THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 5: Lặn kiểm tra mố trụ
Sáng Thứ Tư 09/12/2026, đội lặn xuống nước lần đầu tiên trong đợt hạ giải. Trước khi xuống, cả đội lên Chùa Cầu thắp hương ở gian thờ Bắc Đế Trấn Vũ như…
Nội dung chương
Sáng Thứ Tư 09/12/2026, đội lặn xuống nước lần đầu tiên trong đợt hạ giải. Trước khi xuống, cả đội lên Chùa Cầu thắp hương ở gian thờ Bắc Đế Trấn Vũ như lệ ông Năm giữ, và sáng nay có thêm ông Thọ đứng ở cửa gian thờ, đúng như lời hẹn chiều qua. Ông không khấn thay ai, chỉ đứng chứng kiến, tay cầm bó hương riêng của dòng thợ giữ cầu, chờ đội lặn thắp xong mới thắp phần của mình và nói một câu khấn ngắn mà Hải nghe rõ từng chữ: hôm nay thợ xuống kiểm tra mố. Xin cho nước yên, tay người yên, vật nằm yên bao lâu nay thì cứ nằm yên như thế. Sơn nghe xong huých nhẹ khuỷu tay Hải, nhưng không cười. Có những buổi sáng, ngay cả người nhanh miệng nhất đội cũng tự biết phải nghiêm túc.
Xuống tới sà lan, quy trình kiểm tra thiết bị chạy như mọi buổi lặn khảo sát khác. Bình khí, van thở, dây tín hiệu, đèn lặn, dao lặn, máy ảnh dưới nước bọc trong hộp kín, bảng ghi chép chống nước đeo ở cổ tay. Hải chia ô lặn theo đúng mốc trắc đạc mà Tùng đã cắm phao vòng ngoài hôm trước: buổi sáng kiểm tra mặt ngoài của mố phía tây và góc trong của mố. Nơi lớp bùn được dự báo là dày nhất và cũng là nơi các đợt trùng tu trước chưa từng hạ giải xuống tới. Anh lặn chính, Sơn lặn phụ giữ dây và đèn phụ, hai thợ còn lại ở trên sà lan giữ liên lạc và ghi nhật ký theo giờ.
Nước lạch tháng mười hai lạnh hơn Hải dự tính. Lớp nước mặt còn mang hơi ấm yếu ớt của buổi sáng, nhưng chỉ cần chìm xuống quá một mét, cái lạnh từ đáy bùn đã thấm qua lớp áo lặn như thấm qua vải thường. Tầm nhìn dưới nước chưa tới một cánh tay. Đèn lặn quét tới đâu, phù sa bị khuấy nhẹ bốc lên thành một đám mây nâu vàng lơ lửng tới đó, rồi từ từ lắng xuống, kiên nhẫn như chính dòng nước đang cố ý che lại những gì nằm dưới đáy.
Hải bơi chậm dọc mặt đá xây của mố. Tay anh lướt trên từng hàng đá cổ, cảm nhận bằng đầu ngón tay nhiều hơn bằng mắt: chỗ này đá còn nguyên cạnh, chỗ kia vữa đã rỗng, chỗ nọ một mảng rễ cây già len vào khe đá cứng như dây thép mềm. Anh ra hiệu bằng dây tín hiệu cho Sơn theo sát, rồi cả hai lần vào góc trong của mố, nơi mặt đá khuất hẳn khỏi dòng chảy chính và bùn đọng thành một lớp dày, mịn, lạnh, sâu tới khuỷu tay mỗi khi anh thò tay thăm dò.
Chính ở góc trong đó, Hải tìm thấy một chỗ đứng kỳ lạ. Chân anh, đang quờ tìm điểm tựa để giữ người cố định trước ống kính máy ảnh, chạm vào một mặt đá phẳng và rộng dưới lớp bùn, cao hơn mặt đáy xung quanh chừng một gang tay, phẳng như một bệ đá được đẽo sẵn. Anh gạt nhẹ bùn trên mặt bệ, ra hiệu cho Sơn chiếu đèn xuống: đá phẳng thật, cạnh đá có dấu đẽo tay rất cũ, và quan trọng nhất. Đứng trên bệ này thì người lặn ở đúng tầm ngang với phần sâu nhất của mố, nơi dòng nước gần như không chảy mà chỉ khẽ ép vào người theo một nhịp rất chậm. Hải ghi vào bảng cổ tay: bệ đá ngầm dưới mố, vị trí góc trong, mặt bệ cao hơn đáy chừng một gang tay, chưa rõ công dụng. Anh chưa biết rằng mình vừa ghi lại một tọa độ sẽ quay lại trong đời anh vào một đêm bão khác, trong hoàn cảnh khác hẳn buổi sáng yên tĩnh này.
Trước khi vào góc trong, hai anh em còn phải làm một việc tốn thời gian hơn cả chụp ảnh: đo và ghi lại lớp bùn. Hải dùng thước dây lặn cắm thăm dò ở năm điểm quanh mố theo lưới ô của Tùng. Bùn ở mặt ngoài chỉ dày chừng một gang tay, càng vào góc trong càng dày, tới điểm sâu nhất thì thước chìm hết một đoạn dài tới khuỷu tay anh mới chạm được mặt cứng bên dưới. Sơn, giữ dây ở phía sau, ra hiệu hỏi có cần gọi thêm người xuống không. Hải ra hiệu không. Buổi lặn đầu tiên ở một mố cổ, nguyên tắc của anh là ít người, ít khuấy động, ít dấu vết. Mỗi người lặn thừa dưới nước là một đám mây bùn thừa che mất hiện trường, và ở nơi mà quy chế vừa được đọc thành văn bản sáng hôm kia, hiện trường là thứ anh không muốn phải xin lỗi về sau.
Anh cũng để ý một chi tiết nhỏ ở góc trong mà máy ảnh chụp không rõ bằng tay người. Quanh khu vực bùn dày nhất, không có rác hiện đại. Mặt ngoài của mố thì đủ cả: mảnh nilon, nắp chai, một đoạn dây điện cũ, những thứ dòng nước mang tới rồi bỏ lại như ở mọi chân cầu khác. Nhưng càng vào sâu trong góc, bùn càng sạch một cách kỳ lạ, chỉ còn bùn mịn và ít vỏ ốc rất cũ đã mòn nhẵn. Giống như dòng nước ở đây chưa bao giờ thật sự đi qua, mà chỉ chạm vào rồi rút đi, bao nhiêu năm nay, để lại một khoảng lặng dưới chân mố mà ngay cả rác của phố cổ cũng không lọt vào được. Hải ghi chi tiết đó vào bảng cổ tay ở mục hiện trạng, chưa hiểu nó có ý nghĩa gì, chỉ biết rằng những khoảng sạch bất thường dưới nước luôn đáng ghi lại. Vì tự nhiên hiếm khi sạch một cách có chọn lọc như vậy nếu không có một thứ gì đó nằm ở giữa giữ cho dòng chảy phải đi vòng.
Rồi, khi anh đưa tay gạt lớp bùn ngay sát chân mố để chụp ảnh hiện trạng đá xây, đầu ngón tay anh chạm phải nó.
Cảm giác đầu tiên không phải là cứng, mà là thẳng. Tay Hải đã quen với đá cổ lởm chởm, gỗ mục mềm xốp, sắt vụn cong queo của các công trường dưới nước, nhưng thứ này khác tất cả. Nó dẹt, nó thẳng một cách có chủ ý, các cạnh của nó song song với nhau qua một đoạn dài hơn cả bàn tay anh, và nó cắm sâu xuống dưới, không phải nằm ngang như mọi vật bị dòng nước cuốn tới rồi bỏ lại ở chân mố. Anh dừng tay ngay lập tức. Câu dặn của ông Thọ chiều qua, và quy chế của Linh sáng hôm kia, cùng lúc đứng thẳng dậy trong đầu anh, rõ ràng như có người vừa đọc lại bên tai.
Anh không cào bùn quanh nó ra xem. Anh không lay thử. Anh chỉ làm đúng ba việc mà nghề và lệ cùng cho phép: một, giữ nguyên tay ở khoảng cách an toàn và ước lượng bằng gang tay phần chạm được; hai. Ra hiệu cho Sơn giữ đèn yên và lùi ra vòng ngoài; ba, thả một phao đánh dấu nhỏ theo đúng quy cách Linh đã dặn, phao mốc ở vòng ngoài, không cắm cọc xuống đáy gần vật. Trong lúc làm ba việc đó, anh cảm nhận thêm một điều nữa mà anh không ghi ngay vào bảng, vì anh chưa chắc vào chính cảm giác của mình: thứ vật thẳng đó rung. Rung rất nhẹ, rất sâu, theo một nhịp chậm không khớp với nhịp nước quanh mố, như thể nhịp rung đến từ xa hơn, sâu hơn, từ chính mặt đá dưới chân anh truyền lên qua lớp bùn.
Hải nổi lên theo đúng quy trình giảm áp của ca lặn nông. Vừa tháo mặt nạ, anh đã thấy Khải đứng chờ sẵn trên sà lan, chắc hẳn đã nghe qua bộ đàm giữ liên lạc những câu báo cáo ngắt quãng của thợ giữ dây.
- Có gì dưới đó? - Khải hỏi ngay.
- Có một vật chưa rõ, anh Khải. - Hải nói, rũ nước khỏi tai, giọng còn hơi khàn vì lạnh. - Ở góc trong của mố. Cứng, dẹt, thẳng, cắm sâu xuống dưới bùn, không phải nằm ngang. Em mới chạm được một đoạn ngắn bằng tay, theo đúng quy chế là em dừng tay, đánh dấu tọa độ bằng phao vòng ngoài và nổi lên báo. Muốn biết nó là gì thì phải dọn bùn có kế hoạch, không cào tay bừa được.
Khải nhìn anh một lúc, rồi nhìn xuống mặt nước đang từ từ khép lại sau ca lặn, phẳng và đục như chưa từng có ai chạm vào nó.
- Ghi vào nhật ký lặn đúng những gì anh vừa nói. - Khải nói. - Vật chưa rõ, cần dọn bùn mới nhìn được. Chiều nay họp, tôi sẽ xếp việc dọn bùn quanh điểm đó vào kế hoạch ngày mai, theo ô nhỏ trước.
- Anh Khải. - Hải nói thêm, trước khi quay đi thay đồ khô. - Còn một việc nữa em ghi thêm. Dưới góc trong của mố có một bệ đá ngầm phẳng, đứng lên được, cao hơn đáy một gang. Và vật đó, lúc em chạm vào, nó rung rất nhẹ. Không phải rung theo nước. Em ghi cảm nhận này riêng ở mục ghi chú, không ghi vào kết luận, để sau này đối chiếu.
Khải gật đầu, không gạt đi, cũng không coi trọng. Ông chỉ nói một câu rất đặc trưng của mình.
- Cứ ghi hết vào nhật ký. Giấy tờ không sợ thừa, chỉ sợ thiếu.
Nhật ký lặn ngày 09/12/2026 của đội lặn, do Hải ký ở mục thợ lặn chính và thợ giữ dây ký xác nhận ở mục liên lạc, trở thành chứng cứ nghề nghiệp đầu tiên của toàn bộ vụ việc về sau: tọa độ điểm chạm. Mô tả vật cứng dẹt thẳng cắm sâu, ghi chú bệ đá ngầm, và một dòng cảm nhận về nhịp rung không khớp với dòng nước. Buổi chiều hôm đó, khi Hải đã về phòng trọ và hong khô bộ đồ lặn, anh vẫn còn nhớ rõ cảm giác ở đầu ngón tay mình, cái thẳng lạnh lẽo và kiên quyết của một thứ đã cắm ở đó rất lâu. Lâu tới mức bùn và đá và nước đều đã quen với sự có mặt của nó, quen như quen với chính chân cầu, và chỉ có con người. Với bản vẽ mới in của mình, là kẻ lạ mặt duy nhất vừa chạm tay vào một trật tự cũ mà không hề hay biết.