THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 30: Đạt Đòi Cha Rút Khỏi Ghe
Khuya ngày hai mươi tám tháng mười, ghe cào về tới bến Vàm Nao chậm hơn mọi đêm trước. Và người chờ ở đầu cầu bến trong bóng tối không phải là người của…
Nội dung chương
Khuya ngày hai mươi tám tháng mười, ghe cào về tới bến Vàm Nao chậm hơn mọi đêm trước. Và người chờ ở đầu cầu bến trong bóng tối không phải là người của ghe, cũng không phải là cán bộ tuần tra. Đó là Huỳnh Văn Đạt. Anh đứng ở đầu cầu bến từ lúc nào không ai biết, áo khoác ướt sương đêm, tay cầm một chiếc đèn pin đã tắt, mắt nhìn chằm chằm vào chiếc ghe cào đang neo lại ở cuối cầu bến. Ông Thọ là người cuối cùng bước xuống ghe sau khi kiểm tra bầu rượu gừng ở hộc mũi ghe, và khi ông đặt chân lên cầu bến, ông thấy con trai mình đứng đó, ông hiểu ngay Đạt không tới bến khuya như vậy để đón cha về nhà.
Đạt đi thẳng tới trước mặt cha, giữa cầu bến, trước mặt Hùng vừa bước xuống ghe và Sơn đang buộc dây neo ở gần đó. Anh nói ngay, không chào hỏi, không vòng vo, giọng anh lớn và rõ trong đêm khuya vắng người ở bến.
- Cha rút khỏi ghe cào ngay đêm nay cho con. - Đạt nói. - Con nói thiệt, không phải con giận cha chuyện ký sổ ghe nữa, chuyện đó qua rồi con không nhắc lại. Con nói chuyện làm ăn của nhà mình đây: xưởng ghe của con vẫn có việc, khách đóng ghe vẫn tới, gỗ vẫn mua được nếu trả dần đúng hẹn với vựa. Nợ gỗ con trả dần được, viện phí của mẹ con đã lo xong phần lớn, thuốc của mẹ tháng này đã đủ. Nhà mình không tới mức phải để cha ngồi trên chiếc ghe đó thêm một đêm nào nữa. Cha trả lại tiền công còn thiếu cho hắn, cha nói một lời dứt khoát với hắn ngay ở bến này, cha xuống ghe, về nhà với mẹ. Con đứng đây chờ cha nói lời đó trước mặt hắn luôn.
Ông Thọ nhìn con trai đứng trước mặt mình trong đêm khuya ở bến. Ông thấy trong ánh mắt của Đạt không chỉ có giận như sáng ngày hai mươi hai, mà có cả lo lắng thật sự của một người con vừa nghe chuyện gì đó làm anh không yên tâm ở nhà được nữa. Ông hỏi khẽ Đạt nghe chuyện gì mà ra bến khuya vậy. Đạt nói anh nghe Sơn kể lại lúc ghé xưởng hồi chiều, trước chuyến ghe đêm nay, rằng đêm hai mươi bốn ghe đã cào sát miệng vực trái lời hứa. Rằng sáng hai mươi bảy cán bộ Út hỏi cha mà cha không nói thật, và rằng mấy đêm nay ghe về bến ngày càng khuya hơn. Anh nói anh không cần biết hết mọi chuyện trên sông, anh chỉ cần biết một điều: cha anh đang đi sâu dần vào chuyện của ghe cào. Đêm sau sâu hơn đêm trước, và nếu anh không ra bến đòi cha rút ngay đêm nay, thì sẽ tới một đêm anh không còn đòi kịp nữa.
Hùng đứng gần đó, nghe rõ từng câu của Đạt, hắn bước tới đứng bên cạnh hai cha con ở cầu bến. Hắn không nổi giận với Đạt, hắn nói bằng giọng bình thản của một chủ ghe đang nói chuyện lệ làng với người nhà của thợ trên ghe mình.
- Anh Đạt, tôi nói câu này cho rõ lệ ghe. - Hùng nói, nhìn sang ông Thọ rồi nhìn lại Đạt. - Bác Thọ đã ký sổ ghe của tôi, đã nhận tiền ứng công bằng tiền mặt, tiền đó bác đã dùng lo viện phí và thuốc cho bác gái, cả bến này ai cũng biết. Lệ dân ghe từ xưa tới nay là đã nhận tiền ứng công thì phải làm cho trọn tháng nước nổi, làm cho trọn việc đã ký trong sổ. Bác mà rút ngang giữa mùa, tiền ứng công phải tính lại, việc trên ghe của tôi đang dở dang ai ngồi mũi ghe thay bác trong những đêm nước lớn sắp tới. Tôi không ép bác ở lại bằng lời nặng, tôi chỉ nhắc lệ. Anh Đạt làm nghề đóng ghe, anh hiểu lệ nhận tiền ghe hơn ai hết ở bến này.
Đạt quay sang Hùng, nói thẳng anh không nói chuyện lệ với chủ ghe, anh nói chuyện cha con với cha anh. Anh nói tiền ứng công cha anh đã nhận, nếu phải trả lại thì xưởng ghe của anh trả, anh thà gánh thêm khoản đó vào nợ của xưởng chớ không để cha anh ở lại trên ghe thêm. Hùng cười nhẹ, nói anh Đạt nói vậy là nói bằng lòng con trai, chớ sổ ghe không tính bằng lòng con trai. Sổ ghe tính bằng chữ ký và tiền đã nhận, bác Thọ là người ký, bác phải là người quyết, không phải anh đứng ra quyết thay ở bến này.
Hai người đàn ông trẻ và trung niên nói qua nói lại một lúc ở cầu bến khuya, còn ông Thọ đứng giữa họ, im lặng. Trong đầu ông, mọi chuyện của những ngày qua hiện lên cùng một lúc, rõ ràng và không tránh đi đâu được. Đêm nay, cách đây chưa đầy một giờ, hai điểm sáng xanh biếc đã mở ra dưới nước đục ở miệng vực và nhìn lên chiếc ghe này, lần lộ dấu thứ 2, mức mắt xanh. Đêm hai mươi bốn, ghe đã cào trọn một vòng ở sát miệng vực trái giao kèo. Sáng hai mươi bảy, ông đã giấu cán bộ cả hai đêm cào trộm. Dây cáp mới đã thay ở chiều hai mươi sáu, bầu rượu gừng đã cất ở hộc mũi ghe ở đêm hai mươi bảy, dải lụa đỏ đã vào tủ thờ ở sáng hai mươi lăm. Và tiền ứng công đã ký nhận ở sáng hai mươi hai vẫn đang buộc ông vào cuốn sổ ghe của Hùng bằng chữ ký của chính ông. Đạt đang đưa cho ông một lối thoát ngay trước mặt Hùng: rút khỏi ghe ngay đêm nay, xưởng ghe trả nợ dần, gia đình gánh thêm nợ thay vì gánh thêm rủi ro trên sông. Lối thoát đó là thật, nó đứng ngay trước mặt ông, do chính con trai ông mang tới bến trong đêm khuya này.
Ông Thọ nhìn Đạt, rồi ông nhìn Hùng, rồi ông nhìn xuống chiếc ghe cào sắt hai mươi tấn đang neo im dưới cầu bến, thân sắt đen sẫm trong đêm, cần cẩu gập, lưới thép phủ bạt, hộc mũi ghe nơi bầu rượu gừng đang nằm yên. Ông biết nếu ông nói một lời rút khỏi ghe ngay lúc này, trước mặt cả hai người, Hùng sẽ không giữ ông bằng sức, hắn chỉ sẽ tính lại tiền ứng công và ghi vào sổ ghe. Ông biết Đạt sẽ gánh phần tiền đó như anh đã nói. Ông biết bà Năm ở nhà, nếu biết chuyện, sẽ đứng về phía con trai. Mọi điều kiện để ông bước ra khỏi chiếc ghe này đều đang có mặt ở cầu bến khuya ngày hai mươi tám tháng mười.
Nhưng ông Thọ không nói lời đó. Ông im lặng một lúc rất lâu, rồi ông nói với Đạt bằng giọng trầm và chậm, từng chữ nặng xuống mặt cầu bến trong đêm.
- Cha đã ký sổ ghe, cha đã nhận tiền của người ta, cha phải làm cho trọn việc đã ký, Đạt à. - Ông Thọ nói. - Cha không rút ngang giữa mùa được. Con về nhà trước đi, khuya rồi, mẹ con ở nhà một mình không yên tâm. Chuyện trên ghe cha tự lo, cha biết đường nước, cha biết giữ mình. Hết tháng nước nổi, cha xuống ghe, lúc đó cha về nhà hẳn, không lên ghe nữa.
Trước khi quay đi, Đạt còn nói thêm cho cha nghe một tin nhỏ của nhà trong ngày hôm nay mà ông Thọ chưa biết, vì cả ngày ông ở bến và trên ghe. Anh nói chiều nay vựa gỗ đã cho xưởng ghe của anh khất thêm một phần nợ tới giữa tháng sau, vì anh đã trả được một phần bằng tiền cha đưa hôm trước và bằng tiền công sửa ghe nhỏ anh vừa lãnh. Anh nói mẹ ở nhà hôm nay đã tự đi lại được quanh sân, ăn uống ngon miệng hơn, và bà có hỏi sao mấy đêm nay cha về khuya quá, anh chỉ trả lời cha đi coi nước ở bến với người ta. Anh nói anh kể những chuyện đó ở đây, ngay trước mặt chủ ghe, là để cha biết nhà mình không sụp. Nhà mình đang gượng lại được từng chút một bằng sức của cả nhà, không cần cha phải bán lệ sông của mình thêm đêm nào nữa để giữ nhà. Ông Thọ nghe con trai kể, lòng ông đau rõ ràng, vì mọi tin Đạt vừa nói đều làm lối thoát trước mặt ông sáng rõ hơn, dễ bước vào hơn. Xưởng ghe trả được nợ dần là thật. Bà Năm khỏe lại là thật. Tiền ứng công nếu phải trả lại, xưởng ghe gánh được một phần là thật. Không có tin nào trong số đó là lời nói dối để kéo cha về. Tất cả đều là sự thật của gia đình ông trong ngày hai mươi tám tháng mười, và chính vì chúng đều là thật, việc ông vừa từ chối bước vào lối thoát đó càng trở thành một lựa chọn của chính ông, không đổ cho hoàn cảnh được nữa.
Đạt nhìn cha mình một lúc lâu sau câu trả lời đó, ánh đèn pin trong tay anh vẫn tắt, mặt anh tối lại trong bóng đêm ở bến. Anh nói một câu cuối cùng, giọng anh không còn lớn như lúc đầu nữa, nó nhỏ xuống và buồn rõ ràng: cha tự chọn ở lại, con đã ra tận bến nói hết lời rồi, sau này cha đừng nói con không đưa đường cho cha về. Rồi anh quay lưng đi về phía xóm Bờ Sông, bước chân anh xa dần trên đường bến trong đêm khuya, không quay đầu lại lần nào.
Hùng đứng cạnh ông Thọ nhìn theo Đạt đi khuất, rồi hắn vỗ nhẹ vai ông, nói bác cứ yên tâm làm cho trọn tháng nước nổi với tôi, hết mùa tôi trả đủ tiền công còn lại, không thiếu một đồng, nhà bác sẽ qua được mùa nợ này. Ông Thọ gật đầu cho qua, bước xuống đường bến đi về nhà một mình, sau Hùng một đoạn xa. Đạt đã đưa lối thoát cho cha ngay trước mặt Hùng trong đêm khuya này, và Thọ chưa đi theo lối thoát đó. Đó là sự thật khép lại những ngày lên ghe của ông trong quãng này: lối thoát đã mở, người con đã đứng chờ ở bến. Chủ ghe đã nghe thấy toàn bộ cuộc cãi vã, và người thợ già vẫn ở lại trên sổ ghe của ghe cào sắt hai mươi tấn ở Vàm Nao. Với hai đêm cào trộm đã qua, hai lần lộ dấu đã thấy, và những đêm nước lớn hơn vẫn còn ở phía trước ngoài miệng vực sâu chưa tới đỉnh triều của mùa nước nổi năm nay.