THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 32: Hùng Gom Dàn Lưới Thép Mới
Chiều ngày hai mươi chín tháng mười, Hùng kêu ông Thọ và Tân ra chiếc ghe cào đang đậu kín trong rạch nhỏ sau bến, nơi hai bờ rạch cây bần và lau sậy che…
Nội dung chương
Chiều ngày hai mươi chín tháng mười, Hùng kêu ông Thọ và Tân ra chiếc ghe cào đang đậu kín trong rạch nhỏ sau bến, nơi hai bờ rạch cây bần và lau sậy che khuất tầm nhìn từ cầu bến. Nước trong rạch chiều nay cũng dâng cao hơn thường ngày, ngập gần hết bãi bùn dưới chân cầu tạm, và tiếng máy hàn xì xẹt vang lên từ phía đuôi ghe nghe rõ trong không khí ẩm của buổi chiều nước lớn. Hùng đứng ở đuôi ghe, áo thun ướt mồ hôi, tay chỉ vào một khung lưới thép mới đang được hai thợ hàn lạ mặt gắn thêm vào phía sau dàn lưới cào cũ. Khung lưới mới bằng thép, mắt lưới dày và nhỏ hơn hẳn mắt lưới của dàn cũ, từng ô thép đều nhau, hai đầu khung gắn xích sắt nặng, mép dưới của khung là một thanh sắt dày dùng để cào sát đáy sông khi ghe kéo lưới đi.
Ông Thọ bước chậm dọc đuôi ghe, nhìn kỹ từng mắt lưới của dàn mới. Ông đưa bàn tay phải lên sờ thử một ô thép, ngón tay ông run nhẹ như mọi lần ông cầm vật lạnh bằng sắt sau cơn sốt rét cũ, nhưng mắt ông nhìn rất kỹ. Mắt lưới này nhỏ tới mức một con cá tra lớn cũng khó lọt qua, và nếu một vây cá lớn bị quấn vào dàn lưới này lúc ghe đang kéo bằng máy tời. Sợi thép sẽ siết sâu vào thịt cá theo sức kéo của cả chiếc ghe hai mươi tấn, chớ không đứt như sợi gai của lưới xưa. Ông Thọ lạnh người rõ ràng khi nghĩ tới điều đó. Ông nhớ lại manh lưới gia bảo trong nhà mình, mắt lưới to bằng cái tô, đan bằng dây gai bện thủ công. Lưới xưa giữ cá lớn bằng sức đàn hồi của sợi gai và lệ thả của người thợ, còn dàn lưới thép trước mặt ông chỉ biết giữ bằng sức siết của sắt và sức kéo của máy. Hai thứ lưới đó khác nhau từ chất liệu tới ý định của người làm ra nó.
Hùng nói thẳng trước mặt ông Thọ và Tân, không giấu giếm như những ngày đầu ghe mới về bến. Hắn nói đêm triều cường cá ở vực sẽ tụ về miệng xoáy theo nước lớn, đó là đêm đáng tiền nhất của cả mùa. Giấy cọc của Minh vẫn còn hạn tới trước khi nước rút, một mẻ cá hô lớn giao được trong đêm đó là đủ trả hết nợ ghe. Đủ lời cho cả mùa, thành ra hắn đã bỏ tiền thuê thợ hàn gắn thêm dàn lưới thép thứ hai này ở đuôi ghe để cào cho chắc tay, để cá lớn đã vào lưới thì không sẩy ra được như chuyện lưới gai ngày xưa. Hắn nói dàn cũ cào ở rìa vực hai đêm rồi mà chỉ được cá nhỏ và cá tra, dàn mới này mới là dàn dành cho đáy vực, cho chỗ sâu nhất của Vàm Nao.
Ông Thọ hỏi Hùng dàn lưới mới này tốn bao nhiêu tiền và làm trong bao lâu. Hùng nói hắn đã đặt thợ hàn từ hai ngày trước, thép mua ở Châu Đốc chở về bằng ghe nhỏ trong đêm để tránh mắt người ở bến. Tiền công hàn và tiền thép cộng lại gần bằng tiền công hoa tiêu của cả tháng nước nổi, nhưng hắn tính một mẻ cá lớn là gỡ lại hết. Ông Thọ nghe con số đó, ông hiểu thêm một điều về chủ ghe này: Hùng không còn tính chuyện cào trộm như một việc làm thêm trong mùa nước nữa. Hắn đang dồn tiền thật, công thật và cả chiếc ghe hai mươi tấn của mình vào một đêm duy nhất ở miệng vực. Người đã bỏ tiền hàn thêm một dàn lưới thép thứ hai cho một đêm thì rất khó bỏ đêm đó vì một tờ thông báo dán ở bến hay một lời can của một ông thợ già ngồi mũi ghe. Ông Thọ nghĩ điều đó trong đầu mà không nói ra, vì ông biết nói ra lúc này cũng không đổi được khung thép đang được hàn cứng vào đuôi ghe trước mắt ông.
Hai thợ hàn thu dọn đồ nghề, cuốn dây điện, xách máy hàn xuống ghe nhỏ chèo ra khỏi rạch khi nước chiều đang lên. Hùng trả tiền công cho họ bằng tiền mặt, dặn họ không kể chuyện dàn lưới này ở chợ cá hay ở quán cà phê đầu bến. Họ gật đầu rồi chèo đi nhanh, để lại ở đuôi ghe mùi sắt mới hàn còn khét và những vệt sáng của mối hàn chưa kịp xỉn màu trong không khí ẩm. Tân lấy tấm bạt lớn phủ lên cả hai dàn lưới ở đuôi ghe, chằng dây bạt kỹ như mọi lần ghe đậu ở bến. Thành ra ai đi ngang rạch nhìn vào chỉ thấy một chiếc ghe cào phủ bạt nằm im, không thấy được dàn lưới mới bên dưới lớp bạt đó. Ông Thọ nhìn Tân phủ bạt, ông nhớ lại sáng ngày mười hai tháng mười, khi cán bộ Út ghi sổ bến, ghe này cũng phủ bạt như vậy và khai là ghe chở cá thuê chờ gom cá. Lớp bạt đó đã che dàn lưới cũ qua nhiều tuần, và từ chiều nay nó che thêm một dàn lưới mới nguy hiểm hơn dàn cũ.
Tân đứng bên trụ tời nghe chủ ghe nói, tay anh lau dầu máy trên một giẻ vải, thỉnh thoảng gật đầu. Anh nói dây cáp tời mới thay hôm hai mươi sáu chịu được sức kéo lớn, khung lưới mới này nối vào cáp qua ròng rọc cần cẩu ở đuôi ghe là chắc. Chỉ cần hoa tiêu chỉ đúng đường nước vào miệng vực, máy tời giữ đều ga thì lưới sẽ quét trọn đáy vực trong một vòng kéo. Ông Thọ nghe Tân nói, ông hỏi lại một câu duy nhất: lưới quét trọn đáy vực trong đêm triều cường, lúc nước xoáy mạnh nhất mùa. Thì dây cáp và khung thép chịu nổi sức nước và sức cá hay không, hay là chính chiếc ghe này sẽ bị giữ lại ở miệng vực bởi dàn lưới của chính nó. Tân cười, nói cáp mới chịu được sức kéo của cả con trâu nước như anh đã nói hôm trước, ghe hai mươi tấn không dễ gì bị một dàn lưới giữ lại. Hùng chen vào, nói ông Thọ cứ lo xa như người già coi sông bằng chuyện kể, thời nay có máy tời, có cáp thép, có khung sắt, chuyện sông nước nào cũng tính bằng sức máy được hết.
Ông Thọ không tranh cãi thêm ở đuôi ghe chiều hôm đó. Ông đi một vòng quanh dàn lưới mới, nhìn thợ hàn gắn xong mối nối cuối cùng nối khung lưới vào xích kéo. Nhìn Tân thử quay tời một đoạn ngắn cho khung lưới nhích lên khỏi mặt nước rồi hạ xuống lại, nghe tiếng xích sắt va vào thân ghe sắt nghe khô và nặng. Ông ghi nhận trong đầu mình một điều rất rõ ràng và rất lạnh: từ chiều nay, trên chiếc ghe này có hai dàn lưới cào sắt, dàn cũ đã cào hai đêm ở rìa vực và sát miệng vực. Và dàn mới mắt dày hơn, nặng hơn, siết chặt hơn, được làm ra chỉ để dành cho một đêm duy nhất ở tận đáy vực trong đêm triều cường. Ông mở sổ tay nghề ghi lại việc gắn dàn lưới thép thứ hai ở đuôi ghe chiều ngày hai mươi chín tháng mười. Ghi rõ mắt lưới dày nhỏ, gắn thêm sau dàn cũ, do Hùng thuê thợ hàn làm, và ghi chú Tân đã thử tời cho khung lưới trước mặt ông.
Trước khi rời ghe, ông Thọ đứng lại ở mũi ghe một lúc. Ở hộc mũi ghe, ngay dưới chỗ ngồi hoa tiêu của ông, bầu rượu gừng gửi lên ghe từ đêm hai mươi bảy vẫn nằm nguyên trong lớp khăn lót, chưa ai mở, miệng bầu còn buộc kín. Ông đưa tay chạm nhẹ vào bầu rượu cho chắc nó vẫn đứng vững khi nước lớn làm ghe chao mạnh hơn trong rạch, rồi ông rút tay lại. Bầu rượu đó, dàn lưới mới ở đuôi ghe, dây cáp mới ở trụ tời và chiếc ghế hoa tiêu ở mũi ghe. Tất cả đều đang nằm trên cùng một chiếc ghe sắt hai mươi tấn, chờ cùng một đêm triều cường mà cả bến đã biết trước qua thông báo của cán bộ. Ông Thọ bước xuống cầu tạm lên bờ rạch, chân ông lún nhẹ vào bùn ướt vì nước chiều đã ngập bãi, và ông đi chậm về phía bến trong tiếng nước lớn vỗ vào chân cầu nghe đều và nặng.
Trên đường về nhà khi trời đã sụp tối, ông Thọ đi ngang qua bến, tờ thông báo cấm cào vực trong đêm triều cường của cán bộ Út vẫn dán nguyên trên trụ bến, giấy trắng nổi rõ trong ánh đèn vàng của bến cá. Ông đứng nhìn tờ thông báo đó, rồi ông nhìn về phía rạch nhỏ tối om nơi chiếc ghe cào vừa gắn thêm một dàn lưới thép mới dành cho đáy vực. Hai hình ảnh đó ở trong cùng một buổi chiều ở cùng một bến sông, một bên là lệnh cấm dán công khai. Một bên là dàn lưới mới hàn kín trong rạch, và ông Thọ là người thợ già đã thấy cả hai bằng mắt mình trong ngày hai mươi chín tháng mười. Đêm đó ông Thọ ghi sổ tay nghề xong mà vẫn không ngủ yên. Ông nằm nghe tiếng nước lớn chảy ngoài bờ bao sau nhà, tiếng nước mạnh hơn mọi đêm trước trong mùa, và ông nghĩ tới mắt lưới thép nhỏ ở đuôi ghe, tới sức siết của nó khi máy tời kéo căng dây cáp trong nước xoáy. Ông đã thấy nhiều thứ lưới trong đời làm nghề, lưới gai của người xưa, lưới cước của dân xóm, lưới quét của ghe bên, nhưng chưa có thứ lưới nào làm ông lạnh người bằng dàn lưới thép thứ hai vừa hàn xong chiều nay. Vì nó được làm ra không phải để bắt cá ăn hay cá bán chợ, mà để giữ cho bằng được một con cá lớn nhất vực không cho sẩy, bất kể vây cá có bị siết tới mức nào trong lúc giữ đó.
Ông về nhà, ăn cơm với bà Năm trong im lặng nhiều hơn thường ngày, và khi bà hỏi ghe bên rạch có chuyện gì mà chiều nay tiếng hàn xì vang lâu vậy. Ông chỉ nói người ta sửa ghe chuẩn bị cho những ngày nước lớn, ông không nói thêm về mắt lưới thép nhỏ siết được cả vây cá lớn mà ông đã sờ bằng chính bàn tay run của mình ở đuôi ghe chiều nay.