THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 18: Lệnh kéo cuối cùng
Một giờ bốn mươi lăm rạng sáng 12/12/2026, Đoàn Minh Khải đi một vòng kiểm tra cuối cùng quanh toàn bộ vị trí kéo, Vòng kiểm tra bắt đầu từ chân chống…
Nội dung chương
Một giờ bốn mươi lăm rạng sáng 12/12/2026, Đoàn Minh Khải đi một vòng kiểm tra cuối cùng quanh toàn bộ vị trí kéo, Vòng kiểm tra bắt đầu từ chân chống của cẩu trục trên bờ. Nó kết thúc ở mũi sà lan neo sát mố trụ. Ông đi chậm, đội đèn pin trên mũ bảo hộ, dừng lại ở từng điểm mà phương án thi công đã đánh dấu là điểm phải kiểm tra trước khi nạp tải chính. Mưa vẫn quất ngang. Gió vẫn gào qua mái Chùa Cầu. Nhưng trong đầu ông lúc này chỉ có một dãy việc rất rõ: kiểm tra, ký, ra lệnh.
Chân chống cẩu không lún thêm so với mốc sơn ông đánh dấu lúc hai mươi giờ. Tấm thép lót không xê dịch. Ông cúi xuống soi đèn vào từng mép tấm thép, lấy tay gạt nước mưa để nhìn rõ vạch sơn. Trong nghề kết cấu, thảm họa hiếm khi bắt đầu bằng một tiếng nổ lớn. Nó bắt đầu bằng một vạch sơn lệch đi hai phân mà người kiểm tra đã đi qua mà không dừng lại. Ông dừng lại đủ lâu ở mỗi chân chống để chắc chắn điều đó không xảy ra trong ca của mình.
Trống tời và cáp chính được tổ trưởng tổ cẩu kiểm tra cùng ông. Cáp không sờn, không đứt sợi ở các đoạn nhìn thấy được. Puly dẫn hướng quay trơn. Mối nối giữa cáp chính và hai vòng cáp dưới nước đã chịu qua lượt kéo thử ba tấn mà không trượt, số liệu đó nằm trong nhật ký và cũng nằm trong đầu ông như một căn cứ mới: Hệ thống kéo đã được thử bằng việc thật. Nó không còn là tính toán trên giấy.
Sà lan neo đủ bốn dây. Hải và Sơn đứng ở phần giữa sà lan theo đúng lời dặn sau lượt kéo thử, không ai đứng ở mép nước phía mố. Hải nhìn ông, không nói gì. Lần này Hải không xin nữa. Sự im lặng của người thợ lặn đã nói hai lần làm Khải thấy khó chịu hơn mọi lời phản đối trong đêm, nhưng ông gạt nó đi bằng cách quay lại với công việc trong tay.
Ở vị trí quan sát trên bờ, Linh vẫn đứng với cuốn sổ ghi mốc giờ. Cô ghi lại giờ ông đi kiểm tra vòng cuối. Ở trạm quan trắc ngoài phố cổ, Hà đang trực bên máy đo, điều đó ông biết vì ông vừa gọi xác nhận trước khi rời lán: trạm vẫn chạy, số liệu nền vẫn yên. Cuộc gọi kết thúc bằng câu nhắc lại đề nghị không tác động của đoàn khảo sát. Ông đã nghe câu đó tới lần thứ ba trong đêm.
Mọi người đều ở đúng vị trí của họ. Mọi giấy tờ đều ở đúng chỗ của chúng. Chỉ còn một việc cuối cùng chưa làm, và việc đó thuộc về ông.
Trước khi vào lán ký lệnh, ông còn dừng lại ở đầu cầu một lúc ngắn. Ông Thọ vẫn đứng quay mặt xuống lạch, hai tay vịn lan can, áo mưa ướt sẫm tới mức gần như đen trong ánh đèn xa. Hai người nhìn nhau qua màn mưa. Ông già không nói gì. Khải cũng không nói gì. Trong một thoáng rất ngắn, ông có ý định bước tới nói với ông Thọ một câu gì đó cho phải phép, rằng việc kéo sẽ xong trong ít phút nữa, rằng sáng mai mọi người sẽ biết ai đúng. Nhưng rồi ông bỏ ý định đó. Một người sắp ký lệnh kéo cuối cùng không nên nói trước về kết quả của lệnh đó với người đã cản mình. Ông chỉ gật đầu một cái rất nhẹ, rồi quay đi.
Hải trên sà lan cũng nhìn thấy cái gật đầu đó. Anh quay sang Sơn, dặn lại lần cuối bằng giọng thấp và rõ.
- Đứng giữa sà lan, bám lan can phía bờ. - Anh nói. - Dù có chuyện gì, không xuống nước. Đó là lời cụ Thọ dặn, và cũng là lệnh của tao đêm nay cho đội lặn. Mày nhắc lại cho tao nghe.
- Không xuống nước, dù có chuyện gì. - Sơn nhắc lại.
- Đúng. - Hải nói. - Giờ thì giữ chặt.
Khải quay vào lán chỉ huy, mở nhật ký ca đêm tới trang đang ghi dở của đêm nay. Ông đọc lại toàn bộ trang đó một lần, từ dòng cẩu vào vị trí lúc hai mươi giờ mười lăm, qua dòng ghi ý kiến xin hoãn lần thứ nhất của Hải. Trang sổ có dòng ghi lời cản của ông Thọ lúc hai mươi ba giờ, dòng quyết định kéo kèm lý do an toàn giàn giáo lúc không giờ mười, dòng biên bản phản đối của Linh lúc không giờ bốn mươi. Trang sổ còn có dòng kéo thử ba tấn không xê dịch lúc một giờ mười lăm. Kèm theo đó là ý kiến xin hoãn lần thứ hai của Hải. Cả đêm nay nằm trong một trang rưỡi giấy, đầy đủ và ngay ngắn. Bất kỳ ai đọc lại trang này cũng sẽ thấy ông đã nghe đủ mọi ý kiến trước khi quyết.
Ông cầm bút, ghi dòng tiếp theo. Ông ghi giờ: một giờ bốn mươi lăm. Ông ghi việc: kiểm tra vòng cuối hoàn tất, các điểm kiểm tra đều đạt. Ông ghi lệnh: nạp tải chính, kéo vật lạ khỏi vị trí theo đúng phương án đã duyệt, tăng tải từ từ theo nấc, người lặn ở vị trí an toàn giữa sà lan, quan trắc mực nước và mốc chuẩn liên tục. Rồi ông ký tên ở cuối dòng, rõ và đủ nét như mọi chữ ký của ông trong đêm nay.
- Truyền lệnh xuống tổ cẩu. - Ông nói với thư ký ca đêm. - Nạp tải chính theo lệnh đã ký trong nhật ký. Bắt đầu khi tôi ra tới vị trí chỉ huy và ra hiệu. Ghi thêm vào sổ trực một dòng: lệnh này do tôi ra, một mình tôi chịu trách nhiệm kỹ thuật, không ai trong ca đêm phải ký chung vào quyết định này.
Ông bước ra mưa, đi tới vị trí chỉ huy bên cẩu trục, nơi ông nhìn được cả trống tời, sà lan và mặt lạch cùng một lúc. Mưa quất vào mặt ông mạnh tới mức ông phải nheo mắt mới thấy rõ tay mình khi giơ lên. Ông giữ cánh tay giơ lên trong hai giây, đủ để mọi vị trí trong công trường đều nhìn thấy hiệu lệnh bắt đầu, rồi hạ xuống dứt khoát. Tổ trưởng tổ cẩu lặp lại lệnh qua bộ đàm cho người vận hành. Động cơ cẩu gầm lên, trầm và nặng hơn hẳn lượt kéo thử. Trống tời bắt đầu quay. Cáp chính căng dần, nước mưa bị sức căng ép văng khỏi sợi cáp thành từng tia nhỏ.
Dưới lạch, bùn quanh mố cuộn lên. Lần này không phải bùn mịn trôi lơ lửng như lúc Hải lặn. Bùn cuộn thành một cột đen rõ rệt, trồi lên từ góc trong của mố, mở rộng dần trên mặt nước đang dâng, mùi bùn tanh bốc lên nồng nặc qua cả mùi mưa và mùi dầu máy. Cột bùn đó lớn dần theo từng nấc tải, và tới một lúc, người đứng trên bờ cũng nhìn thấy những bọt khí lớn trồi lên quanh nó, vỡ ra trên mặt nước thành từng vòng tròn đen. Tùng ở cọc đo gọi về qua bộ đàm, giọng cao hơn bình thường: mực nước vẫn đang lên, vòng xoáy mở rộng thêm, tâm xoáy không đổi.
Hải đứng giữa sà lan, tay bám chặt lan can phía bờ, mắt không rời cột bùn đang cuộn ở góc trong của mố. Anh đã thấy bùn cuộn khi kéo cấu kiện nhiều lần trong đời. Bùn của một vật sắp rời đi thì cuộn một lần rồi lắng. Bùn đêm nay cuộn không lắng. Nó cuộn cao dần, đen dần, như thể sức kéo ở trên đang đánh thức một thứ gì đó ở dưới sâu hơn nhiều so với lớp bùn mà đội lặn của anh từng dọn. Anh siết tay vào lan can tới mức các đốt ngón tay trắng bệch, và giữ nguyên câu dặn của ông Thọ trong đầu như giữ một sợi dây: nếu nó bật ra, không ai được xuống nước.
Rồi từ dưới mố trụ vọng lên một tiếng nứt dài. Không phải tiếng thép. Không phải tiếng gỗ. Đó là tiếng của đá bị ép tới giới hạn, khô và sâu, truyền qua mặt đất lên tận vị trí chỉ huy nơi Khải đang đứng, làm đế giày của ông rung nhẹ. Tiếng nứt kéo dài mấy giây rồi tắt, để lại một khoảng lặng kỳ lạ trong tiếng bão, khi cả công trường như cùng nín thở nghe xem có tiếng thứ hai hay không.
Khải không ra lệnh dừng. Ông nhìn đồng hồ tải đang tăng dần qua từng nấc: ba tấn rưỡi, bốn tấn, bốn tấn rưỡi. Mỗi nấc tải, cần cẩu lại hạ thấp thêm một chút như một cánh tay đang dồn sức, và sợi cáp chính rung lên thành một nốt trầm kéo dài mà người đứng gần nghe bằng cả ngực chứ không chỉ bằng tai. Ông nhìn mốc chuẩn trên bờ mà tổ trắc đạc đang soi đèn. Vật dưới mố vẫn chưa xê dịch theo mốc đó. Ông tự nói với chính mình câu giải thích cuối cùng mà nghề nghiệp còn cho ông: đá quanh mố nứt vì sức kéo truyền qua cáp vòng vào thân vật và vào lớp đá vụn quanh nó. Đó là phản ứng vật lý bình thường khi kéo một cấu kiện cắm sâu. Ông nói câu đó trong đầu rất rõ, rõ tới mức ông gần như nghe thấy giọng của chính mình.
Trên bờ, Linh ghi vào sổ mốc giờ của lệnh kéo cuối cùng: một giờ bốn mươi lăm, người ra lệnh là Đoàn Minh Khải, có chữ ký trong nhật ký ca đêm. Cô ghi thêm cả tiếng nứt của đá mà cô nghe được từ vị trí quan sát, ghi giờ nghe tiếng nứt là một giờ năm mươi hai, và ghi rõ đó là âm thanh nghe tại hiện trường, chưa có kết luận nguyên nhân. Ở trạm quan trắc ngoài phố cổ, vào đúng những phút đó, kim của máy đo địa chấn bắt đầu nhảy những nhịp đầu tiên, nhỏ và đều, như một lời cảnh báo đang được gửi đi từ lòng đất mà chưa ai ở công trường này nghe thấy.