơ khác, lớp truyền tích, và ông muốn giữ hai lớp ấy tách bạch rõ ràng như Châu vẫn làm với biên bản của cô.
Ông ghi thêm một trang mới cho ngày hôm nay.
Ngày 17 tháng 7. Tới nhà cụ Tỵ. Tâm trận phải là vật trong hộp. Ba mũi tên giữ ba góc đất. Đoạn cuối bài khấn chưa được truyền. Bản chụp sơ đồ để lại nhà cụ qua đêm.
Ông gạch chân dòng cuối cùng hai lần.
Về tới nhà, ông gọi điện cho Châu.
Ông báo lại hai việc.
Thứ nhất, theo truyền tích cụ Tỵ giữ, tâm trận phải là vật gắn với Kim Quy được giữ cùng ba mũi tên trong hộp, tức là mảnh mai rùa MR-04, không phải một vật tùy tiện ở ngoài.
Thứ hai, ba mũi tên dùng để giữ ba góc đất, không phải để bắn.
Châu ở đầu dây kia im lặng một lúc rồi nói rõ ràng.
- Tôi ghi nhận đây là thông tin truyền tích, không phải kết luận khảo cổ. Hiện vật vẫn nằm trong tủ. Không ai lấy ra vì thông tin này.
- Tôi đồng ý. Tôi báo để hồ sơ có thêm một lớp dữ kiện, không phải để xin lấy hiện vật.
- Tốt. Anh giữ cách làm ấy.
Cuộc gọi kết thúc.
Thịnh đặt điện thoại xuống, nhìn ra cửa sổ về phía chân lũy đã tối dần. Ông biết đêm nay có thể lại mưa. Ông cũng biết, dù mưa có mang theo điều gì, ông vẫn chưa có đoạn cuối bài khấn, chưa có điều kiện lập trận và chưa được phép chạm vào hiện vật.
Cụ Tỵ giữ lại bản chụp qua đêm và bảo Thịnh quay lại khi ông đã dám chịu trách nhiệm bằng tên mình, và câu nói ấy ở lại với ông lâu hơn mọi lời dặn nào khác trong ngày.