THAO THIẾT TRÊN ĐỈNH ĐỒNG - Chương 33: Mười Bốn Chữ Trong Lòng Đỉnh
Sáng 13 tháng 5, Tôn Khắc Minh xuống phòng trưng bày ngầm lúc bảy giờ. Theo ông xuống hầm có Lưu Ngọc Phân và Chu Tiểu Đồng. Chu Chí Viễn không xuống.…
Nội dung chương
Sáng 13 tháng 5, Tôn Khắc Minh xuống phòng trưng bày ngầm lúc bảy giờ.
Theo ông xuống hầm có Lưu Ngọc Phân và Chu Tiểu Đồng. Chu Chí Viễn không xuống. Anh đứng ở cửa hầm một lúc, rồi lên nhà trên, nói rằng mình phải nghe điện thoại của tập đoàn. Không ai giữ anh lại. Phúc Toàn mở hai ổ khóa cửa phòng trưng bày, rồi lui ra ngoài hành lang, khép cửa hờ. Đó là thói quen của ông quản gia từ ngày chiếc đỉnh về nhà này. Việc trong phòng của chủ, ông không nghe khi chưa được gọi.
Căn hầm lạnh hơn trên nhà vài độ. Đèn hắt từ dưới lên, như mọi khi. Chiếc đỉnh đứng giữa phòng, ba chân cắm chắc trên bệ đá. Mặt thú Thao Thiết ở thân đỉnh nhìn thẳng ra cửa. Đôi mắt lồi trừng. Cái miệng há rộng, không hàm dưới. Trong miệng, viên ngọc đen nằm im, tròn và lì, đường kính bốn phân.
Một sợi khói đen mảnh như tơ nối từ miệng thú lên phía trần hầm, rồi xuyên qua, hướng về phía phòng ngủ trên nhà. Khắc Minh thấy nó. Hai người phụ nữ đi cùng ông không thấy gì. Ông đã quen với điều đó. Đồng khí nhãn của họ Tôn chỉ truyền cho một người mỗi đời, và đời này là ông.
Ông đặt túi đồ nghề xuống chiếc bàn dài cạnh bệ đá. Trong túi có giấy dập, mực, bình nước, bàn chải mềm, đèn pin, và một xấp ảnh in khổ lớn. Đó là loạt ảnh Tiểu Đồng chụp lòng đỉnh theo góc nghiêng sáng mà ông dặn từ đêm trước.
- Hôm nay ta không dập một lớp. Ta dập nhiều lớp, ướt.
Khắc Minh nói với Tiểu Đồng, như một buổi thực hành của thầy và trò năm nào.
- Bản dập lần trước thiếu mất ba chữ cuối. Lớp đồng ở đó mòn, lại bám patina dày. Dập khô không bắt được nét. Dập ướt nhiều lớp thì giấy ôm sát mặt khắc, nét nào còn, dù nông, cũng hiện.
Ông làm việc chậm và chắc. Giấy được làm ẩm, phủ vào lòng đỉnh, vỗ đều bằng bàn chải mềm cho giấy ăn vào từng rãnh khắc. Mực được dặm từng lớp mỏng. Mỗi lớp, ông chờ khô, rồi mới dặm lớp sau. Ngọc Phân đứng ở cửa trong, không nói một lời. Bà chỉ nhìn đôi tay của người đàn ông mà con trai bà từng đuổi khỏi nhà, đang làm việc trên chiếc đỉnh đã hành hạ chồng bà năm tuần.
Trước khi bắt đầu, ông còn làm một việc rất nhỏ. Ông ghi giờ bắt đầu lên góc tờ giấy dập, ghi tên hai người có mặt trong phòng, và nhờ Tiểu Đồng chụp lại toàn bộ quá trình bằng điện thoại của cô. Ảnh có mốc giờ. Sau này, dù nhà họ Chu có đổi ý, dù ai có nói ông bịa ra dòng chữ đó, bản dập và loạt ảnh sẽ nói thay ông. Ông đã bị đuổi khỏi căn nhà này một lần vì thiếu thứ đó. Ông không để có lần thứ hai.
- Thầy vẫn cẩn thận như hồi dạy cháu.
Tiểu Đồng nói khẽ, trong lúc giữ đèn.
- Nghề này dạy thầy một điều. Sự thật không có giấy tờ đi kèm thì chỉ là lời kể. Mà lời kể thì ai cũng kể lại theo ý mình được.
Lớp thứ nhất cho ra khung chữ. Mười bốn ô chữ, xếp thành hai hàng trong lòng đỉnh. Ba ô cuối vẫn mờ, như bản dập cũ.
Lớp thứ hai cho ra thêm nét. Tiểu Đồng cầm đèn pin, chiếu nghiêng theo đúng góc ông chỉ. Ánh sáng xiên làm các rãnh nông nhất cũng đổ bóng.
Tới lớp thứ ba, Khắc Minh nín thở.
Ông bóc tờ giấy dập ra khỏi lòng đỉnh, trải lên bàn, ép phẳng. Tiểu Đồng ghé sát. Ngọc Phân bước tới một bước, rồi dừng, như sợ hơi thở của mình làm bay mất thứ vừa hiện ra.
Mười bốn chữ. Đủ cả mười bốn.
Ba chữ cuối, bị mòn suốt ba nghìn năm trong mộ, nay hiện lên rõ nhất ở lớp dập thứ ba, vì chúng được khắc sâu hơn các chữ trước một chút. Người khắc năm xưa có lẽ đã dồn hết sức vào cuối câu. Như người ta khắc một lời buộc tội, tới cuối thì tay càng ấn mạnh.
Khắc Minh đọc thầm một lượt. Rồi ông đọc lượt thứ hai, đối chiếu từng chữ với loạt ảnh chụp nghiêng sáng. Không còn chữ nào phải đoán. Ông lấy bút, ghi phần dịch nghĩa vào sổ tay, ngay dưới bản dập. Xong, ông mới quay lại nhìn hai người phụ nữ.
- Tôi dịch cho hai người nghe. Đây là lời khắc trong lòng đỉnh, lúc nó được đúc, cuối triều Thương.
Ông đọc, chậm, rõ từng chữ:
- Đúc đỉnh chôn theo vua; lương cứu đói của dân, cướp về đầy kho
Ông gấp sổ lại. Căn hầm im đi một lúc dài.
Tiểu Đồng là người lên tiếng trước. Giọng cô khô khốc:
- Lương cứu đói. Là lương thực cứu dân trong nạn đói ạ?
- Phải. Năm cuối triều Thương, vùng đất quanh kinh đô mất mùa, đói lớn. Sử liệu tôi tra được ghi hơn ba ngàn người chết đói trong nạn đói đó. Trong kho của triều đình vẫn có lương. Một phần lương đó vốn dành để phát chẩn cho dân. Vị vua cuối triều không phát. Ông ta cho quân cướp cả phần lương cứu đói còn nằm trong tay các làng, chở về chất đầy kho của mình. Người chết đói nằm dọc đường vào kinh đô, còn kho của vua thì đầy.
Ngọc Phân vịn vào mép bàn. Bà hỏi, rất khẽ:
- Còn chiếc đỉnh này?
- Đỉnh được đúc trong chính năm đó, để chôn theo vị vua ấy khi ông ta chết. Người xưa tin đồ tuẫn táng mang theo cả công và tội của người chết. Cho nên họ khắc lời buộc tội ấy vào lòng đỉnh. Khắc ở mặt trong, nơi chỉ người chết và trời đất đọc được. Đó là cách thợ đúc và pháp sư thời đó để lại một bản án, khi họ không dám nói thành lời.
Khắc Minh bước tới gần chiếc đỉnh, nhưng không chạm vào nó. Ông nhìn vào miệng thú.
- Chưa hết. Lúc đúc khuôn, pháp sư làm một việc mà sách của họ tôi gọi là điểm sát khí. Họ lấy máu bò tót đen trộn với chu sa, nhỏ vào lòng khuôn, ngay vị trí miệng của mặt thú. Oán niệm của những người chết đói, theo cách hiểu của người xưa, được gom vào đó, giam trong miệng Thao Thiết. Thao Thiết là con thú chỉ biết ăn, không biết no. Giam oán đói trong miệng con thú đói. Rồi họ trét đất trộn chu sa bịt kín cái miệng đó lại. Hơn ba nghìn năm, nó nằm yên trong mộ. Không ai chạm vào. Không ai nhận nó làm của mình.
Ông quay lại, nhìn lên trần hầm, nơi sợi khói đen đi xuyên qua.
- Cho tới sáng 5 tháng 4 năm nay.
Tiểu Đồng nắm chặt chiếc đèn pin. Cô đã nghe cha mình kể về buổi khánh thành trong niềm tự hào. Cô cũng đã nghe thầy mình nói về hai điều kiện kích hoạt, từ hôm ở phòng khách. Nhưng hôm nay, lần đầu tiên, mọi thứ đứng cạnh nhau trong cùng một căn phòng.
- Cha cháu bóc lớp đất đó. Cha cháu chạm vào viên ngọc. Và cha cháu nói nó là của nhà họ Chu.
- Đúng cả ba việc. Và còn một việc nữa, việc làm cho nó nhận đúng người.
Khắc Minh chọn lời rất kỹ. Việc ông sắp nói không nằm trong phiếu phân tích nào. Nó nằm trong cuốn sổ của Ngọc Phân, trong hồ sơ khiếu kiện của một thôn ở phía đông thành phố, và trong chính dòng chữ vừa hiện lên trong lòng đỉnh.
- Vị vua năm xưa cướp miếng ăn của dân nghèo lúc họ sắp chết đói. Ba nghìn năm sau, người bóc phong ấn của chiếc đỉnh này vừa ký lệnh cưỡng chế bốn mươi bảy hộ dân ở thôn Hà Gia, với giá đền bù thấp tới mức họ mất nhà mà không dựng lại nổi mái khác. Cũng là cướp miếng ăn. Chỉ khác là ngày xưa dùng quân, ngày nay dùng giấy tờ và con dấu.
Ngọc Phân khóc. Bà không khóc thành tiếng. Nước mắt rơi xuống mu bàn tay đang vịn mép bàn.
- Thầy Tôn. Nếu dòng chữ đó ở trong lòng đỉnh từ ba nghìn năm trước, thì bệnh của ông nhà tôi, ngay từ ngày đầu, đã không phải là bệnh.
- Về mặt y học, nó vẫn hành xử như một bệnh. Nó ăn mòn dạ dày, rút cân nặng, làm niêm mạc mỏng đi. Bệnh viện không sai khi họ nói họ không tìm thấy nguyên nhân. Nguyên nhân không nằm trong dạ dày. Nó nằm ở đây.
Ông chỉ vào miệng thú, rồi chỉ lên trần hầm, theo hướng sợi dây mà chỉ ông thấy.
- Nhưng tôi dặn cả nhà một điều, ngay từ hôm nay. Dòng chữ này là chứng cứ để hiểu chuyện, không phải giấy phép để ai muốn làm gì chiếc đỉnh cũng được. Cái nút trong miệng con thú này chỉ mở được theo đúng một trình tự trong sách của họ tôi. Sai dụng cụ, sai thứ tự, là hại ông nhà. Lát nữa tôi sẽ nói rõ việc đó với cả nhà, nhất là với anh Chí Viễn.
- Anh cháu hứa sẽ nghe thầy nói hết. Mẹ cháu bắt anh ấy hứa tối qua.
- Hứa là một chuyện. Nghe tới cuối lại là chuyện khác.
Khắc Minh gấp bản dập, cho vào bìa cứng, ghi ngoài bìa ngày giờ và tên người chứng kiến. Ông làm xong việc của một nhà khảo cổ. Phần còn lại của buổi sáng thuộc về một việc khác, việc mà ông chưa nói ra trong căn hầm này. Muốn cắt sợi dây kia, nhà này còn phải đi qua một cửa nữa. Cửa đó nằm trong chính miệng của Chu Vĩnh Khang.
- Nó không chọn nhầm người đâu, bà ạ. Tà khí trong miệng thú này không biết phân biệt tốt xấu. Nó chỉ ngửi được một thứ: lòng tham tương ứng với mối oán bị giam trong nó. Người khác chạm vào thân đỉnh, quai đỉnh, đứng cạnh đỉnh, đều không sao. Hồ Tam Quý giữ chiếc đỉnh gần một tháng, đeo găng, không bóc đất, nên không sao. Thiết Trụ đào nó lên, cũng không sao. Chỉ người chạm tay trần vào viên ngọc, và nhận chiếc đỉnh làm của riêng bằng đúng thứ tham đã tạo ra mối oán năm xưa, mới bị nó bám vào.
Trên nhà, tiếng của Chu Vĩnh Khang vang xuống, qua cầu thang hầm. Ông lại gọi thêm một suất ăn. Giọng ông yếu, nhưng gấp. Người làm đáp lời, tiếng chân chạy nhẹ về phía bếp.
Ngay lúc đó, sợi khói đen trong mắt Khắc Minh rung mạnh. Nó rung theo từng tiếng gọi, như một sợi dây đàn bị gảy. Đầu dây ở miệng thú căng ra. Đôi mắt lồi của mặt thú, trong cảm nhận của ông, như mở to hơn một chút.
Tiểu Đồng nhìn theo ánh mắt của thầy mình, dù cô không thấy sợi dây. Cô chỉ thấy thầy mình bỗng đứng thẳng người, sắc mặt đổi hẳn.
Khắc Minh nói, rất chậm:
- Nó nghe thấy chúng ta nói về nó đấy.