TAM NHÃN MIÊU TINH Ở BẮC NINH - Chương 43: Lưới Vôi Và Chày Gỗ Mít
Ông Lực đứng ở hành lang hậu cung, một tay xách cuộn lưới gai bồ kết ngâm nước vôi. Một tay nắm chiếc chày gỗ mít, và nói với những người đang vây quanh…
Nội dung chương
Ông Lực đứng ở hành lang hậu cung, một tay xách cuộn lưới gai bồ kết ngâm nước vôi. Một tay nắm chiếc chày gỗ mít, và nói với những người đang vây quanh mình bằng một giọng trầm, chậm, không cho phép ai chen vào. Đức vừa chạy tới nơi, hơi thở còn gấp. Hảo vẫn quỳ bên cạnh cha, hai tay giữ nguyên vòng băng trắng trên cổ cụ. Hằng đứng ở cửa hậu cung với cuốn sổ và cây đèn. Ông Lực dặn từng việc một như người phu đòn dặn đội khiêng trước lúc nâng kiệu qua đoạn đường trơn nhất trong làng:
- Hảo đỡ cha con ra ngồi ở ghế ngoài hành lang, tựa lưng vào vách, đừng để cụ quay mặt vào trong. Hằng đứng ngay ở cửa, nâng đèn lên cao, mắt chỉ nhìn vào sổ và vào tay ông, không nhìn lên bàn thờ. Đức giữ ngoài hành lang, ai tới cũng chặn lại, không cho thêm người vào. Còn ông, ông vào một mình.
Cụ Thiệm, cổ quấn băng trắng, được con gái đỡ ra ghế hành lang. Cụ yếu nhưng tỉnh táo, và khi đi ngang qua ông Lực, cụ nắm lấy cánh tay người phu đòn già, siết nhẹ một cái. Cụ không nói được nhiều, cổ họng vừa bị thương vừa khàn đặc sau cơn thôi miên. Nhưng ánh mắt cụ nói rõ điều cụ muốn nói: cái gật đầu của một người giữ đình trao lại gian hậu cung của mình cho người bạn già trong giây phút nguy hiểm nhất. Ông Lực gật đầu đáp lại, rồi quay vào trong, khép hờ cánh cửa sau lưng cho ánh đèn hành lang chỉ còn lọt vào thành một vệt hẹp. Trong hậu cung còn lại ánh đèn dầu trên bàn thờ, mùi nhang trầm nồng nặc, mùi máu rất nhẹ từ chiếc khăn gấp vứt bên khay đồ, và con mèo trắng đang đứng trên bàn thờ Thành Hoàng.
Nó đã hạ xuống bốn chân sau khi vầng sáng tắt, nhưng khi nghe tiếng chân ông Lực bước vào. Nó ngẩng đầu lên và từ từ đứng thẳng dậy lần nữa bằng hai chân sau, thân hình to lớn dựng đứng giữa những chân đèn đồng vừa được lau sáng bóng. Đốm đỏ giữa trán nó đã mờ đi nhiều so với lúc mở toang, chỉ còn le lói một quầng sáng yếu như than sắp tàn, đúng như cái giá mà mỗi lần mở mắt nó phải trả bằng một ngày ngủ li bì. Nó nhìn về phía cửa, về phía ông Lực, và cái đầu của nó hơi nghiêng đi như đang cố gom lại chút ánh sáng cuối cùng trong đốm đỏ. Ông Lực cúi mặt xuống, mắt chỉ nhìn vào phần nền gạch ngay trước mũi chân mình và bóng của bàn thờ đổ dài trên gạch, tuyệt đối không nhìn thẳng lên cao. Ông đã suýt mất người bạn già của mình chỉ vì một cái nhìn thẳng trong đêm nay; ông không cho con mèo cơ hội thứ hai.
Ông đặt chiếc chày gỗ mít xuống nền gạch ngay bên chân phải, cán chày dựng vào cạnh bàn thờ trong tầm tay với. Rồi ông mở cuộn lưới ra. Tấm lưới gai bồ kết đã ngâm trong thùng nước vôi nồng từ ngày mùng sáu, phơi se lại, cuộn gọn suốt mấy ngày nằm ở hành lang, bây giờ được hai bàn tay già nua của người phu đòn trải rộng ra trong không khí nặng mùi nhang. Mùi nước vôi hăng lên, át cả mùi trầm trong một thoáng. Những chiếc gai bồ kết cứng và nhọn cài trong từng mắt lưới lạo xạo khẽ khi tấm lưới bung ra hết cỡ, nặng trĩu hai cánh tay ông Lực. Tấm lưới này, trong sổ kho của đình, là đồ của làng từ đời trước, giữ để phòng thú dữ lạc vào sân đình ngày hội. Đêm nay, trong gian hậu cung này, nó sắp làm đúng việc mà những người giữ nó trong kho qua bao đời có lẽ chưa từng hình dung tới.
Con mèo rít lên một tiếng nhỏ và dài, thân hình đứng thẳng của nó chao đi một nhịp trên mặt bàn thờ. Đốm đỏ trên trán nó lóe lên một lần nữa, yếu ớt và đứt quãng, như một ngọn đèn dầu sắp cạn bị gió lùa. Ông Lực nhắm mắt lại trong đúng giây phút ấy, quay mặt hẳn sang một bên, và đếm thầm trong đầu: một, hai, ba. Khi ông mở mắt ra, quầng sáng yếu ớt đã tắt. Ông lấy một hơi thật dài, hai tay nắm chặt hai góc của tấm lưới đã trải rộng, lùi lại nửa bước lấy đà như người phu đòn chuẩn bị nâng đầu đòn kiệu nặng nhất, rồi vung cả tấm lưới lên cao và ném thẳng về phía bàn thờ.
Tấm lưới gai bồ kết ngâm nước vôi bay lên trong ánh đèn dầu, mở rộng ra như một tấm màn nặng, rồi chụp xuống trùm kín toàn bộ thân hình đang đứng thẳng của con mèo trên bàn thờ. Nó trùm kín từ đỉnh đầu với đốm đỏ vừa tắt sáng, qua hai chân trước đang giơ lên cào vào không khí, xuống tận hai chân sau đang trụ trên mặt gỗ, không chừa một kẽ hở nào. Con mèo rú lên. Tiếng rú đầu tiên của nó trong đêm nay, và là tiếng rú khủng khiếp nhất mà ông Lực từng nghe từ cổ họng một con vật: dài. The thé, vút lên tận mái đình rồi quặn lại thành những đợt rít đứt quãng khi nó giãy giụa điên cuồng trong tấm lưới. Những chiếc gai bồ kết cài trong mắt lưới găm vào bộ lông trắng. Nước vôi còn đẫm trong từng sợi thừng nhỏ xuống mặt bàn thờ thành từng vệt trắng, bắn lên cả chân đèn và bình hoa. Con mèo lăn lộn, cào cấu, tấm lưới quấn chặt thêm quanh thân nó theo từng vòng giãy, và trong cơn giãy giụa ấy. Thân hình nó không sao đứng thẳng lại được nữa: nó đã bị kéo trở về với hình thù bốn chân quờ quạng của một con vật bị trói chặt, nhỏ dần và yếu dần trong tấm lưới của làng.
Ông Lực không chần chừ một nhịp nào. Ông cúi xuống chụp lấy chiếc chày gỗ mít dựng bên chân, bước thẳng hai bước tới trước bàn thờ, mắt nhìn vào tấm lưới đang quằn quại qua ánh đèn. Xác định vị trí của cái đầu mèo bên trong lớp lưới bằng đốm sáng đỏ cuối cùng còn hắt qua những mắt lưới thành một vệt mờ. Ông giơ chiếc chày lên cao bằng cả hai tay. Chiếc chày này đã theo tay ông suốt bao năm, nêm đòn kiệu, đóng cọc rạp hội, gỗ mít đặc và nặng, quen thuộc trong lòng bàn tay ông như một phần của cánh tay. Ông nghĩ, trong phần nhỏ của một giây phút, về con mèo đã nằm trên mái đình này chín năm, về những sáng sớm nó liếm sương trên lá. Về bát tro nhang lõm xuống từng ngày, và về bốn gian buồng trong làng đã tắt đèn canh trong tháng này, về người bạn già đang ngồi ngoài hành lang với vòng băng trắng quanh cổ. Rồi ông vung chày xuống.
Chiếc chày gỗ mít đập trúng chính giữa trán con mèo, đúng vào đốm đỏ, qua lớp lưới gai. Một tiếng vỡ khô và nặng vang lên trong hậu cung, không giống tiếng xương gãy thông thường mà giống tiếng một vật cứng tròn đã chứa đầy ánh sáng bị đập bể tung. Một chớp sáng vàng cuối cùng phụt ra qua các mắt lưới, sáng tới mức ông Lực nhìn thấy rõ từng sợi thừng, từng chiếc gai. Từng vệt nước vôi trên tấm lưới trong một phần của giây, rồi tắt ngấm hoàn toàn, trả gian hậu cung lại cho ánh đèn dầu bình thường và bóng tối ở các góc phòng. Tiếng rú của con mèo vút lên một nốt cao thê lương nhất rồi đứt đoạn giữa chừng, như bị cắt ngang bằng một lưỡi dao vô hình. Tấm lưới đang quằn quại đổ sụp xuống mặt bàn thờ, mềm oặt, bất động.
Ông Lực đứng yên, hai tay vẫn nắm chặt cán chày, hơi thở dồn dập trong lồng ngực của một người đàn ông bảy mươi mốt tuổi vừa dốc cạn sức mình. Mồ hôi chảy xuống trán ông, cay xè hai mắt. Trong hậu cung không còn một tiếng động nào ngoài tiếng cháy của nhang và tiếng thở của chính ông. Ông chờ. Ông chờ một nhịp, hai nhịp, mười nhịp tim. Tấm lưới trên bàn thờ không động đậy. Không một tiếng rít nào nữa. Không một quầng sáng nào le lói qua mắt lưới. Ông từ từ đưa tay ra, dùng đầu chày khẽ chạm vào tấm lưới, rồi chạm mạnh hơn. Bên trong vẫn bất động hoàn toàn.
- Ông Lực! - Tiếng Hằng gọi từ cửa hậu cung, run rẩy. - Ông ơi, xong chưa ông?
- Xong rồi. - Ông nói, và giọng ông khàn đi. - Vào đi con. Đưa đèn lại gần đây. Cụ Thiệm... cụ có nhìn được không, đỡ cụ vào tới cửa thôi.
Hảo đỡ cụ Thiệm từ hành lang vào đứng ở ngưỡng cửa hậu cung, cụ vịn vào khung cửa, cổ quấn băng trắng, mặt tái nhợt nhưng ánh mắt sáng và tỉnh táo. Hằng bước vào, nâng cao cây đèn bằng cả hai tay. Ba người, một già bị thương, một già vừa dốc hết sức, một cháu gái ghi sổ của làng, cùng nhìn lên bàn thờ Thành Hoàng trong ánh đèn được nâng cao. Ông Lực nắm lấy một góc tấm lưới gai bồ kết, hít một hơi, rồi từ từ kéo tấm lưới ra khỏi thân hình bất động bên dưới.
Dưới tấm lưới không còn con mèo trắng to lớn nữa. Trên mặt bàn thờ, giữa những vệt nước vôi trắng và mấy sợi lông trắng vương lại, nằm một bộ xương mèo khô khốc, trắng xám và nhẹ bẫng như đã nằm phơi nắng suốt nhiều năm trong một xó nhà bỏ hoang. Từng chiếc xương sườn cong cong khép quanh một lồng ngực rỗng. Hộp sọ nhỏ với hai hốc mắt trống, và ở chính giữa trán của hộp sọ ấy, một vết nứt tròn vỡ vụn, nơi đốm đỏ từng ở đó suốt chín năm. Không có máu. Không có thịt. Không có một dấu hiệu nào cho thấy chỉ mới vài phút giây trước, trên chính mặt bàn thờ này, một sinh vật đứng thẳng bằng hai chân sau vừa rú lên tiếng rú cuối cùng của nó. Chỉ có bộ xương khô khốc nằm yên trong mùi nước vôi và khói nhang, nhẹ tới mức khi hơi thở của ba người phả qua, một chiếc xương sườn nhỏ rung lên rất khẽ rồi nằm yên trở lại.
Cụ Thiệm vịn khung cửa, nhìn bộ xương một lúc lâu. Rồi cụ nói, giọng khàn và chậm vì vết thương ở cổ, nhưng rõ từng chữ:
- Chín năm nó ở trên mái đình của tôi. Đêm nay nó chết ở trong đình của tôi. Sáng mai, làng sẽ chôn nó tử tế ở đất sau đình, như chôn một con vật của làng. Không ai được kể khác đi.
Ông Lực gật đầu, đặt chiếc chày gỗ mít xuống bên cạnh khay đồ tế khí, và cảm thấy cả hai cánh tay mình run lên không kìm được sau khi buông chày. Hằng mở cuốn sổ trực ra trên mặt bàn nhỏ, và trong ánh đèn dầu của hậu cung, cô ghi lại những dòng chữ cuối cùng của đêm mùng mười một tháng Giêng: giờ giấc. Tấm lưới, chiếc chày, đốm đỏ vỡ, bộ xương khô khốc, và tên của ba người có mặt chứng kiến. Ngoài sân đình, Đức vẫn đứng giữ ở hành lang, không cho một ai khác bước vào. Đêm vẫn còn sâu, gà chưa gáy, nhưng trong gian hậu cung của đình An Bài, sau chín năm, lần đầu tiên không còn một đôi mắt nào nhìn xuống từ trên cao nữa.