NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 34: Biên bản để trống
Châu soạn biên bản sử dụng hiện vật khẩn cấp vào buổi chiều ngày 22 tháng 7, một mình trong văn phòng công trường. Ngoài cửa sổ, gió đã bắt đầu đổi…
Nội dung chương
Châu soạn biên bản sử dụng hiện vật khẩn cấp vào buổi chiều ngày 22 tháng 7, một mình trong văn phòng công trường.
Ngoài cửa sổ, gió đã bắt đầu đổi hướng. Lá cờ nhỏ trên nóc lán chỉ huy bay phần phật về phía tây. Đài khí tượng trên điện thoại của cô báo bão đang tiến gần bờ biển, mưa lớn sẽ vào đất liền trong hai ngày tới.
Cô mở máy tính và gọi lên mẫu văn bản quản lý hiện vật của Viện. Đây là mẫu dùng cho các trường hợp di dời khẩn cấp khi di tích bị ngập, cháy hoặc sập. Cô chưa từng phải dùng mẫu này trong mười năm làm nghề. Những lần trước, hiện vật của cô luôn nằm yên trong phòng bảo quản có điều hòa.
Ở Cổ Loa, mọi thứ khác hẳn. Hiện vật nằm trong tủ kim loại ở một công trường đang chờ bão.
Trước khi soạn, cô gọi điện về Viện để hỏi lại một điểm trong quy trình. Đầu dây bên kia là trưởng phòng bảo quản, người đã ký quyết định cử cô tới Cổ Loa.
- Trường hợp di dời khẩn cấp trong đêm thì biên bản ký tại hiện trường có giá trị không, thưa anh?
- Có, nếu ghi rõ tình huống không thể chờ lệnh và có hai người chịu trách nhiệm cùng ký. Nhưng em phải nhớ một điều. Biên bản khẩn cấp không phải giấy phép chuẩn bị sẵn để dùng dần. Nó chỉ có giá trị trong đúng tình huống đã ghi.
- Em hiểu. Em chỉ soạn mẫu. Lý do và giờ em để trống.
- Để trống là đúng. Điền trước là sai quy trình, dù em có chắc bão sẽ tới đến đâu.
Cô ghi lại mấy ý ấy vào sổ công tác. Cuộc gọi kéo dài sáu phút. Khi gác máy, cô càng chắc về cách làm của mình. Mẫu có thể soạn trước. Sự kiện thì không.
Khánh mang hộp bảo quản cứng lên văn phòng để cô kiểm tra đối chiếu. Hộp mở ra, lớp đệm khoét ô nằm phẳng. Cô đặt chiếc khay rỗng dự phòng vào ô đệm, đóng nắp và lắc nhẹ. Không có tiếng xô lệch.
- Khay thật đang trong tủ, em không lấy ra thử. Em đo theo số đo kiểm kê.
- Đo thế là đúng. Tuyệt đối không mở tủ chỉ để thử hộp.
- Nhãn em dán hai chỗ. Sổ em ghi rồi. Bác Thịnh ký ở dòng người đề nghị.
- Chị biết. Hộp này sẽ nằm trong kho. Đêm nào cần dùng tới nó, chị muốn người mang không phải nghĩ thêm bất cứ việc gì về đóng gói.
Khánh ghi thêm một dòng vào sổ kho, xác nhận hộp đã được kiểm tra đối chiếu bằng khay dự phòng. Cậu ký tên và ghi giờ. Châu ký xác nhận ở cột bên cạnh.
Cô còn soạn thêm một trang phụ lục đi kèm biên bản. Trang phụ lục liệt kê người chứng kiến dự kiến gồm người giữ sổ hiện vật, kỹ sư giám sát trực và tổ trưởng an toàn ca đêm. Cô không điền tên người trực của đêm 24, vì lịch trực chưa chốt. Trang ấy cũng để một ô trống.
- Việc gì cô cũng để trống thế này, Lâm nói khi nhìn thấy trang phụ lục.
- Để trống những gì chưa xảy ra. Điền sẵn những gì đã khóa. Đó là cách duy nhất để biên bản này đứng vững nếu có người kiểm tra lại.
Cô gõ phần đầu biên bản chậm rãi.
Tên văn bản: biên bản sử dụng hiện vật trong tình huống khẩn cấp.
Căn cứ: biên bản kiểm kê hiện trường ngày 16 tháng 7 năm 2027 và quy trình quản lý hiện vật khảo cổ.
Danh mục hiện vật gồm bốn dòng. Cô gõ từng ký hiệu và từng số đo, đối chiếu với sổ kiểm kê gốc sau mỗi dòng.
NT-01, mũi tên đồng ba cạnh, dài 11,8 xăng ti mét.
NT-02, mũi tên đồng ba cạnh, dài 12,1 xăng ti mét.
NT-03, mũi tên đồng ba cạnh, dài 11,6 xăng ti mét.
MR-04, mảnh mai rùa hóa thạch, dài 14,3 xăng ti mét, rộng 9,7 xăng ti mét, dày 1,1 xăng ti mét.
Phần người mang, cô ghi đích danh. Mảnh mai rùa do Nguyễn Văn Thịnh mang trong hộp bảo quản cứng có đệm chống sốc. Ba mũi tên do chính Thịnh mang trong ống vải riêng theo từng ký hiệu, sau khi nhận từ tay người mở tủ trước sự chứng kiến của người giữ sổ.
Phần vị trí dự kiến, cô ghi theo số liệu trắc địa mà Hằng và Dũng cung cấp. Điểm T0 là điểm đặt tâm, nằm trên nền đất ổn định cách mép trượt 4 mét. Điểm A ở đầu thượng lưu của bờ sụt. Điểm B ở đầu hạ lưu. Điểm C ở chân bờ sụt phía ngoài.
Cô dừng tay ở phần lý do kích hoạt.
Theo quy trình, lý do phải là sự kiện đã xảy ra, không phải dự đoán. Cô không được ghi trước rằng đêm 24 tháng 7 sẽ có sạt lở. Cô cũng không được ghi giờ kích hoạt khi chưa có giờ nào cả.
Cô để trống hai ô ấy. Con trỏ chuột nhấp nháy trên khoảng trắng.
Phần nghĩa vụ thu hồi, cô gõ kỹ hơn mọi phần khác. Ngay khi nguy cơ qua, toàn bộ bốn hiện vật phải được kiểm đếm tại chỗ, chụp ảnh, đặt lại vào khay và hộp bảo quản. Ba mũi tên nếu đã cắm xuống đất phải được rút lên theo trình tự ghi trong biên bản hiện trường bổ sung. Không cá nhân nào được giữ lại bất kỳ hiện vật nào sau khi thu hồi. Mọi sai lệch về số lượng phải báo ngay cho Viện trong vòng một giờ.
Cô đọc lại toàn văn hai lần. Lần đọc thứ hai, cô sửa ba lỗi chính tả và một lỗi số đo. Con số 11,6 của NT-03 lúc đầu bị cô gõ nhầm thành 11,9. Cô đối chiếu sổ gốc, sửa lại và ghi chú việc sửa vào lề bản in thử.
Lâm bước vào khi cô đang in bản đầu tiên. Ông cầm theo bản phương án tuyến cong mà Hằng đưa hôm trước. Giấy đã mềm vì tay ông cầm nhiều lần.
- Cô đang soạn cái gì thế?
- Biên bản sử dụng hiện vật khẩn cấp. Mẫu để sẵn. Chưa kích hoạt.
Ông đặt bản phương án xuống bàn và kéo ghế ngồi đối diện.
- Đưa tôi đọc.
Cô đưa bản in thử. Lâm đọc từ đầu tới cuối, chậm hơn bình thường. Khi đọc tới phần chữ ký, mặt ông trầm xuống. Ở cuối văn bản có hai ô ký. Một ô ghi người đại diện quản lý hiện vật, là cô. Một ô ghi chỉ huy trưởng công trường, là ông.
- Nếu ký vào đây, nghĩa là tôi nhận trách nhiệm về việc đưa hiện vật ra khỏi tủ trong đêm bão.
- Đúng. Và tôi cũng nhận trách nhiệm ở ô bên cạnh. Chữ ký của anh không đứng một mình.
- Nếu sau đó Viện truy cứu, họ sẽ hỏi vì sao không chờ lệnh từ trên.
- Họ sẽ hỏi cả hai chúng ta. Khi ấy biên bản này trả lời thay. Nó ghi rõ lý do, giờ giấc và người chứng kiến. Điều duy nhất nó không cho phép là ký trước khi sự việc xảy ra.
Lâm đặt tờ giấy xuống, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn.
- Cô chưa điền lý do.
- Vì chưa có lý do nào xảy ra cả. Hôm nay là ngày 22. Bão chưa tới. Đất chưa trượt thêm. Người chưa gặp nguy. Tôi không điền trước một sự kiện chưa đến.
- Vậy khi nào cô điền?
- Khi việc giữ nguyên hiện vật trong tủ có thể làm chết người. Khi rút người và rút máy không còn đủ. Khi ấy tôi điền lý do bằng sự việc thật, ghi giờ thật, và anh ký cùng tôi. Không trước một phút nào.
Ông im lặng hồi lâu. Ngoài sân, tiếng búa gõ vào cọc sắt vang lên từng nhịp. Tổ thi công đang gia cố hàng rào trước bão.
- Cô có chắc là sẽ có lúc ấy không?
- Tôi không chắc. Tôi chỉ chắc một điều. Nếu lúc ấy tới mà ta không có sẵn mẫu biên bản này, ta sẽ mất thời gian cãi nhau về thủ tục trong lúc đất đang rơi. Tôi soạn sẵn để đêm đó, nếu phải ký, ta chỉ còn việc ký.
- Còn nếu lúc ấy không bao giờ tới?
- Thì tờ giấy này nằm trong cặp của tôi tới ngày bàn giao. Nó sẽ đi về Viện cùng hồ sơ. Không ai mất gì vì một tờ giấy để trống.
Lâm cầm bản in thử lên lần nữa. Ông đọc lại phần nghĩa vụ thu hồi. Phần này làm ông yên tâm hơn thấy rõ.
- Ít nhất thì phần thu hồi viết chặt. Ký xong cũng không ai mang vật đi đâu được.
- Đó là điều kiện của tôi. Ngoại lệ này mở ra một lần và đóng lại ngay trong đêm. Sáng hôm sau, hiện vật trở về đúng quy trình bàn giao. Không có ngoại lệ thứ hai.
Cô lấy lại bản in, kẹp vào cặp hồ sơ màu xanh của Viện. Cô khóa cặp bằng khóa số và đặt cặp lên kệ cao, cạnh sổ kiểm kê gốc. Mẫu biên bản nằm ở ngăn đầu tiên, nơi cô có thể lấy ra trong vòng một phút.
Trước khi ra về, cô kiểm tra tủ hiện vật một lần cuối trong ngày. Hai ổ khóa vẫn nguyên. Tem niêm phong giấy do cô dán từ hôm kiểm kê không rách. Khánh ký vào sổ trực bảo quản ở dòng cuối trang, xác nhận tủ không mở trong ngày 22 tháng 7.
Châu đứng trước tủ một lúc. Cô nghĩ tới những đồng nghiệp ở Viện sẽ đọc hồ sơ này sau bão. Họ sẽ thấy một biên bản để trống lý do và giờ giấc. Có người sẽ hỏi vì sao cô chuẩn bị sẵn một việc mà quy trình vốn không khuyến khích.
Cô sẽ trả lời bằng hiện trường. Hiện trường ở đây có chân lũy đang nứt, một cơn bão đang tới và bốn hiện vật không thể tự rời khỏi tủ bằng quyết định của một người.
Cô tắt đèn văn phòng và khóa cửa.
- Biên bản này chỉ được mở khi việc giữ nguyên hiện vật có thể làm chết người, cô nói với Khánh đang chờ ở hiên. Và khi ấy, không ai còn thời gian tranh luận về chữ ký nữa.
Khánh gật đầu. Cậu khóa thêm ổ khóa ngoài của kho, tiếng khóa kêu khô và chắc trong gió chiều.