Phí Phông - Chương 8: Đạt bỏ về
Tảng sáng. Gió thổi qua khe vách gác, cuốn theo mùi khói củi từ bếp dưới. Tôi tỉnh dậy vì tiếng động nhẹ bên cạnh. Đạt đã gói xong vali. Cậu ngồi trên…
Nội dung chương
Tảng sáng. Gió thổi qua khe vách gác, cuốn theo mùi khói củi từ bếp dưới. Tôi tỉnh dậy vì tiếng động nhẹ bên cạnh.
Đạt đã gói xong vali.
Cậu ngồi trên sàn, lưng dựa vào tường tre, vali nhỏ đặt song song với đầu gối. Đây không còn là kiểu ngồi chờ trời sáng để đi khám như mấy hôm trước. Lần này, vali đã khoá kéo. Áo khoác đã mặc. Giày đã buộc dây. Đạt ngồi đó, hai tay đan vào nhau trên đầu gối, mắt nhìn ra cửa sổ gác nơi ánh sáng xanh lờ mờ vừa rạng.
"Anh." Đạt không quay lại. "Em xin về Tuần Giáo viết báo cáo. Anh cứ ở khám tiếp đi. Em không... em không làm tiếp được."
Giọng cậu khàn. Chẳng phải cái khàn của người mới ngủ dậy. Khàn vì đã thức trắng đêm. Tôi nhìn vào mắt Đạt qua ánh sáng yếu - mắt đỏ vì khóc, không chỉ vì mất ngủ.
Tôi ngồi dậy, không nói gì. Biết từ chiều qua, khi Đạt nôn sau gốc mỡ, khi tay cậu run đến mức không cầm nổi chén trà. Biết từ tối qua, khi cậu nằm trở mình liên tục mà không thốt một lời. Và biết từ chính lúc này, khi cậu gọi tôi là "anh" mà tránh nhìn vào mặt tôi.
"Tôi viết thư gửi chị Hoà cho em mang về."
Tôi với lấy cặp tài liệu, xé một tờ giấy A4, viết tay. Nét chữ ngay ngắn - thói quen từ hồi học y tá Nam Định, khi thầy bắt viết báo cáo tay cho rõ từng chữ.
"Báo cáo nhanh - Đoàn y tế dự phòng Mường Trăng.
Ngày 03-10/05/2026, đoàn đã khám 53 lượt người dân bản Mường Trăng. Không phát hiện ổ dịch truyền nhiễm cấp.
Đã lấy 01 mẫu tử thi (Lò Văn Tâm, 17t, chết 12/2025) để xác minh nguyên nhân chết - mẫu đang chờ phân tích.
Điều dưỡng Phạm Văn Đạt do sức khoẻ yếu xin về trước. Y sĩ Hoàng Đăng Khoa ở lại tiếp tục khám đợt 2, dự kiến về Tuần Giáo 16/05.
Ký tên: Hoàng Đăng Khoa. Ngày 11/05/2026." Tôi gấp đôi tờ giấy, đưa cho Đạt. Cậu nhận, gấp gọn nhét vào ví da cũ. Làm tất cả bằng tay trái - tay phải cậu vẫn run.
"Cảm ơn anh."
Hai tiếng cảm ơn nhỏ như gió qua khe cửa. Đạt không nhìn tôi khi nói.
---
Tám giờ sáng, chúng tôi ra đầu bản.
Sương sáng chưa tan hẳn. Nắng vừa đủ vàng trên mấy cây mỡ già dọc đường. Cả bản im phăng phắc, chỉ có tiếng gà gáy muộn từ nhà ai đó sau lùm tre. Đất đỏ dính vào giày. Hai chúng tôi đi không nói.
Đầu bản, một gốc đa già - chỗ duy nhất có sóng điện thoại yếu và là bến đợi xe ôm. Xe ôm Páo đã tới trước giờ hẹn. Thằng Páo ngồi vắt vẻo trên yên xe, nhai trầu, nhìn chúng tôi từ xa. Nó không chào, chỉ gật một cái.
Đạt đặt vali lên baga sau xe. Rồi quay lại.
Một tay Đạt nắm lấy vai tôi. Nắm chặt - kiểu nắm của người sắp nói điều mình tin là quan trọng nhất.
"Anh." Mắt Đạt nhìn thẳng vào tôi, lần đầu tiên trong buổi sáng. "Anh đừng ở quá tuần. Đây là chuyện của bản, không phải chuyện ngành y. Em xin anh."
Tôi cười nhẹ. "Tôi biết. Em yên tâm."
Đạt nhìn tôi thêm một giây nữa. Tôi biết cậu không tin. Cậu đã làm việc với tôi đủ lâu - hơn một năm ở Trung tâm Y tế Sơn La, đủ để biết khi tôi nói "tôi biết" bằng giọng này, nghĩa là tôi đã quyết định làm ngược lại.
Nhưng Đạt không nói thêm. Cậu thả vai tôi, leo lên xe. Páo nổ máy. Xe quay đầu, chạy chậm xuống dốc đất đỏ. Bóng Đạt trên baga sau nhỏ dần, rồi khuất sau khúc cua thứ nhất.
Tôi đứng ở gốc đa, nhìn theo. Sương bắt đầu bốc lên từ ruộng dưới chân đồi - thứ sương mỏng tang tan trong nắng sớm. Tiếng xe máy nhỏ dần, rồi tắt hẳn. Bản trở lại im lặng.
Chỉ còn tôi.
--- Mười một giờ trưa, tôi leo lên dốc cao nhất bản tìm sóng. Đây là chỗ duy nhất có thể gọi điện - một mỏm đá cách cột BTS trên đỉnh núi xa chừng ba cây số đường chim bay. Sóng yếu, hai vạch, nhưng đủ để giọng bác sĩ Hoà vang lên rè rè trong máy.
"Khoa à? Sao Đạt về một mình? Có chuyện gì không?"
Tôi đã chuẩn bị sẵn câu trả lời từ đêm qua. "Dạ không chị. Đạt hơi yếu, chắc do thay đổi thời tiết. Em đã viết báo cáo cho Đạt mang về. Em ở thêm ít ngày để khám đợt hai - còn nhiều dân chưa kịp tới."
Im lặng một nhịp bên kia đầu dây. "Có gì lạ không? Mấy cái chết kia?"
"Có thể là một biến chủng cúm nhẹ thôi chị. Gây mất nước nặng cấp tính. Em đã lấy mẫu, sẽ gửi về phòng xét nghiệm sau khi xuống Tuần Giáo. Đang hướng dẫn dân uống nhiều nước, treo màn, vệ sinh tay."
"Ừ. Chú ý sức khoẻ. Có gì gọi liền."
Tắt máy.
Tôi đứng trên mỏm đá, nhìn xuống bản Mường Trăng trải dài dưới chân. Tám mươi nóc nhà sàn mái lá, những sợi khói bếp mỏng tan trong nắng trưa. Xa hơn, cánh đồng Bảng xanh mướt lúa đòng đòng. Và xa nữa, đèo Pha Đin mờ trong mây.
Tôi vừa nói dối sếp lần đầu tiên trong sáu năm.
Đây không còn là kiểu nói dối vặt - "em đến muộn vì tắc đường", "báo cáo em đang làm dở". Đây là bịa ra cả một chẩn đoán. Biến chủng cúm nhẹ. Mất nước cấp tính. Những từ chuyên môn được sắp xếp ngay ngắn như một hàng rào - để che đi sự thật duy nhất tôi biết chắc: tôi không tìm ra nguyên nhân chết.
Nếu tôi báo "không có nguyên nhân y học, có thể là siêu nhiên", Hoà sẽ kéo tôi về ngay. Cử đoàn khác lên thay. Tôi mất khả năng đào tiếp. Mất khả năng hiểu chuyện gì đã xảy ra với Tâm, với ba người đàn ông kia. Và mất khả năng gặp lại Mây.
Tôi không thấy hối hận. Chỉ thấy mình đã chọn một bên.
---
Chiều. Tôi đi quanh bản một mình - lần đầu tiên không có Đạt bên cạnh.
Một mình qua nhà sàn đầu bản - bà già ngồi dệt trước hiên, thấy tôi liền đứng dậy, ôm khung cửi rút vào trong. Một mình qua nhà sàn thứ hai - lũ trẻ đang chơi dưới gốc nhãn, đứa nào cũng đứng nhìn tôi từ xa, không đứa nào chạy lại như mấy hôm trước. Một mình qua nhà Lão Cầm - cửa đóng, nhưng tôi biết có mắt sau khe vách.
Tin xác Tâm bị đào lên đã lan. Hoặc tin Đạt bỏ về đã lan. Hoặc cả hai.
Chỉ có chú Phan vẫn hồn nhiên. Ông ngồi trước quán, dùng chổi đá quét sân, tưới mấy chậu rau thơm bên hè. Thấy tôi về, ông ngước lên, gật một cái. Không hỏi Đạt đâu - đã biết từ sáng.
"Cháu đi dạo một vòng."
"Ừ. Về sớm."
Tôi đi qua nhà Mây. Cửa khoá. Một sợi tóc dài rớt trên bậc thang gỗ - chắc từ sáng nay, khi Mây đi dệt hoặc đi rừng. Tôi không nhặt. Đứng một lát, rồi đi tiếp.
Tới quán bà Sen. Bà đang ngồi dệt trên sàn, khung cửi gỗ mun đặt trước mặt, tay đưa thoi đều đều. Tôi đứng dưới thang, lễ phép: "Cháu chào cụ Sen ạ."
Bà không quay đầu. "Cậu xuống đi. Hôm nay tôi mệt."
Giọng bà không giận, không sợ. Chỉ mệt thật. Tôi xuống.
Đêm, trong sổ tay, tôi viết:
"Bản im hơn từ khi Đạt đi. Các bà già tránh mặt. Trẻ con không lại gần. Có thể vì tôi một mình dễ doạ. Có thể vì tin xác Tâm đào lên đã lan. Có thể cả hai."
"Chỉ Phan và Mây là không đổi. Mây khoá cửa - có lẽ không phải vì tôi."
---
Mười giờ đêm. Tôi nằm một mình trên gác Phan.
Gác rộng hơn khi thiếu một người. Chiếc chiếu Đạt nằm vẫn trải, chăn gấp gọn ở góc. Đèn dầu để ở chế độ nhỏ nhất - chỉ đủ một quầng sáng vàng trên mặt bàn gỗ.
Tôi uống nửa viên seduxen. Gói thuốc còn sáu viên - hai viên đã dùng mấy đêm đầu, nửa viên tối nay. Đủ cho mười hai ngày nếu tôi tiếp tục dùng nửa liều. Nhưng tôi không nghĩ sẽ cần mười hai ngày.
Một giờ sáng.
Tiếng đàn tính vang lên.
Lần này tiếng đàn không vọng từ phía vực Trăng như mấy đêm trước. Nó tới từ đầu bản phía bắc - gần đường mòn lên núi, chỗ có cây mỡ già treo mảnh pha sặc bạc màu tôi từng thấy.
Tôi ngồi bật dậy.
Không ảo giác. Không mơ. Không có gió thổi qua khe đá nào tạo được thứ âm ấy. Đây là một giai điệu có chủ ý - một câu ngắn, lặp lại ba lần, chậm rãi như người vừa lên dây đàn.
Tôi ra ban công gác. Đèn dầu các nhà tắt hết. Cả bản tối đặc - thứ tối đen sẫm của núi rừng không đèn đường, không đèn pin, không một ánh sáng nhân tạo nào. Chỉ có ánh trăng cuối tháng cong mảnh như một vết cắt trên nền trời.
Tiếng đàn tính di chuyển.
Tôi nghe rõ. Nó đi từ đầu bản phía bắc, chầm chậm qua khu giữa bản. Rồi rẽ về phía suối Bạc. Không nhanh - như một người đi bộ, tay ôm đàn, vừa đi vừa gảy.
Tôi nhìn đồng hồ điện thoại. 01:22 - tiếng đàn ở bắc bản. 01:35 - ngang qua chính giữa bản, cách quán Phan chừng hai trăm mét. 01:42 - gần tới suối. 01:45 - dứt hẳn phía vực Trăng.
Hai mươi ba phút. Một cung đường quen thuộc.
Tôi đứng trên ban công, tay nắm chặt lan can tre. Một ý nghĩ vừa rơi xuống - không rơi từ từ, mà ập tới như cái cách con mèo già bỏ chạy hôm trước. Nếu là người chơi đàn, người đó đã đi bộ qua giữa bản lúc một giờ sáng, qua hàng chục nóc nhà sàn, mà không một con chó nào sủa. Không một ngọn đèn nào bật lên xem. Không một tiếng động nào đáp lại.
Nghĩa là dân bản quen với tiếng đàn này.
Bản quen - nhưng bản không nói.
Tôi rút sổ tay, viết dưới ánh đèn dầu mờ: "01:22 - bắc bản. 01:35 - giữa bản. 01:42 - gần suối. 01:45 - dứt phía vực Trăng. Giai điệu lặp 3 lần, di chuyển đều. Bản hoàn toàn im lặng - không ai phản ứng. Đây là âm thanh quen thuộc với Mường Trăng."
Tôi muốn xuống. Muốn đi theo tiếng đàn, xem tận mắt thứ gì đang di chuyển dọc con đường đất đêm nay.
Dưới nhà, chú Phan ho khan một tiếng.
Một tiếng ho to, khác hẳn kiểu ho nhẹ của ông hằng đêm. Tiếng ho cố ý - như thể ông biết tôi đang định làm gì, và ông cảnh báo.
Tôi ngồi lại.
Đêm thứ năm ở bản. Đạt đã đi, bỏ lại tôi với một vali thuốc, một cuốn sổ tay, và những câu hỏi không có đáp án y học nào viết nổi. Nhưng tôi không thấy sợ.
Tôi tò mò.
Có thể tò mò là phiên bản cao cấp của ngu ngốc.