THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 25: Đêm Yên Và Chiếc Phao Mất Dấu
Tối ngày 12/07/2026, đoàn neo ở bến phụ Cẩm Lương trong một đêm yên hiếm có của chuyến đi. Không gió, không tiếng huýt, không xoáy nổi trên mặt nước. Thợ…
Nội dung chương
Tối ngày 12/07/2026, đoàn neo ở bến phụ Cẩm Lương trong một đêm yên hiếm có của chuyến đi. Không gió, không tiếng huýt, không xoáy nổi trên mặt nước. Thợ bè ngủ yên nhất từ đầu chuyến, tiếng ngáy đều đều vang trên các mảng, và người trực đêm cũng chỉ đi lại thong thả quanh cọc neo.
Hà Văn Lực cũng ngủ được một giấc dài hơn mọi đêm trước. Trong giấc ngủ đó, anh không mơ thấy sông, không mơ thấy vực, chỉ có tiếng nước vỗ mảng đều đều như một nhịp võng. Đinh Văn Rô trực ca cuối đêm còn nói đùa rằng đêm nay sông cho đoàn nghỉ một đêm tử tế trước chặng cuối.
Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi. Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng.
Nhưng sáng ngày 13/07/2026, khi sương vừa tan, Thao phát hiện chiếc phao neo đánh dấu luồng đi của đoàn đã mất dấu. Chiếc phao đó được thả từ chiều hôm trước ở vị trí cố định, dây phao nối vào cọc neo phụ trên bờ. Sáng ra, phao không còn ở chỗ cũ, và sợi dây phao bị kéo căng rồi đứt ngầm ở đoạn dưới mặt nước.
- Phao mất rồi cha. Dây đứt ở dưới nước, đầu dây còn lại sờn hết cả ra.
Gió sông thổi qua bến phụ Cẩm Lương mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.
- Đêm qua có ai nghe tiếng động lạ không. Có mảng nào chao không.
Không ai trong đoàn nghe thấy gì trong đêm. Không gió, không mưa, không một tiếng huýt nào. Kiêu từ bến lên xem đầu dây đứt, cầm nó trong tay một lúc rồi nói một câu làm cả bãi neo yên lặng: xoáy ngầm ở đoạn này không cần nổi mặt mới kéo được đồ, nó kéo ở dưới sâu, lặng lẽ và đều sức suốt đêm.
Khi đoàn đã yên, Lực vẫn chưa yên, anh còn đi thêm một vòng cuối như thói quen không bỏ được của người cầm lái.
Bài học của buổi sáng hôm đó phá vỡ một thói quen nghĩ của cả đoàn. Từ đầu chuyến, ai cũng chờ có động mới có họa: có xoáy nổi, có tiếng huýt, có vệt đỏ thì mới nguy. Đêm qua không có một dấu hiệu nào trên mặt nước, mà chiếc phao vẫn bị kéo đứt dây ngay dưới mũi đoàn.
- Từ nay mọi dây neo của đoàn phải có người trực đêm trông tận mắt, dù đêm yên tới đâu cũng không được ngủ hết.
Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.
Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ. Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.
Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm. Mỗi ngày của chuyến đi đều được chốt lại bằng một trang sổ, không ngày nào được bỏ trống dù là ngày yên nhất.
Không ai nhắc, Hà Văn Thao vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên. Câu chuyện ở bến phụ Cẩm Lương những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.
Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm. Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng.
Lực ít nói trong lúc làm việc, nhưng mỗi câu anh nói ra đều được thợ quanh đó nhắc lại cho mảng bên cạnh nghe. Việc gì qua tay Đinh Văn Rô cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài.
Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ. Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn.
mảng thứ 9 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại. Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ.
Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn.
Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay. Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất.
Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài. Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ.
Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu. Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng.
Dân ở bến phụ Cẩm Lương quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ. Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.
Một đoàn bè giữ lệ nghiêm thường đi chậm ở chỗ yên và qua nhanh ở chỗ dữ, vì họ không mất thời gian sửa sai. Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó.
Sổ tay của Đinh Văn Rô thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Khi nắng đứng bóng, bóng của thợ bè đổ ngắn trên mặt mảng, và tiếng ve từ rừng ven sông kêu ran không ngớt.
Đinh Văn Rô học được trong ngày hôm nay một điều mà sách vở ở bến không dạy: nước yên chưa bao giờ có nghĩa là nước lành. Phần việc của Hà Văn Thao được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên.
Mặt nước đổi màu theo từng đám mây trên trời, lúc xám, lúc đỏ sẫm, lúc lại ánh lên một vệt sáng bạc mỏng.
Không ai nhắc, Hà Văn Thao vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên. Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu.
Đinh Văn Rô ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào. Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe.
Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ. Buổi làm việc ở bến phụ Cẩm Lương bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.
Sổ tay của Đinh Văn Rô thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên.
Phù sa đỏ bám lên phên nứa rất nhanh, mảng đi nửa ngày đã thấy mặt phên đổi màu như được quét một lớp sơn đất. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.
Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo. Câu chuyện ở bến phụ Cẩm Lương những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.
Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Hà Văn Thao kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa.
Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.
Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Ở bến phụ Cẩm Lương, người ta nói chuyện con nước nhiều hơn nói chuyện giá hàng, vì nước là thứ quyết định hết.
Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.
Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.
- Thợ cả ra lệnh vậy, đoàn làm vậy. Ca trực đêm từ nay ghi tên rõ vào sổ, không ai được bỏ ca.
Lực cho ghi sự việc mất phao vào sổ phụ như một mốc riêng của chuyến đi. Anh nói với Thao rằng sông ở đoạn này dạy cho đoàn một điều: cái nguy hiểm nhất không phải là cái người ta nhìn thấy, mà là cái kéo đi trong yên lặng dưới mặt nước phẳng.