THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 19: Máy đo địa chấn nhảy kim
Trạm quan trắc địa chấn tạm của Vũ Thị Thu Hà đặt trong một căn phòng nhỏ ở tầng trệt của một ngôi nhà phố cổ cách bờ lạch Chùa Cầu chừng ba trăm mét.…
Nội dung chương
Trạm quan trắc địa chấn tạm của Vũ Thị Thu Hà đặt trong một căn phòng nhỏ ở tầng trệt của một ngôi nhà phố cổ cách bờ lạch Chùa Cầu chừng ba trăm mét. Căn phòng đó vốn là kho của một hộ dân cho đoàn khảo sát mượn trong đợt trùng tu. Hà đã dựng trạm ở đó sau nhiều lần đề nghị ở đầu đợt công tác này: ba đầu đo đặt quanh lạch theo hình tam giác, một đầu đo đặt ngay trên nền đá gần chân mố, Dây tín hiệu chạy về máy ghi đặt trong phòng. Trong phòng còn có một màn hình hiển thị đường rung theo thời gian thật.
Suốt từ hôm dựng trạm tới tối 11/12, đường rung trên màn hình của cô gần như là một đường thẳng biết thở. Nó lên xuống rất nhẹ theo nhịp xe cộ ban ngày, theo nhịp sóng triều đánh vào bờ lạch, và phẳng hẳn vào ban đêm khi phố cổ ngủ. Hà thuộc lòng hình dạng của sự yên tĩnh đó. Cô đã ghi trong báo cáo nền của đoàn khảo sát rằng khu vực lạch Chùa Cầu, ở trạng thái không bị tác động, yên tĩnh tới mức bất kỳ chuỗi rung bất thường nào cũng sẽ lộ ra ngay trên nền yên đó.
Một giờ năm mươi lăm rạng sáng 12/12/2026, Hà đang ngồi trước màn hình với một ly nước đã nguội và cuốn sổ ghi số liệu mở sẵn. Mưa bão gõ trên mái nhà thành tiếng ồn đều, nhưng tiếng ồn đó không đi vào máy đo của cô. Thứ đi vào máy đo là rung động trong lòng đất, và lòng đất dưới phố cổ lúc đó đang bắt đầu nói một thứ tiếng khác.
Kim ghi của đầu đo gần chân mố nhảy nhịp đầu tiên lúc một giờ năm mươi hai phút. Hà ghi lại giờ đó về sau từ bộ nhớ của máy, vì lúc nó xảy ra, nhịp nhảy còn quá nhỏ để cô chắc chắn. Một nhịp. Rồi một nhịp nữa. Rồi một chuỗi nhịp cách nhau đều đặn, biên độ tăng dần qua từng phút. Đường rung trên màn hình không còn là đường thẳng biết thở nữa. Nó thành một dãy răng cưa thấp, đều, và đang cao lên.
Cô ngồi thẳng dậy, đặt tay lên bàn, và làm việc đầu tiên mà nghề của cô dạy: cô đối chiếu nhịp rung với một nhịp nhân tạo nào đó đang diễn ra quanh lạch. Đêm bão này, quanh lạch chỉ có một hoạt động nhân tạo duy nhất đủ lớn để truyền rung vào đá gốc: cẩu trục của công trường đang nạp tải kéo vật lạ dưới mố.
Cô gọi sang phòng trực kỹ thuật của đoàn để mượn thêm một người ghi số liệu, rồi tự mình tính nhanh trên giấy. Chuỗi rung tăng theo đúng nhịp nạp tải mà công trường báo qua các mốc giờ cô nhận được trong đêm: một giờ mười lăm có một đợt rung nhỏ rồi tắt, khớp với lượt kéo thử. Từ một giờ bốn mươi lăm trở đi, rung trở lại và tăng đều không tắt nữa, khớp với lệnh kéo chính. Và tâm của chuỗi rung, tính từ ba đầu đo quanh lạch, nằm ngay tại điểm giao của đường đứt gãy ngầm với mạch đá dưới mố trụ. Đúng điểm dồn ứng suất mà cô đã chỉ trên bản đồ trong cuộc họp ngày 10/12. Đúng điểm mà vật lạ đang cắm vào.
Hà không phải người dễ hoảng. Cô đã trực nhiều trạm đo trong nhiều đợt khảo sát, đã thấy máy nhảy kim vì xe tải chạy qua, vì công trình đóng cọc ở xa, vì sóng biển trong bão. Cô loại từng khả năng đó bằng số liệu trong tay: xe không chạy trong đêm bão phong tỏa này, không công trình nào khác đang đóng cọc quanh phố cổ, và rung do sóng bão thì không có tâm cố định nằm sâu tại một điểm giao đứt gãy. Chuỗi rung này có tâm. Tâm của nó nằm đúng chỗ cẩu đang kéo.
Điều đó có nghĩa là việc kéo không còn là việc của riêng một thanh kim loại và lớp bùn quanh nó. Sức kéo đang truyền qua vật cắm, qua kẽ nứt mạch đá, và vào chính đường đứt gãy đang dồn ứng suất dưới phố cổ. Mỗi nấc tải tăng thêm là một lần hệ thống đá dưới lạch bị ép thêm, và đường rung đang cao dần là cách lòng đất trả lời lại sức ép đó. Cô không biết lòng đất sẽ trả lời tới mức nào nếu sức kéo còn tăng. Không ai biết. Và chính vì không ai biết, việc phải làm ngay lúc đó chỉ có một: dừng kéo.
Trước khi nhấc điện thoại, cô còn làm thêm một việc trong chưa đầy một phút. Cô in đoạn đường rung mười phút gần nhất ra giấy ghi của máy, ghi chú lên mép giấy giờ bắt đầu chuỗi rung, giờ của lượt kéo thử và giờ của lệnh kéo chính. Tờ giấy đó, với những đường răng cưa đang cao dần in hằn trên nền giấy xám, là bằng chứng vật lý của điều cô sắp nói qua điện thoại. Cô để nó ngay trước mặt, cạnh sổ trực, để nếu đường dây bị cắt giữa chừng, ít nhất số liệu vẫn nằm lại nguyên vẹn trong trạm của cô, có giờ, có biên độ, có chữ ký xác nhận của người trực đo.
Cô cũng ghi nhanh tọa độ tâm rung tính từ ba đầu đo lên góc tờ giấy. Ba vòng tròn giao nhau ở đúng một điểm: góc trong của mố trụ, nơi kẽ nứt mạch đá chạy qua, nơi vật lạ cắm xuống. Trong nghề địa chất, một tâm rung tính ra trùng khớp như vậy với một điểm thi công đang chịu tải không phải là chuyện trùng hợp để bỏ qua. Nó là một cảnh báo có tọa độ.
Cô nhấc điện thoại bàn của trạm, gọi thẳng vào số lán chỉ huy công trường. Chuông đổ ba hồi mới có người nhấc máy. Tiếng mưa và tiếng gió ở đầu dây bên kia lớn tới mức cô phải nói gần như hét.
- Tôi là Hà, trạm quan trắc địa chất. - Cô nói. - Tôi yêu cầu dừng kéo ngay lập tức. Máy đo đang ghi một chuỗi rung tăng dần, tâm nằm ngay tại điểm giao đứt gãy dưới mố trụ, nhịp rung khớp với nhịp nạp tải của cẩu. Việc kéo đang truyền ứng suất vào đứt gãy. Dừng nạp tải, giữ nguyên hay xả tải thì kỹ thuật của công trường quyết, nhưng không được tăng tải thêm một nấc nào nữa.
- Tôi chuyển máy cho anh Khải ngay. - Giọng thư ký ca đêm đáp, gấp gáp.
Cô nghe tiếng bước chân, tiếng mưa, tiếng ai đó cầm lấy ống nghe ở đầu dây bên kia. Cô bắt đầu nói lại từ đầu, rõ hơn, chậm hơn, vì cô biết người nghe lần này là người duy nhất có quyền ra lệnh dừng.
- Anh Khải, tôi là Hà. Dừng kéo ngay. Tâm chuỗi rung nằm ngay dưới mố, biên độ đang tăng theo nhịp nạp tải của anh. Đây không còn là rung thi công thường. Đây là lòng đất đang đáp lại sức kéo ngay tại điểm dồn ứng suất mà tôi đã báo trong cuộc họp ngày mười. Nếu anh còn tăng tải, tôi không dự báo được mức đáp lại tiếp theo, và tôi nói câu này với đầy đủ trách nhiệm chuyên môn của đoàn khảo sát.
Ở đầu dây bên kia, cô nghe Khải hỏi lại một câu, nhưng đúng lúc đó sóng liên lạc trong bão chập chờn dữ dội. Giọng của ông vỡ thành từng mảnh, rồi thành tiếng rè, rồi mất hẳn. Đường dây kêu một tiếng dài và tắt. Cô gọi lại ngay. Máy bận âm hiệu không kết nối được. Cô gọi lần thứ hai, lần thứ ba. Cả ba lần, tổng đài trong bão chỉ trả lại tiếng rè và sự im lặng.
Cuộc gọi báo dừng của Hà đã thực hiện, đã nói đủ ý quan trọng nhất ở lượt nghe đầu tiên với thư ký ca đêm và đã bắt đầu nói trực tiếp với người ra lệnh. Nó bị bão cắt giữa câu, và không gọi lại được. Cô ghi lại toàn bộ việc đó vào sổ trực trạm ngay trong phút đó: giờ bắt đầu gọi, nội dung đã truyền đạt, giờ đường dây đứt, số lần gọi lại không thành. Cô ghi rõ ràng như ghi một số liệu đo, vì cô biết sáng mai sẽ có người hỏi cô đã làm gì trong những phút này, và cô muốn câu trả lời nằm trên giấy, không nằm trong trí nhớ của bất kỳ ai.
Rồi cô quay lại màn hình. Đường rung vẫn đang tăng. Biên độ của nó giờ đã cao gấp nhiều lần nhịp nhảy đầu tiên lúc một giờ năm mươi hai. Cô đặt bút xuống sổ, ghi con số mới nhất, và nhìn đồng hồ treo trên tường của trạm. Kim đồng hồ đang tiến rất gần tới con số hai giờ.
Cô thử gọi thêm một lần nữa về công trường qua điện thoại di động, dù biết sóng di động trong bão còn yếu hơn đường dây bàn. Cuộc gọi không kết nối được. Cô nhắn một tin ngắn tới số của thư ký ca đêm với nội dung yêu cầu dừng kéo và giờ ghi rung mới nhất. Tin nhắn nằm ở trạng thái chờ gửi, không có dấu hiệu đã tới nơi. Cô chụp lại màn hình tin nhắn chờ đó và ghi vào sổ trực cả việc này, để hồ sơ của trạm không thiếu một nỗ lực liên lạc nào đã thực sự diễn ra trong đêm.
Người ghi số liệu phụ mà cô gọi từ phòng trực kỹ thuật tới nơi lúc một giờ năm mươi tám, ướt mưa và thở gấp. Hà không giải thích dài. Cô chỉ vào màn hình, chỉ vào đường rung đang leo cao, và nói một câu ngắn.
- Từ giờ cậu ghi biên độ mỗi ba mươi giây, không rời mắt khỏi máy. - Cô nói. - Dù có chuyện gì xảy ra ở phía bờ lạch, trạm này phải có một dãy số liên tục không đứt quãng. Đó là việc của chúng ta đêm nay.
Ngoài cửa sổ căn phòng nhỏ, cả phố cổ rung lên theo từng đợt gió bão, còn dưới lòng đất bên dưới phố cổ, một thứ khác cũng đang rung lên theo một nhịp riêng, mạnh dần, và không còn nghe lệnh của bất kỳ ai nữa.