THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 23: Mẩu Xương Gà Bên Bờ

Sáng ngày 12/07/2026, đoàn neo ở bờ sông gần bến Cẩm Lương, thợ bè ăn cơm sáng trên bờ trước khi bắt đầu ngày nghe nước thứ hai. Hà Văn Pín ăn xong phần…

Nội dung chương

Sáng ngày 12/07/2026, đoàn neo ở bờ sông gần bến Cẩm Lương, thợ bè ăn cơm sáng trên bờ trước khi bắt đầu ngày nghe nước thứ hai. Hà Văn Pín ăn xong phần cơm của mình, trên tay còn một mẩu xương gà thừa. Theo thói quen ở nhà, tay anh ta đưa ra phía mép nước định ném mẩu xương xuống sông cho gọn.

Tiếng quát của Hà Văn Lực vang lên làm cả bãi ăn cơm dừng đũa. Anh quát Pín dừng tay ngay, giọng to và dứt khoát như lúc hô sào giữa dòng xoáy. Pín khựng lại với mẩu xương còn trên tay, mặt ngơ ngác nhìn thợ cả đang bước nhanh về phía mình.

Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm. Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó.

- Gói mẩu xương đó vào lá, mang lên bãi rác của bến. Ngay bây giờ, trước mặt tôi.

- Em quen tay ở nhà, ăn xong là ném ra sân. Em quên mất đang ở bãi sông, thợ cả ơi.

Sổ tay của Nguyễn Văn Sình thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.

- Ở nhà thì sân nhà chịu. Ở đoạn sông này, một mẩu xương xuống nước cũng là chuyện của cả đoàn, không phải chuyện tiện tay của một người.

Pín làm theo lời thợ cả trước mặt cả đoàn đang neo. Anh ta gói mẩu xương gà vào lá chuối, đi bộ lên bãi rác khô của bến và bỏ vào đúng chỗ quy định. Quãng đường chỉ vài chục bước, nhưng cả đoàn nhìn theo anh ta như nhìn một bài học được làm mẫu lần thứ hai trong chuyến đi này.

Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Mấy đứa trẻ ở bờ sông gần bến Cẩm Lương chạy dọc bờ một đoạn, vẫy tay chào đoàn rồi đứng lại nhìn cho tới khi mảng cuối khuất hẳn.

Lực nói trước cả đoàn ngay sau đó. Anh nhắc lại điều kiêng thứ hai: không vứt xương động vật xuống sông, ở đoạn sông gần Cửa Thần này càng phải giữ nghiêm gấp bội. Anh nói ai cũng có lúc quen tay ở nhà, nên lệ phải được giữ bằng mắt của cả đoàn, người này nhìn cho người kia.

Nguyễn Văn Sình ngồi ở mép bãi nghe hết buổi sáng hôm đó. Sau bữa cơm, cậu lặng lẽ đi kiểm lại bao tro bếp của đoàn mà mình đang trông giữ. Cậu mở miệng bao ra xem, buộc lại chặt hơn, rồi ghi vào sổ trực của mình một dòng: bao tro yên, chưa thiếu, chưa ai động vào.

Dân ở bờ sông gần bến Cẩm Lương quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.

- Anh Pín, lúc thợ cả quát, em giật mình thay anh luôn đấy.

Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe.

Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai. Nhìn từ trên bờ cao, đoàn mảng như một con rắn nứa dài đang trườn chậm trên mặt nước đỏ.

Không ai nhắc, Hà Văn Pín vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên. Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn.

Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 8 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều.

Thợ cả là người ngủ muộn nhất đoàn và dậy sớm nhất đoàn, đó là phần việc không ghi trong sổ của bất cứ phường bè nào. Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Gió sông thổi qua bờ sông gần bến Cẩm Lương mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.

Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.

Hơi nước từ mặt sông bốc lên làm áo thợ bè ẩm suốt, dù nắng đã lên cao trên đỉnh núi.

Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.

Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ. Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất.

Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày. Việc gì qua tay Nguyễn Văn Sình cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài.

Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi. Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên.

Nguyễn Văn Sình học được trong ngày hôm nay một điều mà sách vở ở bến không dạy: nước yên chưa bao giờ có nghĩa là nước lành. mảng thứ 8 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại.

Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.

Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.

Phần việc của Hà Văn Pín được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên. Hà Văn Pín kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.

Việc gì qua tay Nguyễn Văn Sình cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.

Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ. Gió sông thổi qua bờ sông gần bến Cẩm Lương mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.

Nguyễn Văn Sình ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào. Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.

Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.

Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo. Ở bờ sông gần bến Cẩm Lương, người ta nói chuyện con nước nhiều hơn nói chuyện giá hàng, vì nước là thứ quyết định hết.

Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.

Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe. Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe.

Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Câu chuyện ở bờ sông gần bến Cẩm Lương những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.

- Giật mình một buổi còn hơn mang họa cả chuyến, Sình ạ. Tay anh từ nay ăn xong phải nhìn tay mình trước.

Buổi sáng đó khép lại bằng việc Lực cho ghi sự việc vào sổ phụ: một lần suýt phạm điều kiêng thứ hai ở bờ Cẩm Lương, đã giữ lại kịp, người phạm đã tự tay sửa đúng lệ. Anh nói ghi vào sổ không phải để phạt ai về sau, mà để cả đoàn nhớ rằng lệ bị thử thách ở những lúc bình thường nhất.

Chương khác

Xem thêm