THAO THIẾT TRÊN ĐỈNH ĐỒNG - Chương 29: Cuộc Gọi Về Nhà Thờ Họ
Đêm 10 tháng Năm, Tôn Khắc Minh gọi điện về nhà thờ họ Tôn lúc chín giờ tối. Ông đã định gọi sớm hơn. Nhưng ông ngồi với cuốn sổ tay của mình suốt từ lúc…
Nội dung chương
Đêm 10 tháng Năm, Tôn Khắc Minh gọi điện về nhà thờ họ Tôn lúc chín giờ tối.
Ông đã định gọi sớm hơn. Nhưng ông ngồi với cuốn sổ tay của mình suốt từ lúc rời biệt phủ, sắp xếp lại những gì đã thấy dưới hầm. Ông không muốn gọi cho cha mình khi đầu còn rối.
Người nhấc máy là người cháu họ đang ở cùng cụ Tôn Đức Hiền để chăm sóc ông cụ. Sau vài câu hỏi thăm ngắn, điện thoại được chuyển cho cụ.
Giọng cụ Đức Hiền qua máy đã yếu hơn lần trước ông về thăm. Tám mươi tư tuổi. Tai cụ còn thính nhưng hơi thở đã ngắn.
- Có chuyện gì mà gọi giờ này?
- Cha. Con cần hỏi cha một chuyện của nhà mình.
- Nói đi.
Khắc Minh kể chậm và đúng thứ tự.
Ông kể về chiếc đỉnh miệng thú ở Lạc Dương. Về bộ ảnh chuyền tay trong giới buôn cổ vật. Về vụ đào trộm ở Ân Khư hồi tháng Ba. Về người chủ đã bóc đất bịt miệng và chạm vào viên đen hôm khánh thành. Về bệnh án không tìm thấy nguyên nhân. Về cuốn sổ theo dõi của người vợ. Về nhịp ăn rút xuống ba mươi phút. Về tiếng gầm chỉ trong khung nửa đêm tới ba giờ sáng.
Rồi ông kể về buổi sáng hôm nay dưới hầm.
- Con đã thấy rõ sợi dây, cha ạ. Một đầu ở miệng thú. Đầu kia vào rốn người bệnh. Nó rung theo nhịp nuốt.
Đầu dây bên kia im lặng.
Sự im lặng đó kéo dài đủ lâu để Khắc Minh nghe được tiếng tích tắc của đồng hồ quả lắc trong nhà thờ họ qua điện thoại. Âm thanh đó đã ở trong nhà ông từ trước khi ông ra đời.
- Cha?
- Ta đang nghe.
Cụ nói chậm rãi.
- Bốn đời họ Tôn chỉ ghi lại chuyện đỉnh miệng thú. Chưa đời nào phải tự tay đóng lại một cái miệng thú đã mở. Sách của nhà mình phần nhiều là chép từ lời người xưa để lại, không phải kinh nghiệm của người còn sống.
- Con biết. Vì vậy con mới gọi cha.
- Sách có đủ cách không?
- Có đủ các bước. Nhưng con muốn nghe lời dặn ngoài sách.
Cụ Đức Hiền ho khan một tiếng. Người cháu họ nói gì đó bên cạnh. Cụ gạt đi khẽ.
- Lời dặn thì có một điều mà tổ tiên dặn đi dặn lại qua từng đời giữ sách.
Cụ dừng lại, như để chắc chắn con trai mình đang nghe trọn.
- Búa nhà mình chỉ gõ một lần. Gõ xong không được ngừng tay.
Khắc Minh cầm bút lên và ghi lại câu đó, dù ông biết mình sẽ không bao giờ quên nó.
- Nghĩa là sau nhát búa phải làm ngay bước tiếp theo.
- Đúng. Đời giữ sách nào cũng nhắc câu đó trước khi nhắc bất cứ bước nào khác. Gõ xong mà ngừng tay, dù chỉ một lúc, là hỏng hết. Ta không biết người xưa đã trả giá gì để biết điều đó. Con đừng thử tìm hiểu bằng cách làm sai.
- Con sẽ không làm sai.
- Còn một điều nữa, quan trọng không kém.
- Cha nói đi.
Giọng cụ chậm lại thêm.
- Muốn đóng miệng thú, trước hết người giữ nó phải tự tay mở lòng ra. Phải thú nhận vì sao nó bám được vào mình.
Khắc Minh ngồi thẳng dậy.
- Thú nhận với ai, cha?
- Với người nhà. Với những người đang phải gánh hậu quả cùng ông ta. Và với chính ông ta. Cái đói đó bám vào người ta qua một mối tham cụ thể. Người giữ đỉnh không gọi được tên mối tham đó ra, thì sợi dây cắt xong cũng chưa chắc đã hết gốc. Sách chép vậy. Ta tin vậy.
Ông ghi lại cả điều này. Bút của ông chạy chậm hơn. Ông nghĩ tới Chu Vĩnh Khang, người đàn ông gầy rộc ôm bụng gọi thêm suất ăn. Ông nghĩ tới tờ lệnh cưỡng chế ở thôn Hà Gia mà hồ sơ công khai của tập đoàn từng để lộ. Ông nghĩ tới câu hỏi mà ngày mai ông sẽ phải đặt ra trong phòng khách nhà họ Chu.
- Người bệnh đó có chịu thú nhận không, cha?
- Việc đó không nằm ở con. Con chỉ có trách nhiệm nói rõ điều kiện. Chịu hay không là phần của ông ta và nhà ông ta.
Cụ nói xong thì mệt. Hơi thở của cụ ngắn lại rõ trong máy.
- Cha nghỉ đi. Mai con trình bày với nhà người ta. Có gì con gọi lại.
- Khắc Minh.
- Dạ.
- Con đừng mang búa nhà mình tới đó khi nhà người ta chưa gật đầu. Búa tổ không phải thứ mang ra để dọa người.
- Con biết thưa cha. Hôm nay con chỉ mang sổ và ảnh. Mai con cũng chỉ mang bản chép và kế hoạch.
- Vậy thì tốt. Đi ngủ sớm đi. Mai là một ngày khó.
Cuộc gọi kết thúc. Căn nhà riêng của Khắc Minh trở lại yên tĩnh.
Ông ngồi yên một lúc với hai câu dặn của cha chạy trong đầu.
Búa chỉ gõ một lần. Gõ xong không được ngừng tay.
Và người giữ đỉnh phải tự mở lòng thú nhận.
Hai điều kiện. Một điều kiện thuộc về tay nghề của ông. Một điều kiện thuộc về người khác, người mà ông không điều khiển được.
Ông mở cuốn sổ tay chép dở của mình ra bàn. Đây là cuốn sổ ông chép từ Trấn Sát Lục trong nhiều năm, mỗi lần về nhà thờ họ lại chép thêm một phần. Bản gốc của Trấn Sát Lục vẫn ở nhà thờ họ, không rời khỏi đó. Việc ông làm đêm nay là chép lại toàn bộ phần liên quan tới đỉnh miệng thú từ các trang chép dở đó thành một bản làm việc sạch sẽ, liền mạch, để mai mang tới biệt phủ.
Ông chép chậm và cẩn thận.
Phần nhận diện đỉnh trấn sát. Phần về nút giam trong miệng thú. Phần về sợi dây nối vào người chạm ngọc. Phần về điều kiện kích hoạt cần đủ hai điều: tay trần chạm vào nút giam, và lòng tham chiếm đoạt tương xứng với thứ bị giam giữ.
Ông chép tới phần trình tự đóng miệng thú thì dừng bút lâu hơn.
Búa đồng tổ truyền. Phải nung đỏ. Gõ đúng một nhát vào nút giam. Ngay sau đó, không gián đoạn, phải trấn xuống toàn bộ hoa văn mặt thú bằng nước chu sa pha rượu gạo.
Ông gạch chân hai chữ không gián đoạn.
Rồi ông chép tới dòng cuối của phần này. Đó là dòng mà các đời chép sách trước ông đều chép lại nguyên văn, không ai dám lược bỏ.
Ông nhìn dòng chữ hiện dần dưới ngòi bút của mình.
- Ngọc vỡ mà ấn không xuống, đói thoát ra, nhập vào người.
Khắc Minh đặt bút xuống.
Ông đọc lại dòng đó ba lần.
Chữ ấn trong sách của họ Tôn không phải một con dấu. Trong ngữ cảnh của cả đoạn, ông hiểu rõ nó chỉ việc gì. Ấn xuống hoa văn chính là nước chu sa phong ấn được giội xuống toàn bộ mặt thú ngay sau nhát búa. Ngọc vỡ là mới xong nửa đầu. Chu sa xuống kịp mới là nửa sau giữ cho thứ bị giam không thoát ra ngoài.
Thiếu nửa sau, cái đói không tan. Nó mất chỗ giam cũ. Nó sẽ đi theo sợi dây đang nối sẵn và nhập hẳn vào người bệnh qua chỗ rốn.
Đó là cơ chế thất bại mà tổ tiên ông đã ghi lại bằng một câu ngắn và lạnh.
Trước khi gấp bản chép, ông làm thêm một việc của nhà khảo cổ.
Ông lập một trang riêng ghi những điều mình chưa biết. Trang đó có ba mục.
Mục thứ nhất: ba chữ cuối của minh văn trong lòng đỉnh còn thiếu. Ông cần một nguồn đối chiếu khác ngoài bản dập, có thể là hồ sơ đúc đỉnh cùng loại trong các bộ sưu tập đã công bố, hoặc một lần dập lại ở điều kiện ánh sáng khác.
Mục thứ hai: lai lịch đầy đủ của chiếc đỉnh từ mộ tới biệt phủ. Ông mới biết các đầu mối rời rạc. Ai đào. Ai bán. Giá bao nhiêu. Giấy tờ ghi thế nào. Chuỗi đó cần được dựng lại bằng chứng cứ, không phải bằng lời kể của một phía.
Mục thứ ba: mối tham cụ thể của người bệnh. Ông có nghi vấn của mình từ hồ sơ công khai của tập đoàn và vụ khiếu kiện ở thôn Hà Gia đang lên báo tỉnh. Nhưng nghi vấn không phải lời thú nhận. Mục này ông để trống, ghi thêm một dòng: chỉ người bệnh mới điền được.
Ông nhìn trang giấy đó và thấy rõ hình dạng của công việc trước mặt. Một phần nằm trong sách của tổ tiên. Một phần nằm trong hồ sơ khảo cổ mà ông tự dựng được. Và một phần nằm trong miệng của một người đàn ông đang mải ăn, chưa sẵn sàng nói ra.
Ông cũng ghi vào cuối trang một câu tự nhắc mình. Mai phải nói hết, nhưng chỉ nói những gì đã có căn cứ. Không dọa. Không hứa quá mức. Không nhận tiền trước. Ba điều đó là cách ông giữ cho buổi trình bày ngày mai không trượt thành một màn diễn của thầy bà, thứ mà người anh trai kia đang chờ sẵn để gán cho ông.
Ông gấp bản chép lại và đặt nó cạnh bản dập minh văn còn thiếu ba chữ. Hai tài liệu đặt cạnh nhau trên bàn làm việc. Một tài liệu còn thiếu ở cuối hàng chữ. Một tài liệu đầy đủ ở phần trình tự nhưng lại đòi một điều kiện nằm ngoài tay ông.
Ngoài cửa sổ, đêm Lạc Dương đã khuya. Ở phía tây thành phố, trong một biệt phủ mà ông vừa rời trưa nay, đêm gầm thứ mười bảy của người bệnh chắc đang bắt đầu đâu đó sau nửa đêm.
Khắc Minh tắt đèn bàn và đi nằm.
Ngày mai ông sẽ mang cả hai tài liệu này tới, và nói hết những gì phải nói, kể cả phần mà người anh trai của học trò ông không muốn nghe nhất trong ngôi nhà đó.