THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 35: Thọ Trả Tiền Ứng Công Không Được
Sáng ngày ba mươi mốt tháng mười, ông Thọ dậy sớm hơn thường ngày, ngồi ở bàn trong nhà tính lại số tiền ứng công mình đã nhận từ Hùng hôm hai mươi hai…
Nội dung chương
Sáng ngày ba mươi mốt tháng mười, ông Thọ dậy sớm hơn thường ngày, ngồi ở bàn trong nhà tính lại số tiền ứng công mình đã nhận từ Hùng hôm hai mươi hai tháng mười. Một phần tiền đó ông đã dùng trả viện phí cho bà Năm trong đêm bà nằm viện, một phần mua thuốc dài ngày cho bà, một phần ông đưa cho Đạt trả bớt nợ gỗ cho xưởng ghe như Đạt đã kể ở bến khuya ngày hai mươi tám. Phần còn lại ông vẫn giữ trong một phong bì cất ở tủ thờ, chưa tiêu tới. Sáng nay ông gom phần còn lại đó, cộng với số tiền ông và bà Năm dành dụm được trong nhà từ tiền bán ghe nhỏ và tiền công sửa lưới của xóm trong mấy tuần qua. Thành một xấp tiền mặt ông cho là đủ để trả lại phần ứng công ông phải hoàn nếu ông rút khỏi ghe trước đêm triều cường. Ông không nói rõ ý định này với bà Năm khi ra khỏi nhà, ông chỉ nói ông qua bến trên có việc với nhà chủ ghe, trưa sẽ về ăn cơm.
Nhà của Hùng và chị Lệ ở bến trên là một căn nhà xây kiên cố hơn hẳn nhà của dân xóm Bờ Sông, sân trước lát gạch, một bên sân là kho chứa lưới và dầu máy của ghe. Chị Lệ ra mở cổng khi nghe tiếng ông Thọ gọi, chị mời ông vào nhà, rót trà, thái độ vẫn lễ phép như mọi lần ông ghé qua chuyện ghe. Hùng không có ở nhà, hắn đã ra rạch từ sớm để coi thợ kiểm tra máy ghe chuẩn bị cho đêm mai. Ông Thọ nói thẳng ý định của mình ngay sau khi ngồi xuống: ông mang tiền tới trả lại phần ứng công đã nhận, ông xin rút khỏi vị trí hoa tiêu trên ghe cào, ông không đi đêm triều cường ngày mai nữa. Ông nói ông già rồi, tay phải run, mắt coi nước đã có sai số hai mươi tới ba mươi phút khi nước lớn đổ về nhanh. Một hoa tiêu như vậy ngồi ở mũi ghe trong đêm nước lớn nhất mùa là nguy hiểm cho cả đội, chớ không phải ông muốn nuốt lời với chủ ghe.
Chị Lệ nghe ông nói hết, chị không cầm xấp tiền ông đặt trên bàn. Chị đứng dậy đi vào trong nhà, lấy ra một cuốn sổ bìa cứng đã cũ, lật tới một trang có nhiều dòng chữ và chữ ký, rồi chị đặt cuốn sổ mở ngay ngắn trên bàn trước mặt ông Thọ. Đó là sổ ghe của ghe cào. Ông Thọ nhìn thấy rõ dòng ghi ngày hai mươi hai tháng mười, ghi tên ông, vị trí hoa tiêu, số tiền ứng công đã nhận bằng tiền mặt. Và chữ ký của chính ông ở cuối dòng, nét chữ hơi run ở ký tự cuối mà ông nhớ rõ là tay ông run hôm đó ở bến trước mặt Đạt và Hùng. Chị Lệ chỉ vào dòng ký đó, nói bằng giọng bình tĩnh và rõ ràng từng chữ.
- Bác Thọ, tiền bác mang tới hôm nay, nhà tôi nhận lại cũng được, nhưng dòng ký này trong sổ ghe thì không xóa bằng tiền được. - Chị Lệ nói. - Lệ chồng tôi đặt ra từ ngày mua ghe này là ai đã ký hoa tiêu cho mùa nước thì phải đi hết đêm triều cường. Vì cả bến đã biết mặt người đó ngồi mũi ghe của ghe này, cán bộ cũng đã thấy, dân xóm cũng đã thấy. Bác mà rút ngay trước đêm lớn nhất mùa, người ta sẽ hỏi vì sao hoa tiêu bỏ ghe đúng đêm triều. Chuyện ghe cào ở vực sẽ lộ ra trước khi ghe kịp ra sông, chồng tôi không gánh nổi chuyện đó, mà bác cũng mang tiếng nuốt lời ký sổ ở bến này. Tôi nói thiệt với bác, trả tiền cũng không xóa được dòng ký khi cả bến đã biết mặt bác trên ghe này rồi.
Ông Thọ ngồi nhìn dòng ký của mình trong sổ ghe một lúc lâu. Ông biết từng lời chị Lệ vừa nói đều là sự thật của bến sông này. Ông đã bước lên ghe trước mặt Đạt hôm hai mươi hai, đã ngồi ở mũi ghe qua ba đêm cào trộm, đã được dân bến thấy mặt trên ghe cào nhiều lần trong hơn một tuần qua. Việc ông rút khỏi ghe ngay trước đêm triều cường, dù ông trả đủ tiền, cũng sẽ thành một câu chuyện ở chợ cá và ở bến ngay trong ngày hôm nay, và câu chuyện đó sẽ chỉ thẳng vào chiếc ghe cào và đêm mai ở miệng vực. Ông cũng biết Hùng đã tính trước điều này khi hắn đặt ra lệ ký sổ ghe cho hoa tiêu: chữ ký không chỉ giữ tiền, nó giữ mặt người thợ ở lại trên ghe bằng con mắt của cả bến.
Trên đường từ nhà mình tới nhà chủ ghe sáng nay, ông Thọ đã đi ngang qua trụ thông báo ở bến. Tờ thông báo cấm cào vực trong đêm triều cường vẫn dán nguyên ở đó, mép giấy hơi cong vì ẩm nước sông sau hai ngày, chữ vẫn rõ. Ông đứng lại đọc lại tờ thông báo một lần nữa trước khi đi tiếp lên bến trên. Ông tự hỏi trong đầu, nếu ông rút được khỏi ghe sáng nay, và đêm mai ghe vẫn ra vực không có hoa tiêu là ông, thì chuyện gì xảy ra ở miệng vực sẽ không còn là chuyện của ông nữa. Ông có thể ngồi ở nhà với bà Năm và Đạt, thắp nhang trước manh lưới gia bảo, nghe tiếng nước lớn ngoài sông như một người thợ đã giải nghệ thật sự. Chính ý nghĩ đó làm bước chân ông nhanh hơn trên đường lên bến trên, và cũng chính ý nghĩ đó làm xấp tiền trong túi áo ông nặng hơn. Vì ông biết mình đang mang tiền đi mua lại một sự yên ổn mà ông đã bán đi hôm hai mươi hai tháng mười bằng một chữ ký ở bến ghe, trước mặt con trai mình.
Chị Lệ, trong lúc chờ ông Thọ nói hết ý định, có nhắc lại một chuyện nhỏ làm ông chú ý. Chị nói hôm hai mươi hai, sau khi ông ký sổ ghe ở bến, Hùng về nhà kể lại rằng hoa tiêu đã nhận việc. Cả mùa nước này ghe có người dẫn đường nước vực rồi, chị mới yên tâm ghi dòng ký đó vào sổ ghe chính trong nhà, tách riêng với cuốn sổ phụ Hùng mang theo trên ghe. Thành ra dòng ký của ông không chỉ nằm trong một cuốn sổ ở bến, nó nằm trong sổ ghe chính do chị giữ ở nhà, cùng chỗ với giấy tờ ghe và giấy cọc của Minh mà chị cất giữ từ hôm mười chín. Ông Thọ nghe tới đó, ông hiểu lối thoát của mình còn hẹp hơn ông tưởng lúc ở nhà: muốn xóa dòng ký đó. Phải xóa nó khỏi sổ của người giữ giấy tờ ghe, mà người đó vừa nói rõ với ông là không có cách nào xóa được khi cả bến đã biết mặt ông trên ghe.
Ông Thọ thử nói thêm một lần nữa, rằng ông có thể ghi vào sổ ghe một dòng rút việc vì lý do sức khỏe, có Đạt làm chứng, để nhà chủ ghe không mang tiếng ép người già đi đêm nước lớn. Chị Lệ lắc đầu, nói sức khỏe của ông thế nào thì hôm ký sổ cả bến đều đã biết ông là thợ già sáu mươi tám tuổi, chồng chị vẫn nhận ông làm hoa tiêu vì cần đường nước trong đầu ông. Giờ lấy lý do sức khỏe ra rút trước đêm triều thì không ai ở bến này tin là thật, họ chỉ tin là hoa tiêu biết chuyện gì ở vực nên bỏ chạy trước đêm lớn. Chị đẩy xấp tiền trên bàn nhẹ về phía ông Thọ, nói tiền này bác cầm về, tiền công còn lại sau đêm mai chồng chị sẽ trả đủ như đã hứa. Bác đi cho trọn đêm triều rồi xuống ghe hẳn, lúc đó sổ ghe ghi rõ bác đã làm trọn việc đã ký, không ai nói được bác tiếng nào nữa.
Ông Thọ ngồi thêm một lúc ở bàn nhà chủ ghe, tay ông đặt lên cuốn sổ ghe đã đóng lại. Ông hỏi chị Lệ một câu cuối, không phải để mặc cả, mà để ghi nhớ cho rõ: nếu ông đi trọn đêm mai rồi xuống ghe, dòng ký này có được ghi thêm một dòng làm trọn việc không. Chị Lệ nói có, chồng chị sẽ ghi rõ ngày xuống ghe và tiền công trả đủ vào ngay dưới dòng ký. Có chữ ký của cả hai bên, thành ra sổ ghe này sau này ai lật ra cũng thấy ông đã ký, đã đi, đã làm trọn và đã xuống ghe đàng hoàng, chớ không phải bỏ ngang. Ông Thọ gật đầu. Ông hiểu đó là tất cả những gì cuốn sổ này có thể cho ông lúc này: không phải lối thoát trước đêm triều, mà là một dòng ghi làm trọn việc sau đêm triều, với điều kiện ông phải ở lại trên ghe cho tới hết đêm đó.
Ông Thọ cầm lại xấp tiền, bỏ vào túi áo, đứng dậy chào chị Lệ ra về. Trước khi ông ra cổng, Hùng từ rạch về tới sân, thấy ông ở nhà mình vào buổi sáng này, hắn hỏi ngay có chuyện gì. Chị Lệ trả lời thay, nói bác Thọ qua hỏi chuyện tiền công còn lại và giờ giấc chuẩn bị ghe ngày mai. Hùng gật đầu, nói với ông Thọ chiều mai hắn sẽ chốt giờ ra ghe cho cả đội, bác cứ nghỉ ngơi giữ sức, đêm mai là đêm quan trọng nhất mùa, hắn trông hết vào đường nước của bác. Ông Thọ gật đầu cho qua, bước ra khỏi sân nhà chủ ghe, đi chậm về phía bến dưới. Ông đã mang tiền ứng công tới tận nhà chủ ghe để trả và xin rút, và lối thoát bằng tiền đã đóng lại ngay trước mặt ông bằng một dòng ký trong sổ ghe mà chính tay ông đã ký hôm hai mươi hai tháng mười. Thua thật này khác với thua thật ở bến khuya ngày hai mươi tám, vì lần đó ông tự chọn không bước vào lối thoát con trai đưa, còn lần này ông đã tự mình bước tới tận nhà chủ ghe, đặt tiền lên bàn. Nói rõ lời xin rút, và vẫn bị giữ lại trên ghe tới đêm án bằng chứng từ rõ ràng nhất trên chiếc ghe này: sổ ghe có dòng ký của Huỳnh Văn Thọ, hoa tiêu mùa nước nổi, phải đi hết đêm triều cường.