THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 17: Ông Thọ đứng dưới mưa

Một giờ ba mươi rạng sáng 12/12/2026, Nguyễn Văn Thọ vẫn ngồi ở đầu cầu Chùa Cầu, đúng chỗ mái che mà Khải đã chỉ cho ông lúc hai mươi ba giờ. Ông đã…

Nội dung chương

Một giờ ba mươi rạng sáng 12/12/2026, Nguyễn Văn Thọ vẫn ngồi ở đầu cầu Chùa Cầu, đúng chỗ mái che mà Khải đã chỉ cho ông lúc hai mươi ba giờ. Ông đã ngồi đó hơn hai giờ trong mưa bão. Áo mưa khô mà bảo vệ đưa đã ướt tới lớp trong. Đầu gối trái của ông đau âm ỉ theo từng đợt gió lạnh quất qua đầu cầu. Nhưng ông không về, và ông cũng không có ý định về trước khi việc kéo dưới mố kết thúc, dù kết thúc theo cách nào.

Từ chỗ ông ngồi, ông nghe được gần hết đêm nay bằng tai trước khi thấy bằng mắt. Ông nghe tiếng cẩu nổ máy thử lúc cuối buổi tối. Ông nghe tiếng trống tời quay những vòng đầu tiên lúc một giờ mười lăm và tiếng nó dừng lại đột ngột sau đó không lâu. Ông nghe tiếng người gọi nhau trên sà lan bị gió cắt thành từng mảnh. Một người thợ giữ cầu già không cần nhìn đồng hồ tải cũng biết lượt kéo đầu tiên đã không thành. Nếu vật dưới mố chịu rời đi ở lượt đầu, tiếng tời đã chạy đều và dài, không ngắt quãng và căng thẳng như vậy.

Ông đứng dậy, đi chậm vào phía gian thờ ở giữa cầu. Gian thờ Bắc Đế Trấn Vũ nằm trong lòng cây cầu có mái che, là nơi ông đã sửa mộng cửa bằng búa gỗ mít hôm 08/12, là nơi ông Năm giữ lệ thắp hương hai đầu cầu qua nhiều năm. Cửa gian thờ đóng để tránh gió bão. Ông gõ nhẹ ba tiếng lên cánh cửa gỗ, theo đúng lệ của người giữ cầu khi xin vào gian thờ trong đêm.

Huỳnh Văn Năm mở cửa từ bên trong. Ông Năm đêm nay cũng không về nhà. Người trông coi Chùa Cầu qua nhiều năm này đã ở lại trong gian thờ từ đầu buổi tối, với lý do rất đơn giản mà ông nói với bất kỳ ai hỏi: cầu có việc trong đêm bão thì người giữ chìa khóa gian thờ phải ở trên cầu.

- Tôi biết cụ sẽ gõ cửa giờ này. - Ông Năm nói, tránh ra cho ông Thọ bước vào. - Lượt kéo đầu dưới kia không đi, đúng không?

- Không đi. - Ông Thọ đáp. - Nó mà đi ở lượt đầu thì tôi đã không cần vào đây. Tôi xin thắp một nén hương trong gian thờ, ông Năm ạ. Không phải để xin việc kéo dừng lại. Việc đó tôi xin người sống rồi, họ không nghe. Tôi thắp hương để làm đúng phần của người giữ cầu trong một đêm như đêm nay.

Ông Năm gật đầu, lấy hương trong hộp gỗ đặt cạnh bàn thờ, châm lửa từ ngọn đèn thờ vẫn cháy từ đầu đêm. Ông đưa nén hương cho ông Thọ bằng hai tay. Ông Thọ nhận hương, đứng trước tượng Bắc Đế Trấn Vũ trong gian thờ nhỏ, nơi vị thần được thờ trong cây cầu này qua nhiều thế hệ để trấn giữ dòng nước dưới chân cầu. Ông không đọc to điều gì. Ông chỉ đứng yên một lúc lâu, để khói hương quyện trong gian thờ hẹp, rồi cắm nén hương vào bát hương và lùi lại một bước.

Người ngoài nhìn vào có thể nghĩ đó là việc của đức tin. Với ông Thọ, đó là việc của nghề. Dòng thợ giữ cầu của ông có những việc phải làm khi cầu yên và những việc phải làm khi cầu có biến. Đêm nay là đêm cầu có biến. Việc của ông là có mặt ở gian thờ, thắp hương đúng lệ, ở lại trên cầu, và nói trước những điều người giữ cầu phải nói trước khi nước đổi tính.

Ông nhớ lại lần đầu tiên thầy của ông dẫn ông lên cây cầu này, khi ông mới mười sáu tuổi và còn là thợ học việc. Hôm đó cũng mưa, dù không phải mưa bão. Thầy ông dẫn ông đi từ đầu cầu phía Thần Khỉ sang đầu cầu phía Thần Chó, chỉ cho ông từng mộng gỗ, từng hàng ngói, rồi dừng lại rất lâu ở gian thờ giữa cầu. Thầy ông nói cầu này không phải chỉ là một cây cầu để người ta đi qua một con lạch. Nó là một thứ được dựng để giữ một thứ khác nằm yên. Người thợ giữ cầu không cần hiểu hết chuyện cũ. Người thợ giữ cầu chỉ cần nhớ đúng việc của mình: coi mộng, coi gỗ, coi nước, và không bao giờ tự tay động vào vật cắm ở giữa.

Sau này, khi ông đã thành thợ chính, ông truyền lại đúng những lời đó cho lớp thợ sau mình. Có người nghe và nhớ. Có người nghe rồi quên khi bản vẽ mới và máy móc mới tới. Ông không trách lớp sau. Mỗi thời có một cách làm việc. Nhưng đêm nay, đứng trong gian thờ giữa tiếng bão, ông thấy rõ hơn bao giờ hết rằng có những việc trong nghề này chỉ được giữ bằng lời dặn và bằng sự có mặt của người thợ già. Những việc đó không giữ được bằng bất kỳ loại giấy tờ nào khác.

Ông Năm đứng bên cạnh, rót cho ông một chén nước nóng từ bình giữ nhiệt mà người trông cầu luôn để sẵn trong gian thờ những đêm trực bão.

- Cụ uống cho ấm người. - Ông Năm nói. - Đêm còn dài. Tôi coi cầu này bao nhiêu năm, chưa đêm nào thấy nước ở góc trong của mố quay như đêm nay. Tôi không biết chữ nghĩa như các kỹ sư, tôi chỉ biết coi nước. Nước đêm nay không yên.

- Tôi cũng chỉ biết coi nước như ông thôi. - Ông Thọ đáp, đón chén nước bằng hai tay. - Khác nhau là tôi còn mang tiếng nói được, mà nói rồi cũng không ai dừng tay được. Thôi thì hai ông già mình ở lại trên cầu đêm nay. Cầu còn người coi, thì cầu chưa bị bỏ mặc.

Ra khỏi gian thờ, ông đi chậm dọc theo lòng cầu về phía đầu cầu bên kia, tay vịn vào thành gỗ. Mỗi bước đi, ông đều nghe tiếng nước dưới cầu rõ hơn. Lạch dưới cầu đêm nay phát ra một thứ tiếng mà ông không nghe thấy trong những đêm bão trước: không phải tiếng sóng vỗ vào mố theo nhịp triều, mà là một tiếng nước chảy xiết ở một điểm cố định. Dòng chảy đó như đang bị ép qua một chỗ hẹp và đang tìm cách rộng ra. Ông đứng lại giữa cầu một lúc lâu, ngay phía trên góc trong của mố, và nghe tiếng nước đó đi qua dưới chân mình trong thân cầu cổ.

Rồi ông gặp Hải đang được dìu lên bờ nghỉ giữa hai lượt làm việc. Người thợ lặn ướt từ đầu tới chân, mặt tái đi vì lạnh và vì căng thẳng, tay vẫn còn cầm sợi dây an toàn đã cuộn lại. Hai người đứng dưới mái che ở đầu cầu trong mấy phút, nghe tiếng mưa gõ trên mái ngói và tiếng cáp thép dưới lạch kêu khẽ mỗi khi sà lan chao.

- Cáp căng ba tấn mà nó không đi, cụ ạ. - Hải nói nhỏ. - Cháu xin hoãn hai lần rồi. Cả hai lần đều không được.

- Cháu đã làm đúng phần của cháu. - Ông Thọ nói. - Người ở dưới nước nói hai lần mà người ở trên bờ không nghe, thì lỗi không còn ở miệng người nói nữa. Giờ cháu nghe cụ dặn một câu ngắn thôi, dặn để cháu giữ cho đội của cháu. Nếu nó bật ra, thì không ai được xuống nước. Không ai, dù là để cứu cáp, cứu thiết bị, hay coi cho rõ. Nước lúc đó không còn là nước thường nữa. Nó sẽ hút và nó sẽ xoáy theo một cách mà không dây an toàn nào giữ nổi người đâu.

Hải nhìn ông già một lúc lâu. Trong đêm nay, anh đã nghe nhiều câu nói không có số đo. Nhưng câu này anh ghi nhớ nguyên văn, vì nó khớp một cách lạnh người với điều chính tay anh vừa cảm được ở sợi dây an toàn bị hút chéo trên sà lan cách đây ít phút.

- Cháu nhớ rồi. - Anh nói. - Cháu sẽ dặn lại Sơn và cả đội, nguyên văn như cụ nói. Nếu nó bật ra, không ai xuống nước.

- Ừ. - Ông Thọ gật đầu. - Cháu quay lại sà lan thì đứng ở giữa, đừng đứng mép nước phía mố. Phần còn lại đêm nay không còn nằm trong tay cháu nữa. Cháu cứ giữ đúng câu dặn đó cho cả đội, dù người khác có nói gì đi nữa trong lúc vội.

Hải quay đi, mang theo câu dặn đó trở lại sà lan. Ông Thọ ở lại đầu cầu. Ông không ngồi xuống nữa. Ông đứng quay mặt xuống lạch, hai tay vịn vào lan can gỗ của cây cầu, nhìn mặt nước đen đang dâng và vòng xoáy đang quay ở góc trong của mố qua màn mưa.

Gió quất qua mái ngói âm dương của cây cầu thành từng đợt rít dài. Ngọn đèn trong gian thờ sau lưng ông vẫn cháy. Nén hương ông vừa thắp cháy chậm trong gian thờ kín gió, khói của nó len qua khe cửa và tan vào mưa bão ngoài cầu. Ông Thọ đứng như vậy, một mình ở đầu cầu, cho tới cuối đêm, như người giữ cầu vẫn đứng ở đúng vị trí của mình khi mọi người khác trong đêm nay đều đang đứng ở vị trí của một quyết định khác.

Khoảng một giờ bốn mươi, ông nghe tiếng bước chân của Khải đi kiểm tra một vòng trên bờ, nghe tiếng ông ta dặn tổ cẩu bằng giọng đều đều không đổi suốt đêm. Ông Thọ không quay lại, không gọi với theo, không nói thêm một lời cản nào nữa. Người giữ cầu đã nói hết phần phải nói, trước giờ việc xảy ra, với người có quyền quyết. Nói thêm lúc này chỉ làm nhẹ đi sức nặng của những lời đã nói đúng lúc. Ông giữ hai tay trên lan can gỗ đã ướt lạnh, cảm được qua lòng bàn tay cái rung rất nhẹ của thân cầu mỗi khi sóng triều đánh vào chân mố, Ông chờ như dòng thợ của ông đã chờ và coi qua nhiều đời. Ông đứng ngay trên cây cầu mà họ có trách nhiệm giữ.

Chương khác

Xem thêm