THAO THIẾT TRÊN ĐỈNH ĐỒNG - Chương 27: Khách Không Mời
Tôn Khắc Minh tới biệt phủ họ Chu lúc chín giờ sáng ngày 9 tháng Năm. Chu Tiểu Đồng đón ông ở cổng như đã hẹn. Cô mặc áo khoác mỏng, mắt thâm vì thiếu…
Nội dung chương
Tôn Khắc Minh tới biệt phủ họ Chu lúc chín giờ sáng ngày 9 tháng Năm.
Chu Tiểu Đồng đón ông ở cổng như đã hẹn. Cô mặc áo khoác mỏng, mắt thâm vì thiếu ngủ. Cô cầm sẵn một tập tài liệu in ra giấy.
- Thầy đi đường có mệt không?
- Không. Ta vào việc luôn đi. Cha cô đang ở đâu?
- Cha em đang ăn bữa sáng thứ ba. Mẹ em ở trên nhà. Anh trai em cũng vừa về.
Cô nói câu cuối với một sự căng thẳng không giấu được.
Quản gia Trần Phúc Toàn mở cửa chính. Ông nhìn Khắc Minh một cái rất nhanh, rồi nhìn Tiểu Đồng. Trong cái nhìn đó có sự nhẹ nhõm của người gác cổng khi thấy người mình chờ đã tới.
Phòng khách biệt phủ rộng và lạnh. Đồ gỗ sẫm màu. Trên tường là ảnh gia đình chụp những năm trước. Trong ảnh, Chu Vĩnh Khang đứng giữa, người đầy đặn, mặt hồng hào, tay đặt lên vai vợ.
Khắc Minh nhìn bức ảnh đó một giây. Người đàn ông trong ảnh và người đàn ông trong hồ sơ bệnh án mà ông đọc sáng nay cách nhau chỉ hơn một tháng.
Chu Chí Viễn bước vào phòng khách từ phía cầu thang.
Anh mặc sơ mi phẳng phiu, tay cầm điện thoại. Anh nhìn Khắc Minh từ đầu tới chân, ánh mắt dừng ở chiếc túi vải cũ của ông.
- Thầy Tôn phải không?
- Tôi là Tôn Khắc Minh, khoa khảo cổ.
- Em gái tôi nói thầy tới xem đồ.
- Tôi tới theo lời mời của cô Đồng, với tư cách nhà khảo cổ.
Chí Viễn cười rất nhạt.
- Nhà này chỉ mời chuyên gia giám định đồ. Nhà này không mời thầy cúng.
Không khí trong phòng đặc lại. Tiểu Đồng bước lên một bước.
- Anh. Thầy là giảng viên đại học. Anh nói cho cẩn thận.
- Anh đang nói cẩn thận. Dạo này nhiều người nghe tin nhà mình có chuyện là tìm tới lắm. Ai cũng nói nhà mình có đồ không sạch.
Khắc Minh không phản ứng với câu khích đó. Ông đặt túi xuống chân ghế và lấy tập hồ sơ của mình ra.
- Cậu Chu. Tôi mang theo hồ sơ công tác của tôi. Đây là danh sách các buổi giám định tôi từng tham gia cho bảo tàng tỉnh. Cậu có thể gọi bất cứ số nào trong này để kiểm tra.
Chí Viễn không cầm tập hồ sơ.
- Tôi không có thời gian kiểm tra.
- Vậy tôi nói ngắn. Tôi xin xuống xem chiếc đỉnh mười phút. Chỉ xem. Không chạm vào. Không làm lễ. Không chụp thêm ảnh ngoài những gì cô Đồng đã gửi. Sau mười phút, tôi nói điều tôi thấy. Nhà cậu nghe hay không là quyền của nhà cậu.
- Mười phút thì xem được gì?
- Với người làm nghề này, mười phút là đủ để biết một món đồ có phải đồ thật hay không.
Câu trả lời điềm tĩnh đó làm Chí Viễn chững lại một nhịp. Anh nhìn sang mẹ mình vừa bước vào phòng khách.
Lưu Ngọc Phân đứng ở cửa. Bà ôm cuốn sổ theo dõi trước ngực như ôm một phần của chính mình.
- Cứ để thầy xuống xem, Viễn.
- Mẹ.
- Mười phút. Có Tiểu Đồng đi cùng. Có bác Toàn mở cửa.
Chí Viễn im lặng vài giây. Rồi anh nhún vai và ngồi xuống ghế dài, mắt quay lại điện thoại.
- Mười phút. Quá giờ tôi cho người xuống mời lên.
Khắc Minh gật đầu. Ông không cảm ơn quá lời. Ông cầm túi và đi theo Tiểu Đồng xuống cầu thang hầm.
Phúc Toàn đi trước mở hai ổ khóa của phòng trưng bày. Cánh cửa dày mở ra. Hơi lạnh và mùi đồng cũ tràn ra hành lang hầm.
Phòng trưng bày ngầm sáng trắng. Các tủ kính xếp hai bên. Ở giữa phòng, trên bục thấp, là chiếc đỉnh.
Khắc Minh dừng lại ngay ở cửa.
Ông đã thấy nó qua hai bộ ảnh. Nhưng ảnh không truyền được tỷ lệ thật. Chiếc đỉnh đứng đó với một sự nặng nề rất riêng. Ba chân bám xuống bục. Hai quai cong lên. Thân đỉnh phình ra ở giữa như một cái bụng đồng.
Ông bước chậm tới trước hoa văn mặt thú.
Đúng như ảnh. Đôi mắt lồi trừng với đường cong căng bên dưới. Cái miệng há rộng không hàm dưới. Viên đen nằm giữa miệng, bề mặt nhẵn, không phản chiếu ánh đèn như đồng xung quanh.
Ông lấy tấm ảnh in khổ lớn trong túi ra và đối chiếu từng chi tiết. Góc mắt. Rãnh miệng. Dải hoa văn phụ hai bên. Tất cả khớp với ảnh mà giới buôn cổ vật chuyền tay nhau.
- Thầy thấy sao?
Tiểu Đồng hỏi khẽ.
- Trước hết, tôi cần nghe lại tệp ghi âm ở ngay tại đây.
Cô mở điện thoại. Bốn mươi giây tiếng gầm vang lên trong căn hầm kín.
Trong hầm, âm thanh đó nghe khác hẳn khi nghe ở nhà riêng của ông. Nó dội vào các tủ kính. Nó làm căn phòng như nhỏ lại. Và khi tiếng gầm trong tệp gằn lên đợt dài nhất, Khắc Minh nhìn thẳng vào miệng thú trên thân đỉnh.
Ông không nói gì cho tới khi tệp kết thúc.
- Tắt đi.
Ông lấy một chiếc kính lúp cán gỗ trong túi và soi chậm dọc hoa văn. Ông soi mép miệng thú. Lớp đất đỏ năm xưa bị bóc không đều. Vết bóc còn mới so với lớp rỉ ngàn năm quanh nó. Ông soi xuống chân đỉnh và quanh quai. Không có dấu hiệu làm giả bằng axit hay đắp đất hiện đại.
- Cô Đồng. Tôi nói điều này với tư cách nhà khảo cổ trước.
- Thầy cứ nói.
- Chiếc đỉnh này là đồ thật thời Thương. Không phải đồ phục chế. Không phải đồ làm theo lối Dân quốc như bất cứ giấy tờ nào nhà cô đang giữ có thể ghi.
Tiểu Đồng hít vào một hơi chậm.
- Còn gì nữa?
- Nó thuộc loại đỉnh trấn sát. Loại này rất hiếm. Nó không đúc ra để cúng tế thông thường. Nó đúc ra để giam một thứ.
- Giam thứ gì?
- Phần đó tôi chưa nói chắc hôm nay. Tôi cần xem kỹ hơn và đối chiếu ghi chép dòng họ tôi. Nhưng có một điều tôi nói chắc được ngay. Giá trị pháp lý của chiếc đỉnh này đủ để cả nhà cô gặp rắc rối lớn. Đồ thật đào trộm từ khu mộ, mua bán không giấy tờ hợp lệ, lại nằm trong hầm một biệt phủ. Nếu cơ quan văn hóa vào cuộc, đây không còn là chuyện sưu tầm.
Cô im lặng. Điều đó cô đã lờ mờ biết từ khi học ngành di sản. Nghe nó được nói thẳng trong chính căn hầm này vẫn làm mặt cô tái đi.
Khắc Minh cất kính lúp. Ông đứng yên trước đỉnh lâu hơn phần việc giám định cần tới.
Ánh sáng hầm hắt từ dưới lên làm hoa văn nổi khối. Khoảng cách từ ông tới đỉnh chừng hai bước. Ông thả lỏng mắt theo cách cha ông từng dạy, không nhìn chăm chăm vào một điểm, mà nhìn cả vùng quanh miệng thú.
Có một vệt gì đó rất mảnh quanh miệng thú.
Nó mờ như hơi nước đọng trên kính vào ngày lạnh. Nó chỉ hiện khi ông không cố nắm lấy nó. Và nó không bám yên. Nó rung rất nhẹ, theo một nhịp mà ông chưa xác định được từ đâu.
Ông không gọi nó bằng tên nào trong đầu. Chưa đủ. Ánh sáng hầm quá gắt và ông mới đứng đây chưa đầy mười phút. Thứ ông thấy lúc này chỉ là một vệt khói rất mảnh, chưa phải một sợi dây, chưa có đầu nào nối đi đâu rõ ràng.
Ông ghi nhớ giới hạn đó. Họ Tôn dạy ông phân biệt rạch ròi giữa thấy mờ và thấy rõ. Nói quá mức mình thấy là lỗi đầu tiên của người làm nghề này.
- Hết mười phút chưa?
Giọng Chí Viễn vang từ cửa hầm. Anh đã xuống tới nơi, đứng khoanh tay ở bậc cửa.
- Vừa đủ.
Khắc Minh đáp và quay người. Khi ông và Tiểu Đồng bước lên cầu thang, từ tầng trên, tiếng của Chu Vĩnh Khang vọng xuống rõ mồn một.
- Phân. Thêm một suất nữa. Nhanh lên.
Giọng người bệnh yếu, nhưng sự gấp gáp trong đó thì không yếu chút nào.
Khắc Minh dừng chân ở giữa cầu thang.
Ông quay đầu nhìn xuống hầm qua khe cửa còn mở. Trong một thoáng rất ngắn, vệt khói mảnh quanh miệng thú như rung lên một nhịp mạnh hơn. Cùng lúc, trên nhà, tiếng bát được đặt xuống bàn ăn vang lên khô khốc.
Một nhịp trên nhà. Một nhịp dưới hầm.
Ông không nói điều này với ai trên cầu thang. Ông chỉ ghi nó vào đầu, bên cạnh danh sách những điều phải kiểm chứng lại trong một lần đứng hầm lâu hơn và yên tĩnh hơn.
Khi cửa hầm khóa lại sau lưng, Chí Viễn nhìn ông và hỏi một câu ngắn.
- Xem xong rồi. Thầy kết luận gì?
- Kết luận hôm nay của tôi có hai phần. Phần giám định, tôi đã nói với cô Đồng. Phần còn lại, tôi cần quay lại một lần nữa với đủ thời gian.
- Nhà này không phải nơi ai muốn quay lại lúc nào cũng được.
- Tôi hiểu.
Khắc Minh cầm túi lên và đi ra cổng. Tiểu Đồng tiễn ông tới tận xe.
- Thầy sẽ quay lại chứ?
- Sẽ. Lần tới tôi cần ở trong hầm một mình, lâu hơn mười phút. Và đúng lúc cha cô đang ăn.
Cô gật đầu như đã hiểu vì sao ông nhấn mạnh điều kiện cuối cùng.
Xe lăn bánh. Khắc Minh nhìn biệt phủ lùi lại trong gương. Ông mở sổ tay và ghi một dòng cho ngày 9 tháng Năm.
Khách không mời đã vào được hầm lần thứ nhất. Nhưng thứ cần thấy thì mới chỉ thấy mờ.
Ông ghi thêm một dòng nữa, chậm hơn. Ngày mai phải quay lại. Không phải vì gia đình đó đã tin ông. Họ chưa tin. Mà vì nhịp rung rất nhẹ quanh miệng thú lúc người bệnh gọi thêm suất ăn là một dữ kiện. Dữ kiện thì phải được kiểm chứng lần thứ hai, ở điều kiện tốt hơn, trước khi nó được phép trở thành một kết luận nói ra trước mặt người nhà.