THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 17: Mảng Phụ Vỡ Ở Lạch Cạn
Chiều ngày 08/07/2026, tin từ lạch tắt bên đồi Quế được một thợ của mảng phụ bơi và lội về tới đoàn chính. Mảng phụ mắc cạn giữa lạch, bị nước xiết trong…
Nội dung chương
Chiều ngày 08/07/2026, tin từ lạch tắt bên đồi Quế được một thợ của mảng phụ bơi và lội về tới đoàn chính. Mảng phụ mắc cạn giữa lạch, bị nước xiết trong lạch đánh nghiêng rồi vỡ phên ở mạn phải. Người trên mảng phụ đều bơi được vào bờ an toàn, không ai chết và không ai bị thương nặng.
Nhưng hàng và lễ trên mảng phụ thì mất hết. Toàn bộ gạo muối lễ chính đã gói riêng và niêm phong từ bến Hồi Xuân chìm xuống lạch và trôi mất theo dòng xiết. Ba tấn luồng dự trữ mắc vào rễ cây và đá giữa lạch, nước xiết tới mức không ai lội ra vớt lại được một cây nào.
Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.
Hà Văn Lực đứng ở cửa lạch nhìn xuống dòng nước đục đang cuốn qua những rễ cây trơ ra. Mấy bao lễ niêm phong bằng lá chuối không còn thấy dấu vết nào nữa. Anh đứng yên rất lâu, tay nắm chặt cây sào của mình, rồi quay lại bãi neo nơi cả đoàn đang chờ tin.
- Việc này lỗi ở tôi. Tôi gạt lời can của anh Rô, tôi cho mảng phụ vào lạch cạn. Mất lễ chính và mất ba tấn luồng là mất vì quyết của thợ cả.
Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Đinh Văn Rô kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.
- Thợ cả nói vậy trước cả đoàn, tôi ghi vào sổ buổi chiều nay luôn không.
Đinh Văn Rô không nói một lời trách móc nào. Anh chỉ hỏi thợ của mảng phụ đã về đủ người chưa, rồi tự tay đi kiểm lại sức khỏe của từng người một. Cách anh im lặng làm cho lời nhận lỗi của Lực càng nặng hơn trong tai cả đoàn.
Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.
Hà Văn Thao ghi vào sổ phụ buổi chiều đó từng khoản mất: gạo muối lễ chính mất hết, ba tấn luồng dự trữ mất hết, mảng phụ vỡ ngoài danh sách mười mảng chính của đoàn. Cậu ghi thêm một dòng riêng: mảng phụ là mảng ngoài đoàn chính, vụ vỡ này không ai chết, và lỗi thuộc về quyết định của thợ cả.
Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.
Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.
Dân ở lạch tắt bên đồi Quế quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ.
Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn. Đinh Văn Rô kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa.
Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai.
Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe. Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó.
Không ai nhắc, Đinh Văn Rô vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên. Sổ tay của Hà Văn Thao thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu.
Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe.
Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.
Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ.
Mỗi ngày của chuyến đi đều được chốt lại bằng một trang sổ, không ngày nào được bỏ trống dù là ngày yên nhất. Gió sông thổi qua lạch tắt bên đồi Quế mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.
Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi. Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 9 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều.
Hà Văn Thao học được trong ngày hôm nay một điều mà sách vở ở bến không dạy: nước yên chưa bao giờ có nghĩa là nước lành.
mảng thứ 9 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại. Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm.
Việc gì qua tay Hà Văn Thao cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài. Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn.
Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất.
Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi.
Hà Văn Thao ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào.
Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu.
Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.
Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.
Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.
Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi.
Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.
Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn.
Không ai nhắc, Đinh Văn Rô vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên. Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu.
Hà Văn Thao ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.
Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ. Gió sông thổi qua lạch tắt bên đồi Quế mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.
Sổ tay của Hà Văn Thao thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.
Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi.
Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo. Câu chuyện ở lạch tắt bên đồi Quế những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.
Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Phần việc của Đinh Văn Rô được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.
Không khí trong đoàn nặng hẳn từ buổi chiều hôm đó. Lễ tạ trước Cửa Thần, phần lễ quan trọng nhất của cả chuyến, giờ đã mỏng đi tới mức gần như không còn gì. Mấy thợ kỳ cựu nhìn nhau mà không ai dám nói câu lễ mỏng thì qua vực bằng cách nào.
Lực đi dọc bãi neo một vòng, dừng lại ở từng mảng nói chuyện ngắn với thợ của mảng đó. Anh không giấu ai chuyện mất lễ, cũng không đổ lỗi cho con nước hay cho người cầm mảng phụ. Tới mảng cuối cùng, anh nói rõ: đoàn sẽ chia lại phần gạo muối còn lại ngay tối nay, và việc gom lại lễ là việc của cả đoàn từ giờ tới Cửa Thần.