THẦN LONG ĐỖ TRẤN SÔNG TÔ LỊCH - Chương 27: Kết Quả Mẫu Nước Đợt Ba Chưa Đủ Chuỗi
Sáng ngày 10 tháng 04 năm 2027, Hoàng Thị Mai mang kết quả mẫu nước đợt ba tới phòng họp nhỏ của dự án lúc 09:00. Tập kết quả dày hơn hẳn hai đợt trước,…
Nội dung chương
Sáng ngày 10 tháng 04 năm 2027, Hoàng Thị Mai mang kết quả mẫu nước đợt ba tới phòng họp nhỏ của dự án lúc 09:00. Tập kết quả dày hơn hẳn hai đợt trước, vì lần này phòng thí nghiệm phân tích theo nhiều độ sâu khác nhau. Phạm Duy Anh ngồi đối diện Mai và mở sẵn sổ ghi chép cùng biểu đồ theo dõi các đợt mẫu từ đầu dự án. Anh đã chờ tập giấy này từ nhiều ngày nay, từ trước cả buổi sáng có bóng ngựa trắng trên sông. Với anh, đây là tuyến bằng chứng duy nhất có thể nói bằng con số thay vì bằng lời kể và thư tịch.
Mai bắt đầu bằng cách trải các bảng kết quả theo thứ tự độ sâu lấy mẫu. Mẫu ở tầng nước gần mặt sông cho chỉ số kim loại nặng chỉ hơi lệch khỏi mẫu nền ban đầu. Mẫu ở tầng giữa cao hơn mẫu nền một cách rõ rệt và không thể coi là sai số đo nữa. Mẫu ở tầng sâu gần đáy sông cao hơn hẳn hai mẫu phía trên. Mẫu sát hốc khóa, tức là mẫu gần trụ đồng nhất, cho chỉ số cao nhất trong toàn bộ đợt ba. Mai dùng bút đỏ nối bốn điểm số đó thành một đường dốc đi lên trên biểu đồ. Đường dốc đó không cần một lời bình nào đi kèm cũng đủ làm cả phòng im lặng.
Duy Anh nhìn đường dốc đỏ trên biểu đồ mà thấy câu hỏi của chính mình mấy hôm trước quay lại. Các cụm chữ trên bia nói tới dòng nước dưới lòng đất. Lời ông Nghĩa nói thứ ở dưới đang tìm đường lên. Bây giờ con số của phòng thí nghiệm cũng chỉ về cùng một chiều. Càng xuống sâu, nước càng mang theo nhiều chất độc hơn. Càng gần vật đồng dưới đáy sông, mức độ đó càng cao nhất. Anh ghi lại xu hướng đó vào sổ bằng đúng ngôn ngữ của báo cáo thí nghiệm. Các chỉ số độc tăng theo chiều sâu và cao nhất ở mẫu sát hốc khóa. Anh không viết thêm một chữ suy đoán nào bên cạnh dòng ghi đó.
Mai là người chủ động chặn lại mọi suy đoán ngay trong buổi trình bày của chính mình. Cô nói xu hướng tăng theo chiều sâu là một dữ kiện thật của phòng thí nghiệm. Nhưng một xu hướng chưa phải là một kết luận về nguồn gốc hay bản chất của thứ nằm dưới đáy sông. Phòng thí nghiệm đã ghi rõ yêu cầu bổ sung ở cuối báo cáo đợt ba. Họ cần một mẫu lõi bùn ở độ sâu lớn nhất, ngay dưới hốc khóa, mới đủ chuỗi để kết luận. Mẫu nước cho biết nước đang mang theo cái gì. Mẫu lõi bùn ở độ sâu lớn nhất mới cho biết thứ đó từ đâu ra và nằm yên ở đó bằng cách nào. Thiếu mẫu cuối cùng đó, mọi lời nói về mạch nước dưới sông vẫn chỉ là hướng đoán có căn cứ, chưa phải sự thật đã chứng minh.
Vũ Quốc Huy tới phòng họp muộn hơn dự kiến, vì anh vừa kết thúc buổi giao ban tiến độ ở lán chỉ huy. Anh nghe Mai trình bày lại phần chính của báo cáo bằng giọng đã kém kiên nhẫn thấy rõ. Với Huy, đường dốc đỏ trên biểu đồ là một câu chuyện đã đủ rõ để hành động. Anh không hiểu vì sao một đường dốc như vậy vẫn chưa được gọi là kết luận. Anh nói công trường đã treo kế hoạch, đã chờ hồ sơ chữ Hán và đã chờ bia đền. Bây giờ thêm một mẫu nữa ở độ sâu lớn nhất, anh nghe như nhóm nghiên cứu đang tự đặt ra thêm việc để câu giờ.
- Tôi nói thẳng, chị Mai và anh Duy Anh đừng giận. Mỗi lần tôi hỏi bao giờ có kết luận, tôi lại nhận thêm một việc phải chờ mới. Chờ lõi bùn, chờ đọc bia, chờ dịch hồ sơ, giờ lại chờ thêm một mẫu nữa. Ngoài kia mùa mưa đang tới gần từng ngày. Công trường không thể chờ theo kiểu không có ngày cuối cùng như thế này được.
Mai không né câu nói của Huy. Cô trả lời bằng đúng chuyên môn của mình, chậm và rõ từng ý. Cô nói lấy mẫu ở độ sâu lớn nhất ngay dưới hốc khóa không phải việc muốn làm ngày nào cũng được. Thiết bị lấy lõi chỉ xuống được tới vị trí đó khi mực nước sông rút xuống đủ thấp và đủ lâu. Vào những ngày triều thường, dòng chảy qua ngã ba không cho phép định vị chính xác điểm lấy mẫu ngay dưới hốc. Nếu lấy sai vị trí hoặc lấy khi nước chưa rút đủ, mẫu thu về sẽ không còn giá trị chứng minh gì nữa. Một mẫu hỏng còn tệ hơn một mẫu chưa lấy, vì nó sẽ dẫn cả dự án tới một kết luận sai mà ai cũng tưởng là đúng.
Duy Anh ngồi nghe cuộc trao đổi đó và thấy mình đứng giữa hai thứ áp lực đều có lý. Huy có lý của một người chỉ huy phải giữ tiến độ và giữ việc cho cả đội công nhân. Mai có lý của một người làm khoa học không được phép nói quá dữ kiện mình đang có. Anh đã từng chọn sai phía khi để áp lực tiến độ lấn át yêu cầu bằng chứng ở cuộc họp ngày 04 tháng 04. Lần này anh chọn đứng hẳn về phía yêu cầu bằng chứng, dù biết lựa chọn đó làm Huy càng thêm sốt ruột. Anh nói với Huy rằng nhóm nghiên cứu không xin chờ vô hạn. Nhóm chỉ xin chờ tới đúng đợt triều rút đủ sâu để lấy mẫu cuối cùng cho trọn chuỗi. Tới lúc đó, dù kết quả theo hướng nào, anh cũng sẽ công bố bằng văn bản chính thức.
Huy nghe Duy Anh nói mà nhìn anh một lúc lâu. Anh không nổi nóng như những ngày đầu dự án nữa. Anh chỉ nhắc lại một thực tế mà cả phòng đều biết rõ. Kế hoạch phá trụ vẫn đang treo chứ chưa bị hủy bỏ. Nếu tới ngày lấy được mẫu mà kết quả vẫn không đủ sức thay đổi tình hình, công trường sẽ phải quay lại bàn về phương án can thiệp. Huy nói điều đó không phải để dọa ai. Anh nói để mọi người cùng nhớ khoảng chờ này không phải là một chiến thắng. Nó chỉ là một khoảng vay mượn thời gian, và mọi khoản vay đều có ngày phải trả.
Mai kết thúc buổi họp bằng việc chốt lại phần việc của nhóm môi trường trên bảng trắng. Cô ghi rõ mẫu lõi bùn ở độ sâu lớn nhất ngay dưới hốc khóa là mảnh ghép còn thiếu duy nhất của chuỗi số liệu. Cô cũng ghi rõ điều kiện lấy mẫu phải gắn với một đợt triều rút lớn đủ sâu và đủ dài. Sau đó cô quay sang Duy Anh và Huy, nói ra thông tin mà cả hai người đều đang chờ từ đầu buổi họp tới giờ. Thông tin đó không nằm trong báo cáo của phòng thí nghiệm. Nó nằm trong bảng dự báo triều của tháng mà cô đã đối chiếu từ mấy hôm trước.
Sau buổi họp, Mai ở lại thêm ít phút để chỉ cho Duy Anh xem bản đồ vị trí lấy mẫu trên bàn. Cô đánh dấu bốn vị trí đã lấy mẫu trong đợt ba thành một hàng dọc theo chiều sâu tưởng tượng dưới đáy sông. Vị trí còn thiếu nằm sâu hơn tất cả, ngay dưới lớp bùn nén quanh hốc đá của trụ. Mai nói lớp bùn nén đó chính là chỗ khó lấy mẫu nhất của toàn bộ đoạn sông này. Bùn ở đó chặt và nặng hơn hẳn các lớp bùn phía trên, như thể nó đã nằm yên không bị khuấy động từ rất lâu rồi. Cô chưa kết luận lớp bùn đó có vai trò gì. Cô chỉ ghi nhận nó khác thường và cần được lấy lên nguyên trạng để phòng thí nghiệm xem xét. Duy Anh chụp lại bản đồ vị trí mẫu và kẹp vào hồ sơ ngay sau biểu đồ đường dốc đỏ.
Tối hôm đó, Duy Anh gọi điện cho ông Nghĩa để báo lại hai việc chính của ngày hôm nay. Việc thứ nhất là xu hướng độc tăng theo chiều sâu trong kết quả mẫu đợt ba. Việc thứ hai là ngày 20 tháng 04 được chốt là ngày triều rút lớn nhất tháng để lấy mẫu cuối cùng. Ông Nghĩa nghe xong không hỏi thêm về con số, vì ông tự nhận mình không rành việc phòng thí nghiệm. Ông chỉ hỏi Duy Anh một câu về phần bia còn chìm trong ẩm chưa đọc trọn. Ông nói ngày triều rút lớn không chỉ là ngày của nhóm môi trường. Nếu hôm đó nước rút sâu và ánh sáng tốt, phần chữ còn lại trên bia cũng nên được đọc nốt trong cùng một đợt. Hai tuyến bằng chứng nên gặp nhau ở cùng một ngày, thay vì chạy lệch nhau thêm nhiều tuần nữa. Duy Anh ghi lời dặn đó vào sổ và thấy nó hợp lý hơn bất cứ kế hoạch riêng lẻ nào anh từng tự nghĩ ra.
Buổi chiều cùng ngày, Duy Anh ngồi lại phòng làm việc để nhập toàn bộ số liệu đợt ba vào biểu đồ chung của dự án. Đường dốc đỏ nối các điểm theo chiều sâu hiện lên rõ hơn sau mỗi lần anh bổ sung số liệu. Anh in biểu đồ đó ra và kẹp chung với tờ giấy lớn ghi ba cụm chữ đọc được từ bia và hồ sơ. Hai tờ giấy nằm cạnh nhau trong cùng một tập hồ sơ mà vẫn chưa chạm được vào nhau. Một bên là chữ của người xưa nói về dòng nước dưới đất. Một bên là số của người nay đo được trong nước sông hôm nay. Ở giữa hai tờ giấy đó vẫn còn thiếu đúng một mẫu lõi bùn ở nơi sâu nhất dưới hốc khóa.
Duy Anh khoanh ngày 20 tháng 04 trên tờ lịch treo tường của phòng làm việc bằng bút đỏ. Khoanh xong, anh đứng nhìn con số đó một lúc lâu mà thấy mười ngày chờ phía trước vừa dài vừa ngắn. Dài vì kế hoạch phá trụ vẫn treo trên đầu cả dự án như một việc chưa được giải quyết. Ngắn vì nhóm của anh còn rất nhiều việc phải làm cho kịp một ngày duy nhất không thể dời lại. Anh ghi dưới con số vừa khoanh một dòng việc cần làm ngay từ sáng mai. Việc đó là lên danh sách toàn bộ công tác chuẩn bị cho đợt lấy mẫu triều rút lớn.
Trước khi rời phòng họp sáng nay, Mai đã nói rõ ngày có thể lấy được mẫu đó cho cả Duy Anh và Huy cùng nghe. Cô nói bằng giọng của một người đã kiểm tra bảng triều nhiều lần và không muốn ai hiểu sai thêm một ngày nào nữa.
- Muốn lấy được mẫu đó phải chờ đợt triều rút lớn nhất tháng, rơi vào ngày 20 tháng 04.