THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 29: Lần Lộ Dấu Thứ 2
Đêm ngày hai mươi tám tháng mười, ghe cào đang trên đường về bến sau một chuyến đi ngoài vực không có gì đặc biệt. Mẻ lưới đêm nay vẫn chỉ có cá nhỏ,…
Nội dung chương
Đêm ngày hai mươi tám tháng mười, ghe cào đang trên đường về bến sau một chuyến đi ngoài vực không có gì đặc biệt. Mẻ lưới đêm nay vẫn chỉ có cá nhỏ, Hùng đứng giữa ghe với vẻ mặt thất vọng quen thuộc của mấy đêm gần đây. Sơn ở đuôi ghe xếp lại lưới tay và dây phụ cho gọn, Tân giữ tay lái ở khoang máy cho ghe đi theo đường nước về rạch. Ông Thọ ngồi ở mũi ghe, vị trí hoa tiêu quen thuộc của ông từ đêm hai mươi ba tới nay, mắt nhìn mặt nước phía trước theo thói quen dù ghe đã vào đường nước về bến quen thuộc, ít nguy hiểm hơn đoạn nước ở miệng vực.
Trời đêm nay không trăng, mặt sông tối đen, chỉ có ánh đèn nhỏ ở mũi ghe và ở khoang máy hắt ra một vùng sáng hẹp trên mặt nước đục. Ghe đi qua vùng nước ngoài rìa vực, chuẩn bị vào đoạn nước gần miệng vực để cắt đường về bến cho ngắn hơn, một đoạn đường mà những đêm trước ghe vẫn đi qua bình thường khi về khuya. Ông Thọ ra hiệu cho Tân giữ ga đều, mắt ông vẫn nhìn về phía miệng vực ở bên trái mũi ghe, nơi mặt nước tối sẫm hơn mọi vùng nước khác trong đêm.
Chính lúc ghe đi ngang miệng vực, dưới lớp nước đục ở phía trái mũi ghe, hai điểm sáng xanh biếc mở ra.
Ông Thọ nhìn thấy chúng ngay lập tức, rõ ràng và không thể nhầm lẫn với bất cứ ánh sáng nào khác trên sông đêm. Hai điểm sáng nằm gần nhau, ở dưới mặt nước một khoảng ngắn. Sáng quắc và có màu xanh biếc đặc trưng mà ông đã nghe kể và đã kể lại bằng lời phường chài cho Sơn nghe đêm hai mươi tháng mười: mắt phát sáng xanh biếc trong nước đục của con cá lớn nhất ở vực Vàm Nao. Hai điểm sáng mở ra hướng lên mặt nước, như một đôi mắt vừa ngước nhìn lên chiếc ghe đang đi qua miệng vực. Nhìn trong một khoảng thời gian đủ dài để ông Thọ đếm được nhịp thở của chính mình, rồi chúng tắt đi, khép lại trong nước đục, mặt nước trở lại tối đen như chưa từng có gì xuất hiện ở đó.
Thân cá không hiện. Không có lưng cá nổi lên, không có vây cá cắt mặt nước, không có vòng bọt trắng xoay tròn lớn như dấu nước ở đêm mười tám. Chỉ có hai điểm sáng xanh biếc, mở ra rồi tắt, ở dưới lớp nước đục tại miệng vực Vàm Nao, trong đêm ngày hai mươi tám tháng mười. Ông Thọ ngồi bất động ở mũi ghe, tay ông nắm chặt mép sàn sắt, và ông xác nhận rõ ràng trong đầu mình. Với sự chính xác của một người thợ già ghi sổ nghề mấy chục năm: đây là lần lộ dấu thứ 2 của Thần Ngư ở tuyến hiện tại. Mức mắt xanh, cao hơn mức dấu nước của lần lộ dấu thứ 1 ở đêm mười tám một bậc rõ rệt. Lần thứ nhất, ông và Sơn chỉ thấy dấu của cá trên mặt nước, không thấy một phần nào của thân cá. Lần này, ông thấy mắt cá, một phần thật của thân cá, dù chỉ là đôi mắt mở ra dưới nước rồi tắt ngay.
Ông Thọ ra hiệu ngay cho Tân giảm ga. Ông giơ tay lên cao về phía khoang máy, hạ xuống chậm rãi, hiệu lệnh giảm ga rõ ràng mà ông đã dùng nhiều lần trên ghe này. Ông nói lớn về phía sau, giọng ông cố giữ bình tĩnh nhưng Sơn ở đuôi ghe nghe ra sự căng thẳng trong đó.
- Giảm ga ngay, Tân. - Ông Thọ nói. - Giảm xuống mức chậm nhất, giữ hướng về rạch, không tăng ga, không đổi hướng đột ngột. Đi chậm qua đoạn nước này cho tới khi tôi ra hiệu lại.
Tân giảm ga ngay theo hiệu lệnh, tiếng máy ghe nhỏ xuống, ghe chậm lại trên mặt nước tối. Hùng từ giữa ghe bước nhanh lên gần mũi ghe, hỏi dồn ông Thọ có chuyện gì, sao tự nhiên giảm ga giữa đường về, có phải ghe vướng vật gì dưới nước không. Ông Thọ không trả lời ngay câu hỏi của Hùng. Ông vẫn nhìn chằm chằm vào khoảng nước đục nơi hai điểm sáng vừa tắt, chờ xem chúng có mở ra lần nữa hay không. Khoảng nước đó vẫn tối đen, yên lặng, không một gợn sóng lạ. Sau một lúc lâu, ông mới quay sang Hùng và Sơn đang đứng gần đó, nói chậm rãi từng chữ.
- Hồi nãy, dưới nước ở miệng vực, có hai điểm sáng xanh mở ra rồi tắt. - Ông Thọ nói. - Đó là mắt của cá lớn ở vực. Đây là lần lộ dấu thứ 2. Lần đầu hôm mười tám là dấu nước, chưa thấy thân cá. Lần này thấy mắt xanh, vẫn chưa thấy thân cá trọn. Tôi cho giảm ga để ghe đi chậm qua miệng vực, không làm động mặt nước, không chọc vào nó khi nó đang ở gần mặt nước như vậy. Anh Hùng, anh nghe tôi lần này: ghe đi chậm về bến, đêm nay không quay lại miệng vực, không thả lưới gì thêm hết.
Sơn đứng ở đuôi ghe nghe ông nói thì mặt cậu tái đi. Cậu bước lên gần mũi ghe, nhìn vào khoảng nước tối đen ông Thọ vừa chỉ, nhưng cậu không thấy gì nữa, mặt nước đã khép lại hoàn toàn. Cậu nói cậu không thấy hai điểm sáng, cậu đang xếp lưới ở đuôi ghe nên không nhìn về phía miệng vực lúc đó. Ông Thọ gật đầu, nói cậu không thấy cũng không sao, ông thấy rõ, ông chịu trách nhiệm về điều ông nói, và ông sẽ ghi đầy đủ vào sổ tay nghề đêm nay với tư cách người chứng kiến trực tiếp ở mũi ghe. Sơn nghe vậy thì càng tin, vì cậu biết ông Thọ không bao giờ nói điều mình không thấy rõ trên sông, như Đạt đã nói và như chính cậu đã chứng kiến từ đêm mười tám tới nay.
Hùng đứng ở mũi ghe nhìn mặt nước tối đen một lúc lâu, vẻ thất vọng vì mẻ cá nhỏ đêm nay trên mặt hắn bỗng đổi thành một vẻ khác. Vẻ của một người vừa nghe xác nhận rằng con cá hắn săn mấy đêm nay, con cá tiền tỷ trong giấy cọc của hắn, là có thật, ở ngay dưới lớp nước này, ở miệng vực này, và vừa mở mắt nhìn lên ghe của hắn. Hắn hỏi ông Thọ một câu mà ông nghe xong thì lạnh người: cá ở gần mặt nước như vậy là nó đang lên ăn hay nó đang theo ghe. Ông Thọ trả lời thẳng, ông không biết cá đang làm gì, không ai biết cá nghĩ gì, cá tự quyết phần của nó. Người trên ghe chỉ biết điều mình vừa thấy là mắt cá đã mở ra ở miệng vực trong đêm nay, và việc khôn ngoan nhất lúc này là đưa ghe về bến chậm rãi và yên lặng. Hùng im lặng, không ra lệnh tăng ga, không ra lệnh quay lại. Có lẽ chính hắn, dù tham tới đâu, cũng cảm nhận được trong đêm tối này, ở miệng vực này, có một giới hạn mà ghe sắt hai mươi tấn của hắn chưa nên vượt qua ngay lập tức.
Trên đoạn đường chậm đó, không ai trên ghe nói lớn tiếng. Tân giữ tay lái bằng cả hai tay, mắt anh nhìn về phía mũi ghe chờ hiệu lệnh tiếp theo của ông Thọ chớ không nhìn xuống nước như thường lệ. Sơn đứng yên ở giữa ghe, tay cậu nắm chặt cột neo phụ, thỉnh thoảng cậu liếc về phía Hùng như chờ xem chủ ghe có đổi ý ra lệnh tăng ga hay quay lại hay không. Hùng đứng im ở gần mũi ghe suốt đoạn đường đó, hắn không ra lệnh gì thêm thật, nhưng ông Thọ để ý thấy tay hắn nắm chặt lan can sắt của ghe. Và ánh mắt hắn không rời khoảng nước tối đen phía sau ghe cho tới khi ghe đã đi xa khỏi miệng vực một đoạn dài. Khi ông Thọ cuối cùng ra hiệu cho Tân tăng ga lên một mức vừa phải để vào đường nước về rạch. Cả bốn người trên ghe đều thở ra một hơi dài gần như cùng lúc, như thể cả ghe vừa đi qua một khúc sông hẹp mà không ai dám nói thành lời là mình vừa sợ điều gì.
Ông Thọ, trong đoạn đường chậm đó, tự đối chiếu lại hai lần lộ dấu trong đầu mình một cách có thứ tự rõ ràng, như ông vẫn đối chiếu mọi chuyện sông nước quan trọng. Lần lộ dấu thứ 1, đêm mười tám tháng mười, ở miệng vực, dấu nước: thân ghe rung một nhịp dài sâu, bọt trắng xoay tròn thành vòng lớn, đàn cá nhỏ tản ra có trật tự, không thấy lưng, vây hay mắt. Lần lộ dấu thứ 2, đêm nay, hai mươi tám tháng mười, cũng ở miệng vực, mức mắt xanh: hai điểm sáng xanh biếc mở ra rồi tắt dưới nước đục, không thấy lưng, không thấy vây, thân cá vẫn chưa hiện trọn. Hai lần cách nhau đúng mười ngày, mức độ hiện rõ tăng lên một bậc, từ dấu gián tiếp trên mặt nước tới một phần thân thật nhìn thẳng lên ghe. Ông ghi nhớ thứ tự đó cẩn thận, vì ông biết trong nghề sông nước, thứ tự tăng dần của dấu hiệu là điều quan trọng nhất để đọc một vùng nước đang đổi tính. Và vực Vàm Nao trong mùa nước này đang đổi tính theo hướng rõ ràng hơn sau mỗi lần ghe cào tới gần.
Ghe về tới bến chậm hơn mọi đêm trước gần nửa giờ vì đoạn đi chậm qua miệng vực. Tân neo ghe, Sơn buộc dây, Hùng xuống bến đi thẳng về phía nhà không nói thêm câu nào về hai điểm sáng. Ông Thọ ở lại ghe một lúc, mở hộc mũi ghe kiểm tra bầu rượu gừng vẫn nguyên, đóng lại, rồi mới xuống bến. Về tới nhà, trong lúc bà Năm đã ngủ, ông mở cuốn sổ tay nghề dưới ánh đèn dầu và ghi đầy đủ lần lộ dấu thứ 2: đêm hai mươi tám tháng mười, trên đường ghe về bến. Dưới lớp nước đục ở miệng vực hai điểm sáng xanh biếc mở ra rồi tắt như đôi mắt vừa nhìn lên mặt nước, ông xác nhận đây là lần lộ dấu thứ 2. Mức mắt xanh, thân cá vẫn chưa hiện, ông đã ra hiệu cho Tân giảm ga ngay và ghe về bến chậm rãi an toàn. Ghi xong, ông gấp sổ, ngồi im trong bóng tối hiên nhà, nhìn ra phía sông tối đen.
Mức lộ dấu đã tăng dần, đúng như lệ của những chuyện lớn trên sông nước mà ông học từ ngày còn trẻ: đầu tiên là dấu nước. Rồi tới mắt nhìn, những lần sau sẽ là gì ông không nói trước, vì ông không biết và không ai biết ngoài con cá ở vực sâu tự quyết định. Nhưng ông biết một điều chắc chắn sau đêm nay: Thần Ngư ở vực Vàm Nao đã nhìn lên chiếc ghe cào này bằng đôi mắt của chính nó. Và từ đêm nay, ghe cào không còn là một chiếc ghe vô danh đi qua miệng vực trong bóng tối nữa đối với sinh linh ở dưới sâu đó. Ghe đã bị nhìn thấy. Ông Thọ ghi nhớ điều đó như ông ghi nhớ mọi dấu hiệu quan trọng nhất trên sông, và ông mang nó vào giấc ngủ chập chờn của đêm cuối cùng trong quãng ngày này ở Vàm Nao. Khi nước lớn ngoài sông vẫn đang đổ về và mùa nước nổi vẫn chưa tới đỉnh của nó.