THẦN LONG ĐỖ TRẤN SÔNG TÔ LỊCH - Chương 30: Nghĩa Nói Phải Chờ Triều Rút Lớn
Chiều ngày 12 tháng 04 năm 2027, Nguyễn Trọng Nghĩa hẹn gặp Phạm Duy Anh và Vũ Quốc Huy tại lán chỉ huy lúc 18:00. Bùi Văn Lâm cũng từ Đền Bạch Mã tới,…
Nội dung chương
Chiều ngày 12 tháng 04 năm 2027, Nguyễn Trọng Nghĩa hẹn gặp Phạm Duy Anh và Vũ Quốc Huy tại lán chỉ huy lúc 18:00. Bùi Văn Lâm cũng từ Đền Bạch Mã tới, mang theo cuốn sổ vải quen thuộc của người giữ đền. Buổi gặp này không nằm trong lịch họp chính thức của dự án. Nó là buổi gặp do chính ông Nghĩa đề nghị sau khi nghe tin về bản đồ mạch nước cũ trong hộp hồ sơ. Duy Anh tới lán sớm hơn giờ hẹn và trải sẵn lên bàn những hồ sơ chính của cả chặng đường vừa qua. Trên bàn có biểu đồ mẫu nước đợt ba, tờ giấy lớn ghi các cụm chữ từ bia và bản sao của bản đồ cũ vừa tìm thấy hôm qua.
Huy tới lán với tập tiến độ thi công kẹp dưới tay như mọi buổi họp khác. Anh không giấu việc công trường đang chịu sức ép rất lớn từ phía trên. Các tổ thi công ở đoạn xa ngã ba đã vét gần hết phần việc được phép làm. Nếu đoạn ngã ba còn treo thêm lâu, cả gói nạo vét sẽ rơi vào tình trạng có máy, có người mà không có mặt bằng để làm. Huy nói anh tới buổi gặp này để nghe một mốc thời gian cụ thể, không phải để nghe thêm một lời khuyên khái quát nữa. Anh cần biết nhóm nghiên cứu và phía đền cần chờ tới bao giờ, và sau mốc đó thì điều gì sẽ xảy ra.
Ông Nghĩa ngồi xuống ghế, đặt hai tay lên đầu gối và nhìn lần lượt từng người trong lán. Ông nói ông không tới để xin thêm thời gian theo kiểu lần lữa từng ngày như trước nữa. Ông tới để chốt một mốc duy nhất cho tất cả các phía cùng nhớ. Theo lời ông, mọi manh mối của dự án lúc này đều đang chỉ về cùng một ngày chưa tới. Nhóm môi trường cần ngày triều rút lớn để lấy mẫu lõi bùn ở độ sâu lớn nhất. Phía đền và nhóm đọc chữ cần một đợt sáng rõ để đọc nốt phần bia còn chìm trong ẩm. Cả hai việc đó chỉ gặp nhau được ở đợt triều rút lớn nhất của tháng này. Ngoài ngày đó ra, mọi cố gắng khác đều chỉ cho ra thêm những mảnh rời không nối được với nhau.
- Muốn biết trụ giữ cái gì thì phải chờ đợt triều rút lớn ngày 20 tháng 04. Tới ngày đó, lấy mẫu đúng đường mạch trên bản đồ cũ và đọc trọn phần bia còn lại. Hai việc làm cùng một ngày, bằng chứng sẽ tự gặp nhau ở giữa.
Ông Nghĩa nói câu đó rất chậm, như đóng từng con số ngày tháng vào trí nhớ của người nghe. Ông nói thêm rằng trước mốc 20 tháng 04, ông không đồng ý cho bất cứ ai kết luận thêm điều gì về vật đồng dưới sông. Ông cũng không đồng ý cho bất cứ ai chạm vào trụ theo bất cứ phương án nào đã bàn. Theo lời ông, một vật đã nằm yên dưới sông qua không biết bao nhiêu đời người, nó không cần thêm một tuần chờ của dự án này để chứng minh điều gì. Chính dự án mới là phía cần thêm một tuần đó để đừng làm sai thêm một lần nữa. Câu nói của ông làm Huy ngồi im lặng lâu hơn thường lệ trong các buổi họp.
Duy Anh ngồi nghe mà thấy từng lời của ông Nghĩa đều chạm vào phần việc của chính mình. Anh là người đã không chịu chờ ở cuộc họp ngày 04 tháng 04, và cái giá của sự không chờ đó cả dự án đều đã thấy. Lần này anh không chen vào tranh luận, cũng không cố ghi thêm một nhận định nào vào biên bản của buổi gặp. Anh chỉ ghi lại mốc ngày 20 tháng 04 và hai đầu việc phải làm trong ngày đó vào sổ của mình. Anh ghi thêm một dòng cam kết của riêng anh ở cuối trang. Trước ngày 20 tháng 04, anh sẽ không công bố bất cứ kết luận nào nữa về trụ, dù áp lực có đến từ phía nào đi nữa.
Ông Nghĩa quay sang Huy và nói thẳng phần khó nghe nhất của buổi gặp. Ông nói nếu trước ngày triều rút lớn mà công trường vẫn cố can thiệp vào trụ, đó không còn là chuyện tiến độ hay chuyên môn nữa. Đó là việc đánh cược bằng cả đoạn sông này và bằng cả xóm dân ven sông đang sống cạnh nó. Ông nhắc lại vệt bọt đen đã nổi lên quanh trụ trong buổi chiều triều rút hôm 07 tháng 04. Ông nhắc lại những đêm công nhân mơ thấy mây đen cho tới tận người ca ngày. Ông nói những dấu hiệu đó đều đang chỉ về một thứ nằm ở phía dưới đang không yên. Động vào nó khi chưa biết nó là gì, theo lời ông, là cách làm của người không còn coi trọng con sông mình đang thi công nữa.
Huy nghe hết mà không ngắt lời ông Nghĩa một lần nào. Khi ông nói xong, Huy đặt tập tiến độ xuống bàn và trả lời bằng giọng đã chậm lại rất nhiều. Anh nói anh đồng ý chờ tới ngày 20 tháng 04 theo đúng mốc ông Nghĩa vừa chốt. Công trường sẽ giữ nguyên vùng phong tỏa quanh trụ và không đưa thiết bị nào vào khu vực đó trước ngày đã hẹn. Các tổ ở đoạn xa sẽ được điều sang làm các phần việc phụ trợ để giữ nhịp cho cả đội. Huy nói rõ khoảng chờ này là do anh tự quyết trong thẩm quyền chỉ huy công trường của mình. Anh không cần chờ thêm một văn bản nào từ phía trên để giữ lời hứa đó.
Nhưng Huy cũng nói thẳng phần giới hạn của sự chờ đợi của mình ngay sau đó. Anh nói ngày 20 tháng 04 là mốc cuối cùng mà anh có thể giữ cho dự án này. Sau ngày đó, dù kết quả theo hướng nào, công trường cũng phải có một phương án rõ ràng để đi tiếp. Anh không thể treo một gói nạo vét vô hạn trước mùa mưa bằng lời hứa của riêng mình mãi được. Câu nói đó không phải là một lời đe dọa như những ngày đầu dự án. Nó là lời của một người chỉ huy đã lùi tới giới hạn cuối cùng mà trách nhiệm của anh cho phép. Cả lán đều nghe rõ giới hạn đó và không ai trong phòng tỏ ra bất ngờ vì nó.
Ông Lâm ngồi im từ đầu buổi tới lúc này mới chậm rãi lên tiếng. Ông nói phía đền đồng ý với mốc ngày 20 tháng 04 mà ông Nghĩa vừa chốt. Ông cũng nói đền sẽ mở cửa cho nhóm nghiên cứu vào đọc lại tấm bia trong đợt sáng rõ sắp tới. Người của đền sẽ có mặt để giữ lệ và chứng kiến việc đọc bia như những lần trước. Ông Lâm nhấn mạnh đền không giữ thêm một tài liệu bí mật nào ngoài tấm bia mà nhóm đã xem. Ai cần biết đền biết những gì thì cứ nhìn vào mặt bia đó là đủ. Sự thẳng thắn đó của ông làm Duy Anh càng tin vào hướng đi mà cả dự án đang buộc phải theo. Không còn nguồn tin nào khác để chờ nữa. Chỉ còn một ngày triều rút lớn và hai việc phải làm cho trọn trong ngày đó.
Ông Nghĩa giải thích thêm về phần bia còn chưa đọc trọn cho Huy nghe rõ. Ông nói phần thấp của tấm bia ở đền quanh năm chìm trong hơi ẩm bốc lên từ nền đá. Những ngày ẩm nặng, mặt đá ướt mờ tới mức ánh đèn rọi xiên cũng không làm nét chữ hiện lên được. Phải chờ một đợt ngày khô và sáng liên tiếp, mặt bia mới ráo đủ để người đọc chữ làm việc cho tử tế. Ông nói việc đọc bia cũng có mùa và có ngày của nó, giống hệt việc lấy mẫu dưới sông phải chờ đúng ngày triều rút. Huy nghe tới đó thì gật đầu chậm rãi. Anh nói anh bắt đầu hiểu vì sao phía đền và nhóm môi trường lại cùng chỉ về một ngày duy nhất. Hai việc tưởng như không liên quan gì tới nhau hóa ra đều bị cùng một thứ chi phối. Đó là nhịp của nước và của trời ở đoạn sông này, thứ mà lịch tiến độ của con người không tự ý dời sớm hay muộn được.
Sau buổi gặp, Duy Anh gọi điện báo lại toàn bộ nội dung cho Đặng Thị Thu ở phường. Thu nghe xong yêu cầu Duy Anh gửi biên bản buổi gặp về phường ngay trong tối hôm đó. Chị nói phường sẽ ghi nhận mốc 20 tháng 04 là hạn kiểm chứng cuối cùng của dự án trong hồ sơ giám sát. Chị cũng dặn công trường giữ nguyên cam kết không can thiệp vào trụ trước mốc đó cho tới khi có thông báo mới. Duy Anh ghi lại lời dặn của Thu vào cuối biên bản và thấy vòng giấy tờ của dự án đã khép kín quanh mốc ngày này. Từ công trường, nhóm nghiên cứu, phía đền cho tới phường giám sát, tất cả đều đang cùng nhìn về một ngày duy nhất trong tháng. Anh hiểu kể từ tối nay, ngày 20 tháng 04 không còn là một dự tính trong sổ tay của riêng ai nữa. Nó đã thành hạn cuối chính thức của cả đoạn sông này.
Buổi gặp kết thúc khi trời đã tối hẳn ngoài bờ sông. Huy ghi mốc chờ tới 20 tháng 04 vào sổ trực của công trường ngay trước mặt mọi người. Duy Anh ghi thêm mốc đó vào trang đầu của tập hồ sơ tổng hợp mà anh đang giữ. Từ ngày mai, toàn bộ công tác của nhóm nghiên cứu sẽ xoay quanh việc chuẩn bị cho đợt lấy mẫu và đọc bia của ngày đã chốt. Không còn ai trong dự án nói tới việc chờ đợi như một sự trì hoãn nữa. Nó đã trở thành một kế hoạch có ngày, có việc và có người chịu trách nhiệm rõ ràng.
Trước khi ra về, ông Lâm còn đứng lại ở hiên lán nói riêng với Duy Anh một câu cuối. Ông nhìn về phía dòng sông đã tối đen sau lưng khu lán trực. Ông nói nếu những gì nhóm tìm được vào ngày 20 tháng 04 đúng như những dòng chữ trên bia đã chép, thì công việc thật sự của dự án lúc đó sẽ đổi hẳn chỗ đứng. Nó sẽ không còn là việc của máy móc và mặt bằng thi công như mọi người vẫn nghĩ từ đầu dự án tới nay. Câu nói của ông làm Duy Anh đứng yên ở hiên lán thêm một lúc lâu sau khi mọi người đã ra về.
- Nếu kết quả đúng như bia chép, việc phải làm sẽ không nằm ở công trường mà nằm ở Đền Bạch Mã.