THAO THIẾT TRÊN ĐỈNH ĐỒNG - Chương 36: Phần Cuối Của Trấn Sát Lục
Chiều 14 tháng 5, Tôn Khắc Minh về nhà thờ họ Tôn ở khu phố cổ Lạc Dương. Căn nhà thờ họ nằm cuối một con ngõ hẹp, tường gạch xám, mái ngói đã rêu. Ông…
Nội dung chương
Chiều 14 tháng 5, Tôn Khắc Minh về nhà thờ họ Tôn ở khu phố cổ Lạc Dương.
Căn nhà thờ họ nằm cuối một con ngõ hẹp, tường gạch xám, mái ngói đã rêu. Ông mở cổng gỗ, đi qua sân gạch, vào gian thờ chính. Mùi nhang cũ và gỗ lâu năm phủ khắp phòng. Trên bàn thờ, bài vị của bốn đời tổ nghề đúc xếp theo thứ tự. Người đầu tiên là tổ đúc đỉnh. Người cuối cùng là ông nội của ông.
Ông thắp ba nén nhang, cắm vào bát hương, đứng yên một lúc. Cha ông, cụ Tôn Đức Hiền, ngồi trên chiếc ghế mây ở góc phòng, gậy chống dựng bên cạnh. Cụ đã tám mươi tư tuổi, lưng còng, mắt mờ, nhưng tai còn rất thính. Cụ nghe tiếng chân con trai vào sân là biết.
- Về giờ này, chắc nhà đó xảy ra chuyện rồi.
- Dạ. Đêm qua thằng con trai nhà họ Chu thuê thầy dỏm vào đập viên ngọc. Búa thép. Ngọc không vỡ. Người bệnh bùng lên, ăn cả đất trong chậu cảnh.
Cụ Hiền chống gậy, đứng dậy rất chậm. Cụ không hỏi thêm. Cụ đi tới tủ thờ ở gian bên, mở cánh tủ bằng chiếc chìa khóa đồng cụ đeo ở thắt lưng. Trong tủ, ở ngăn giữa, là một cuốn sách bọc vải đã sờn. Trấn Sát Lục. Bản gốc. Hơn một trăm năm giấy đã ngả vàng, gáy sách khâu bằng chỉ gai, bìa vải không còn nhìn rõ hoa văn.
Khắc Minh đỡ tay cha, cùng đưa cuốn sách ra chiếc bàn thấp giữa gian thờ. Ông mở sách bằng hai tay, lần từng trang. Ông đã đọc gần hết cuốn này từ nhỏ, và đã chép tay phần liên quan từ đêm 10 tháng 5. Nhưng phần cuối của chương về đóng miệng thú, ông chưa từng đọc kỹ. Phần đó nằm ở mười trang cuối, chữ viết nhỏ và dày, mực đã nhạt. Tổ tiên viết phần này như viết cho một người sẽ phải làm thật, không phải để đọc cho biết.
Ông đọc thành tiếng, chậm, để cha ông cùng nghe và để chính ông không bỏ sót một chữ.
Trước phần trình tự, sách còn ghi tỉ lệ của nước chu sa. Bột chu sa nghiền mịn, hòa trong rượu gạo trắng, khuấy tới khi nước có màu đỏ sẫm đều, không lắng cặn lợn cợn. Nước phải pha trong bát đồng, không pha trong bát sứ hay đồ nhựa. Gáo múc phải là gáo gỗ, cán dài vừa tay, miệng gáo rót gọn để nước xuống đều trên hoa văn mà không bắn ra ngoài bệ. Ba gáo phải được múc sẵn theo thứ tự, đặt ngay trong tầm tay của người phụ lễ. Trong lúc làm lễ, không ai được chạy đi lấy thêm bất cứ thứ gì. Thiếu một món, dừng lại từ trước khi giáng búa, không dừng giữa chừng.
Ông ghi lại từng tỉ lệ vào sổ tay. Những con số này không có trong bản chép vội của ông đêm 10 tháng 5. Đêm đó ông chép phần nhận diện và phần mở miệng. Phần đóng miệng, phần quyết định sống chết, ông mới đọc trọn hôm nay.
Cách đóng miệng thú trên đồ đồng bị yểm. Trước hết, nung đầu búa đồng của họ trên bếp than, nung tới khi đầu búa đỏ tới màu anh đào chín, không non hơn, không già hơn. Non thì khí trấn chưa dậy. Già thì đồng mỏi, nhát gõ mất lực. Người cầm búa dùng cả hai tay, đứng thẳng trước mặt thú, giáng đúng một nhát duy nhất vào giữa viên ngọc trong miệng thú. Chỉ một nhát. Nhát thứ hai, nếu còn cần tới, nghĩa là việc đã hỏng từ nhát đầu.
Ngọc vỡ ra, tiếng nứt vang lên. Ngay khi tiếng nứt còn chưa dứt hẳn, người phụ lễ phải giội nước chu sa pha rượu gạo trắng lên toàn bộ hoa văn mặt thú. Đúng ba gáo. Gáo đầu ngay tức khắc, không chờ lệnh. Gáo thứ hai liền theo. Gáo thứ ba phải xuống khi tiếng nứt của ngọc còn chưa tan hết trong không khí. Cuối trang, tổ tiên gạch dưới một câu bằng hai nét mực đậm, nét gạch đã ăn sâu vào giấy qua hơn trăm năm: gõ xong không được ngừng tay.
Khắc Minh đọc lại câu đó lần nữa. Đêm 10 tháng 5, qua điện thoại, cha ông đã nhắc đúng câu này. Hôm nay nó nằm tại đây, trên trang giấy gốc, dưới hai nét gạch của người đã khuất.
- Cha. Phần này con chép thiếu một ý. Bản chép của con không ghi gáo thứ ba phải xuống khi tiếng nứt chưa dứt. Sách gốc ghi rõ tới mức đó.
- Vì người chép lướt sẽ bỏ mất ý khó nhất. Tổ mình biết thế, nên mới bắt con cháu về tận nhà thờ mà đọc bản gốc. Sách này không rời khỏi gian thờ này, là vì thế. Mang nó ra ngoài, người ta sẽ đọc nó như một cuốn sách cũ. Đọc ở đây, nó là một lời dặn trước bàn thờ.
Cụ Hiền ngồi xuống ghế, hai tay đặt lên đầu gậy. Cụ nhìn lên bài vị của tổ đúc đỉnh, rồi nói tiếp một việc không ghi trong sách. Giọng cụ đều, như kể chuyện nhà.
- Có một việc sách không ghi. Đời tổ thứ hai của họ ta, có một lần đóng miệng thú cho một nhà giàu ở ngoài thành. Người ra tay hôm đó là em trai của tổ. Ngọc đập vỡ được. Nhưng người cầm bát chu sa đứng xa, lại run tay, làm đổ mất nửa bát. Tới lúc giội được thì đã chậm mất nửa khắc. Nửa khắc thôi, con ạ.
Cụ ngừng lại. Ngoài sân, gió đưa mùi nhang ra ngõ.
- Thứ bị giam trong cái đồ đồng đó thoát ra, nhập hẳn vào người chủ. Từ hôm đó người ấy ăn không ngừng. Ăn hết phần của cả nhà. Ăn tới tháng sau thì chết, bụng trướng, người khô như củi. Họ nhà đó sau này không ai dám giữ đồ đồng cổ trong nhà nữa. Còn người em của tổ ta, mang tội chậm tay đó tới cuối đời. Ông ấy là người viết thêm câu dặn vào cuối chương này, và gạch hai nét dưới nó. Chữ ở mười trang cuối là chữ của ông ấy đấy.
Khắc Minh nhìn xuống trang sách. Nét chữ nhỏ, dày, đều, của một người viết bằng bàn tay đã từng run trước một cái chết. Ông hiểu vì sao câu dặn đó tồn tại. Nó không sinh ra từ lý thuyết. Nó sinh ra từ một người chết và một đời ân hận.
Câu chuyện đó là chuyện của họ Tôn, từ đời tổ, hơn trăm năm trước. Ông ghi nó vào sổ tay của mình, ghi riêng một trang, đánh dấu rõ là tiền lệ truyền đời trong họ. Nó không thuộc về vụ chiếc đỉnh ở nhà họ Chu. Nhưng nó là lý do ông sẽ không cho phép bất cứ ai, kể cả chính ông, làm sai một bước nào trong đêm sắp tới.
- Búa đâu, cha?
Trước khi trả lời, cụ Hiền hỏi lại con trai một câu khác. Câu này cụ đã hỏi qua điện thoại đêm 10 tháng 5, và nay cụ hỏi lại, trực tiếp, trước bàn thờ tổ.
- Người giữ chiếc đỉnh đó, nó đã mở miệng nhận việc của nó chưa?
Khắc Minh hiểu cha hỏi gì. Trong sách, ở cuối chương trước, có một đoạn ngắn về người bị bám. Tà khí bám bằng lòng tham. Người bị bám còn giấu việc mình làm, còn chối, thì sợi dây cắt đi cũng tìm được chỗ bám lại trong chính sự im lặng đó. Cho nên người xưa dặn: muốn đóng miệng thú, trước hết người giữ nó phải tự tay mở lòng ra thú nhận vì sao nó bám được vào mình.
- Chưa, cha ạ. Ông ấy mới cho con nói hết trong phòng khách. Chưa nói một lời nào về dân thôn Hà Gia bằng miệng mình.
- Vậy thì búa chưa ra khỏi hộp được. Không phải vì lễ thiếu. Vì người chưa sẵn. Con về nói với nhà đó điều này. Nói rõ, nói trước mặt cả nhà. Người bệnh phải tự nói, lúc tỉnh táo, trước người nhà mình. Không ai nói thay. Không ai ép. Ép ra được lời, mà lòng còn giấu, thì cũng như chưa nói.
- Con sẽ nói. Ngày mai.
Cụ Hiền gật đầu, rất chậm.
Cụ Hiền đứng dậy, đi tới góc trong của gian thờ. Ở đó có một chiếc hộp gỗ dài, đặt trên kệ cao, phủ một lớp vải điều đã bạc màu. Cụ đưa tay, nhưng không mở hộp. Cụ đặt bàn tay già nua, đầy đồi mồi, lên nắp hộp, và giữ như thế một lúc.
Chiếc búa đồng tổ truyền nằm trong hộp đó. Búa ngắn, cán gỗ, đầu búa khắc hoa văn mây sấm. Nó được đúc bởi tổ bốn đời của họ Tôn, chỉ dùng cho lễ trấn sát đồ đồng. Cả họ mới dùng tới nó ba lần trong hơn trăm năm. Lần gần nhất cách đây đã mấy chục năm, trước khi Khắc Minh ra đời.
Cụ Hiền nói, mắt vẫn nhìn chiếc hộp:
- Tới lúc nó phải ra khỏi hộp rồi, con à.
Khắc Minh cúi đầu trước bàn thờ. Ông chưa mở hộp trong buổi chiều hôm nay. Việc thỉnh búa ra phải làm đúng lễ, vào đúng ngày. Hôm nay ông chỉ về để đọc cho hết phần cuối của cuốn sách, và nghe cho hết điều không ghi trong sách. Cả hai việc đều đã xong.
Ông chép lại mười trang cuối vào sổ tay, ngay tại bàn thấp trong gian thờ, dưới ánh đèn vàng. Chép xong, ông trả cuốn sách về ngăn tủ. Cụ Hiền tự tay khóa tủ lại, đeo chìa khóa vào thắt lưng. Hai cha con đứng yên trước bàn thờ một lúc nữa, không ai nói gì thêm.
Trên đường lái xe về nhà mình, Khắc Minh gọi điện cho Tiểu Đồng, hỏi tình hình trong ngày. Cô báo cha cô ăn đều theo nhịp cũ, cả nhà canh nhau, không ai xuống hầm ngoài quản gia, và anh trai cô đã hủy cuộc hẹn với một người quen khác trong giới thầy cúng mà anh từng liên lạc. Cô hỏi thầy đã đọc xong sách chưa. Ông đáp đã xong, và ngày mai ông sẽ tới nói với cả nhà một điều kiện. Ông không nói điều kiện đó qua điện thoại. Có những lời phải nói trong phòng, trước mặt người cần nghe, mới có trọng lượng.
Về tới nhà, ông mở sổ tay ra bàn, đọc lại toàn bộ phần chép mới một lần nữa. Trình tự đã khóa trong đầu ông, từng bước, từng con số. Nung đỏ màu anh đào chín. Một nhát duy nhất, vào giữa viên ngọc. Ba gáo chu sa, gáo cuối xuống khi tiếng nứt chưa dứt. Không ngừng tay. Thứ còn thiếu không nằm trong sách nữa. Nó nằm ở một phòng ngủ trong biệt phủ phía tây thành phố, trong miệng một người đàn ông đang ăn cách ba mươi lăm phút một bữa.