THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 20: Vệt Đỏ Trên Mặt Nước

Tối ngày 09/07/2026, đoàn neo gần một vực phụ trên đường vào đoạn Cẩm Thủy, vùng nước được ghi trong sổ phụ là xoáy phụ thứ 2 của chuyến đi. Nửa đêm, mặt…

Nội dung chương

Tối ngày 09/07/2026, đoàn neo gần một vực phụ trên đường vào đoạn Cẩm Thủy, vùng nước được ghi trong sổ phụ là xoáy phụ thứ 2 của chuyến đi. Nửa đêm, mặt nước ở vùng vực bỗng xoáy mạnh bất thường suốt nửa canh giờ rồi lặng hẳn, không theo nhịp con nước mà Lực đã tính. Thợ trực đêm gọi thợ cả dậy, và Lực đứng ở đầu mảng nhìn mặt nước đen rất lâu.

Sáng ngày 10/07/2026, khi nắng vừa lên, Hà Văn Thao đứng ở mạn mảng điều hành và nhìn về phía hạ lưu xa. Ở giữa mặt nước đỏ quạch, một vệt đỏ tươi nhô lên khỏi mặt nước trong thoáng chốc rồi lặn mất. Cùng lúc đó, một tiếng huýt gió ngắn nổi lên từ phía vệt đỏ, sắc và lạnh, rồi tắt ngay như chưa từng có.

Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.

- Cha ơi. Phía dưới kia vừa có một vệt đỏ nhô lên mặt nước. Con thấy rõ lắm.

- Con thấy một mình hay có ai nữa cùng thấy.

Sổ tay của Sầm Văn Đức thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh.

Sầm Văn Đức ở mảng bên cũng nói anh vừa thấy vệt đỏ đó và nghe tiếng huýt đó. Hai người, hai vị trí khác nhau trên đoàn, cùng thấy cùng nghe một hiện tượng trong cùng một buổi sáng. Lực nghe xong thì im lặng rất lâu, mắt vẫn nhìn về phía hạ lưu nơi vệt đỏ vừa lặn.

Anh không gọi tên hiện tượng đó. Anh không nói nó là gì, từ đâu tới và vì sao nó xuất hiện trước đoàn của mình. Việc duy nhất anh làm là hạ lệnh cho cả đoàn: neo thêm một ngày ở bãi này chờ nước, không mảng nào được tự ý xuôi xuống phía hạ lưu trong ngày hôm nay.

Dân ở bãi neo trước đoạn Cẩm Thủy quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.

- Thợ cả hạ lệnh neo thêm một ngày thì đoàn neo. Nhưng Hảo đang sốt ruột vì lịch giao hàng đấy.

- Lịch giao hàng tính sau. Hôm nay đoàn nghỉ nước. Ai hỏi, cứ nói thợ cả ra lệnh.

mảng thứ 10 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại. Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo.

Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu.

Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó. Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi.

Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.

Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất.

Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Hà Văn Thao kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.

Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ.

Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài. Câu chuyện ở bãi neo trước đoạn Cẩm Thủy những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất.

Buổi làm việc ở bãi neo trước đoạn Cẩm Thủy bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.

Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.

Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới. Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.

Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi. Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai.

Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng. Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.

Sầm Văn Đức học được trong ngày hôm nay một điều mà sách vở ở bến không dạy: nước yên chưa bao giờ có nghĩa là nước lành.

Phần việc của Hà Văn Thao được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.

Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào.

Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi.

Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.

Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Phần việc của Hà Văn Thao được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.

Hà Văn Thao kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa. Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu.

Sầm Văn Đức ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.

Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ. Gió sông thổi qua bãi neo trước đoạn Cẩm Thủy mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.

Sổ tay của Sầm Văn Đức thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.

Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác. Câu chuyện ở bãi neo trước đoạn Cẩm Thủy những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.

Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó. Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Dân ở bãi neo trước đoạn Cẩm Thủy quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ.

Lệnh neo thêm một ngày làm cả đoàn xôn xao, nhưng không ai cãi lệnh của thợ cả sau vụ lạch tắt. Thợ bè tranh thủ một ngày neo để vá phên, phơi dây và kiểm lại phần gạo muối góp cho lễ đã gom từ các mảng.

Chiều hôm đó, Lực đứng một mình ở mũi bãi neo, nhìn về hướng hạ lưu rất lâu. Phía đó là Cẩm Lương và Cửa Thần, là đoạn cuối của hành trình và cũng là nơi mọi chuyện cũ của phường đang chờ anh. Vệt đỏ sáng nay và tiếng huýt ngắn đó, anh giữ trong đầu như một dấu hỏi lớn mà anh chưa cho phép mình trả lời vội.

Chương khác

Xem thêm