THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 34: Sơn Muốn Bỏ Ghe

Khuya ngày ba mươi tháng mười, sau khi ghe cào về rạch và cá của đêm cào trộm thứ 3 đã được chuyển đi. Bến ghe chỉ còn lại ánh đèn vàng ở đầu cầu và…

Nội dung chương

Khuya ngày ba mươi tháng mười, sau khi ghe cào về rạch và cá của đêm cào trộm thứ 3 đã được chuyển đi. Bến ghe chỉ còn lại ánh đèn vàng ở đầu cầu và tiếng nước lớn vỗ vào chân cầu trong đêm. Sơn không về nhà trọ của thợ ghe ngay như mọi đêm. Anh ở lại bến, chờ ông Thọ ghi xong mấy dòng vào sổ tay nghề ở mái hiên của nhà kho bến, rồi anh bước tới ngồi xuống bậc thềm bên cạnh ông. Hai tay anh còn đỏ vì kéo lưới tay trong nước lạnh, giọng anh thấp và ngập ngừng khác hẳn giọng mừng cá lúc ở trên ghe mấy giờ trước.

Sơn nói anh muốn bỏ ghe. Anh nói anh suy nghĩ chuyện này từ sau đêm hai mươi bốn, khi ghe cào sát miệng vực trái lời hứa, rồi tới sáng hai mươi bảy nghe chuyện cán bộ hỏi mà không ai nói thật. Rồi đêm hai mươi tám thấy hai điểm sáng xanh biếc dưới nước ở miệng vực. Và đêm nay lại nghe chủ ghe tuyên bố mai sẽ vào tận miệng xoáy trong đêm triều cường đỉnh, bất chấp thông báo cấm cào vực đã dán ở bến từ hôm trước. Anh nói anh vào làm thợ phụ cho ghe này vì tiền công cao hơn ghe nhỏ trong xóm, anh cần tiền gửi về nhà, nhưng anh càng làm càng thấy mình đang đi vào một chuyện không còn là đánh cá bình thường nữa. Anh nói anh sợ, sợ thật, không phải sợ nước lớn hay sợ cá lớn như chuyện kể ở chợ, mà sợ cái đêm mai mà chủ ghe vừa chốt trên ghe. Sợ mình đứng ở đuôi ghe kéo lưới trong miệng xoáy rồi không còn đường rút như những đêm cào ở rìa vực nữa.

Sơn kể thêm cho ông nghe những chuyện nhỏ trên ghe mà ông ngồi ở mũi ghe không thấy hết. Anh nói ở đuôi ghe, mỗi lần dàn lưới cũ kéo lên nặng trĩu bùn đáy là anh lại nghĩ tới lời ông kể về đàn cá nhỏ tránh lưới quét như có con gì dẫn đường dưới nước. Và anh tự hỏi nếu có con gì thật ở dưới đáy vực thì nó đang nhìn chiếc ghe này ra sao sau ba đêm cào trộm. Anh nói đêm hai mươi tám, khi hai điểm sáng xanh mở ra dưới nước, anh đứng ở đuôi ghe chỉ thấy mặt nước đổi màu một thoáng rất ngắn. Nhưng anh thấy rõ mặt ông Thọ ở mũi ghe trắng đi trong ánh đèn che nửa, và chính vẻ mặt đó làm anh tin chuyện cá ở vực là thật hơn mọi lời đồn ở chợ cộng lại. Anh nói anh không dám kể nỗi sợ này với Tân, vì Tân là cháu của chủ ghe, cũng không dám kể với Hùng, vì Hùng chỉ tính bằng tiền cọc và tiền cá. Anh chỉ dám ngồi ở bến khuya này nói với ông, người duy nhất trên ghe từng dặn anh phải biết chọn ghe mà đi.

Anh còn nói một chuyện nhà mà ông Thọ chưa từng nghe anh kể trong những chuyến ghe trước. Anh nói mẹ anh ở quê đang chờ tiền công mùa nước của anh để sửa lại mái nhà dột trước Tết. Thành ra lúc nhận tiền ứng công của ghe này anh đã gửi về quê một phần ngay trong tuần đầu, phần đó giờ không lấy lại được nữa. Nếu anh bỏ ghe giữa mùa và bị trừ hết tiền công còn lại như lệ Tân vừa nhắc, anh không chỉ mất việc ở bến này mà còn không có tiền bù lại phần đã gửi về quê. Ông Thọ nghe tới đó, ông hiểu sợi dây buộc Sơn ở lại trên ghe không chỉ là lệ ghe hay tiếng bỏ việc. Mà là một mái nhà dột ở quê và một người mẹ đang chờ tiền của con trai mình, hệt như nhà ông từng chờ tiền ứng công để trả viện phí và mua thuốc cho bà Năm. Trên chiếc ghe này, mỗi người đều có một khoản tiền đã tiêu vào chuyện nhà thật sự, và chính những khoản tiền thật đó mới là thứ giữ chân họ chặt hơn bất cứ lời dọa nào của chủ ghe.

Ông Thọ nghe Sơn nói hết, không ngắt lời anh một lần nào. Ông nhìn hai bàn tay đỏ ửng của người thợ phụ trẻ nhất trên ghe, mới hai mươi sáu tuổi, nhỏ hơn con trai ông tới mười hai tuổi. Ông nhớ lại những lần ông dạy Sơn chạy ghe đêm, kể cho Sơn nghe chuyện cá cảm nhận tâm can người trên sông, dặn Sơn phải biết chọn ghe mà đi, chọn chủ mà theo, trước khi tiền công làm mờ mắt. Những lời dặn đó ông đã nói rõ ràng ở đêm năm tháng mười và đêm hai mươi tháng mười, khi Sơn còn đứng ngoài chuyện của ghe cào. Giờ Sơn đang ngồi trước mặt ông ở bến khuya, nói lại gần như nguyên ý những lời dặn đó bằng nỗi sợ của chính anh, và xin ông một lời khuyên có sức nặng để anh bỏ ghe trước đêm mai.

Ông Thọ muốn nói với Sơn một câu dứt khoát, kiểu như bỏ đi, về xưởng của Đạt mà làm, đừng lên ghe nữa. Nhưng câu nói đó nghẹn lại trong cổ ông ngay khi ông vừa nghĩ tới nó, vì chính ông, người đang ngồi khuyên thợ trẻ bỏ ghe. Cũng đang kẹt trên chính chiếc ghe đó bằng chữ ký của mình trong sổ ghe và số tiền ứng công đã nhận từ ngày hai mươi hai. Ông vừa từ chối lối thoát Đạt đưa cho mình ở bến khuya ngày hai mươi tám, ông vừa ngồi trên ghe suốt đêm cào trộm thứ 3 cách đây mấy giờ, và sáng mai theo lệ ghe ông vẫn còn phải tính chuyện ra ghe trong đêm triều cường. Ông không khuyên Sơn được tiếng nào ra hồn trong đêm khuya này, ông chỉ nói được những câu yếu và vòng: chuyện bỏ ghe phải tính cho kỹ. Tiền công đã nhận phải tính cho rõ với chủ ghe, đi hay ở đều phải nói thẳng trước mặt chủ ghe chớ không bỏ ngang giữa đêm. Sơn nghe ông nói, anh im lặng một lúc lâu, rồi anh nói khẽ rằng ông cũng không bỏ được, phải không ông. Ông Thọ không trả lời câu hỏi đó. Ông chỉ nhìn ra mặt sông tối đen ngoài bến, nghe tiếng nước lớn chảy mạnh, và sự im lặng của ông trước câu hỏi của Sơn chính là câu trả lời rõ nhất mà người thợ trẻ nhận được ở bến khuya này.

Đúng lúc đó, Tân từ phía rạch nhỏ đi lên bến, tay cầm một can dầu nhỏ, nghe được phần cuối câu chuyện giữa hai người ở bậc thềm nhà kho. Tân dừng lại, đặt can dầu xuống, nói thẳng với Sơn bằng giọng của một người thợ máy lớn hơn vài tuổi và là cháu họ của chủ ghe. Tân nói tiền công của ghe này ai cũng đã nhận trước một phần, Sơn cũng đã nhận, sổ ghe cũng đã ghi tên đủ bốn người cho mùa nước nổi. Lệ ghe từ xưa tới nay là đã nhận tiền công thì không bỏ được giữa mùa, nhất là bỏ ngay trước đêm lớn nhất mùa như đêm mai. Tân nói nếu Sơn bỏ ngang, Hùng sẽ trừ hết tiền công còn lại, ghi vào sổ ghe là thợ bỏ việc giữa mùa, sau này không chủ ghe nào ở bến này dám kêu Sơn đi ghe nữa. Tân nói anh ta cũng sợ chuyện miệng xoáy như ai, nhưng đã ở trên ghe này tới đêm thứ ba rồi thì phải đi cho trọn, qua đêm mai là qua hết, nước rút dần là ghe cũng nghỉ.

Tân nói thêm, trước khi đi, một câu dành cho cả ông Thọ nghe chung. Anh ta nói chủ ghe đã dặn sáng mai kiểm tra lại toàn bộ máy, cáp và hai dàn lưới từ sớm, chiều mai nghe chủ ghe chốt giờ ra ghe cho đêm triều. Ai có ý định gì thì nói ngay trong đêm nay ở bến này, qua sáng mai là không còn lúc nào để nói nữa vì cả đội sẽ bận chuẩn bị ghe suốt ngày. Câu nói đó của Tân làm khoảng lặng ở bậc thềm nhà kho nặng thêm, vì nó đóng lại khoảng thời gian ít ỏi còn lại cho bất cứ ai trên ghe muốn đổi ý. Sơn nhìn ông Thọ, ông Thọ nhìn xuống cuốn sổ tay nghề trên tay mình, và không ai trong hai người nói thêm được một câu đổi ý nào trong khoảng lặng đó.

Sơn cúi đầu nghe Tân nói, hai tay anh nắm chặt vào nhau trên đầu gối. Anh hỏi lại một câu nhỏ: nếu đêm mai có chuyện gì ở miệng vực thì trọn với không trọn còn nghĩa gì nữa. Tân không trả lời được câu đó, anh ta nhấc can dầu lên, nói thôi về ngủ, mai còn phải kiểm tra máy và cáp từ sớm, rồi đi về phía nhà trọ thợ ghe ở cuối bến. Sơn ngồi lại với ông Thọ thêm một lúc nữa trong im lặng. Cuối cùng anh đứng dậy, nói anh sẽ suy nghĩ thêm đêm nay, nhưng ông Thọ nhìn theo bóng anh đi khuất về phía nhà trọ. Ông biết rõ cả Sơn và Tân đều đã nhận tiền công và đều bị buộc ở lại trên ghe này tới đêm án, hệt như ông. Mỗi người bị buộc bằng một sợi dây riêng: ông bằng chữ ký hoa tiêu trong sổ ghe, Tân bằng họ hàng và máy tời của chủ ghe. Sơn bằng tiền công đã nhận và nỗi sợ mang tiếng bỏ việc giữa mùa ở một bến sông nhỏ mà ai cũng biết mặt ai. Khuya hôm đó, ông Thọ ghi vào sổ tay nghề một dòng ngắn về cuộc nói chuyện ở bến: Sơn muốn bỏ ghe vì sợ chuyện cào vực. Tân nhắc lệ tiền công đã nhận thì không bỏ được giữa mùa, ông không khuyên được Sơn tiếng nào ra hồn vì chính ông cũng đang kẹt trên ghe này. Ông đóng sổ lại khi tiếng nước lớn ngoài bến vẫn chưa hề yếu đi trong đêm ba mươi tháng mười, chỉ còn một ngày nữa là tới đêm triều cường đỉnh của mùa.

Chương khác

Xem thêm