THUỒNG LUỒNG MÀO ĐỎ Ở SÔNG MÃ - Chương 26: Vực Phụ Thứ Ba
Sáng ngày 13/07/2026, đoàn cho hai mảng nhẹ đi thử qua một vực phụ trên đường vào hẻm Cẩm Lương. Đây là xoáy phụ thứ 3 mà đoàn gặp trong chuyến đi này.…
Nội dung chương
Sáng ngày 13/07/2026, đoàn cho hai mảng nhẹ đi thử qua một vực phụ trên đường vào hẻm Cẩm Lương. Đây là xoáy phụ thứ 3 mà đoàn gặp trong chuyến đi này. Đinh Văn Rô xung phong xuống nước bám dây dẫn mảng, vì anh là thợ kỳ cựu nhất trong nhóm thử và cũng là người thuộc lòng sức của từng vực phụ quanh bến này.
Rô xuống nước tới ngang ngực, hai tay bám chặt dây dẫn, hình xăm vảy rồng ở hai cánh tay và đùi của anh chìm nổi trong làn nước đỏ quạch. Thợ trên hai mảng nhẹ chống sào theo hiệu lệnh của Lực từ mảng điều hành neo ở ngoài vùng xoáy.
Chuyện nghề được truyền miệng trong lúc buộc dây và vá phên, người kể ít chữ mà người nghe nhớ rất lâu. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.
Hai mảng nhẹ lọt vào vùng xoáy phụ thứ 3 chậm rãi và chao mạnh ở giữa vòng xoáy. Dây dẫn căng, sào chống kêu răng rắc, nhưng từng mảng một vẫn đi qua được vùng nước dữ bằng sức người và tay nghề. Không một mảng nào bị kéo lệch khỏi đường đi đã định.
- Qua rồi. Vực này qua bằng sào và dây được, anh em giữ nhịp này là yên.
mảng thứ 5 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại.
- Tôi ở dưới nước bám dây, thấy rõ lắm. Vực này không có chúa đâu, chỉ có xoáy đất thôi.
Lực kết luận rõ ràng trước cả nhóm thử khi hai mảng đã qua hẳn. Vực phụ này không có chúa vực, chỉ có xoáy đất do địa hình tạo ra, và xăm hay không xăm cũng qua được bằng tay nghề của thợ bè. Anh nói điều đó để cả đoàn phân biệt rạch ròi: không phải vùng xoáy nào trên sông cũng là nơi có chúa ngự.
Khi nắng đứng bóng, bóng của thợ bè đổ ngắn trên mặt mảng, và tiếng ve từ rừng ven sông kêu ran không ngớt.
Kết luận đó làm thợ trẻ trong đoàn yên tâm hơn, nhưng nó cũng làm ý niệm về Cửa Thần trong đầu họ rõ hơn. Nếu vực phụ thứ 3 này đã phải dùng hết sức của nhóm thử mới qua được, thì vực thật ở cửa hẻm sẽ khác tới mức nào, không ai trong đoàn dám nói thành lời.
Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó.
Ở bến này, lệ cũ được giữ không phải vì sợ bị phạt, mà vì ai cũng từng thấy cái giá của một lần phá lệ. Dân ở vực phụ trên đường vào hẻm quen nhìn sông trước khi nhìn trời, bởi sông ở đây mới là cái lịch thật của họ.
Cây sào trong tay thợ bè vừa là mái chèo, vừa là cây gậy đo sâu, vừa là vũ khí tự vệ cuối cùng trước đá ngầm. Nhìn mặt sông lâu, mắt người ta hoa đi vì bọt và rác trôi, nên thợ cả bắt thợ trẻ thay nhau nhìn nước từng chặng ngắn.
Câu chuyện ở vực phụ trên đường vào hẻm những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.
Nước sông mùa này mang theo phù sa đỏ, bám vào phên nứa thành một lớp bùn mỏng chỉ sau nửa ngày đi. Cuộn dây nào cũng được phơi lại khi đoàn neo, vì dây ướt để qua đêm trong khoang mảng sẽ mục rất nhanh.
Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu. Bài học của ngày hôm nay đến từ một việc rất nhỏ, suýt nữa không ai trong đoàn để ý tới nó.
Sau việc vừa xảy ra, thợ trẻ trong đoàn nhìn thợ cả bằng ánh mắt khác hẳn buổi sáng. Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu.
Đoàn bè đi qua một bến là để lại ở bến đó một câu chuyện, và mang theo một câu chuyện khác của bến đi cùng. Việc giữ lệ nghe qua tưởng chậm chạp, nhưng người đi sông lâu năm đều biết lệ chính là đường tắt an toàn nhất qua chỗ dữ.
Lực đứng yên một lúc lâu sau khi mọi việc đã xong, mắt nhìn về phía hạ lưu như người đang nghe một câu trả lời chưa tới.
Buổi làm việc ở vực phụ trên đường vào hẻm bắt đầu trong hơi nước lạnh và kết thúc trong nắng gắt, đó là nhịp quen của mùa lũ.
Không ai nhắc, Đinh Văn Rô vẫn tự đi kiểm lại mảng của mình, vì anh biết dưới nước không có chỗ cho chữ quên. Dây chão ngâm nước lâu ngày nặng trĩu, kéo lên phải dùng cả hai tay và một nhịp hít thở sâu của người thợ.
Trên mảng, lời nói được dùng tiết kiệm như gạo ăn, chỉ nói đúng việc cần nói cho người cầm sào bên cạnh nghe. Lời của thợ cả đi dọc đoàn nhanh hơn cả tiếng còi, vì thợ nào cũng hiểu lệnh của anh là lệnh giữ mạng.
Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.
Trang sổ của ngày hôm nay ngắn hơn mọi ngày, nhưng Lực vẫn bắt ghi đủ, vì ngày yên cũng là một phần của chuyến đi. Đinh Văn Rô kể cho thợ trẻ nghe một chuyện cũ của phường, kể ngắn gọn và dừng ở đúng chỗ cần nhớ, không thêm một lời dọa nào.
Việc gì qua tay Hà Văn Pín cũng được ghi lại, vì anh học được từ thợ cả rằng trí nhớ của người đi sông không giữ nổi một chuyến dài. Người dân ven bờ nhìn đoàn bè đi qua với ánh mắt của người quen thấy cảnh này mỗi mùa lũ.
Dưới mặt nước đục ngầu ấy là một thế giới khác hẳn, có đá, có hố sâu và có những dòng chảy không ai nhìn thấy trọn. Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 5 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều.
Phần việc của Đinh Văn Rô được kiểm thêm một lượt, mối buộc nào cũng phải qua tay anh một lần mới yên. Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ.
Sổ tay của Hà Văn Pín thêm mấy dòng mới, ghi rõ việc, rõ người làm và rõ giờ giấc để sau này còn đối chiếu. Thợ bè nói với nhau bằng những câu rất ngắn, vì tiếng nước và tiếng sào đã chiếm hết phần ồn ào của một ngày.
Thợ trẻ học nghề bằng tai trước khi học bằng tay, nghe đủ chuyện sông nước rồi mới dám cầm sào ở đoạn dữ. Gió sông thổi qua vực phụ trên đường vào hẻm mang theo mùi lá rừng ướt và mùi gỗ mục trôi từ thượng nguồn về.
Hà Văn Pín ghi vào sổ tay của mình mấy dòng ngắn về việc vừa xong, chữ viết thẳng hàng và không thiếu một con số nào. Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.
Lớp phù sa mùa lũ phủ lên mọi thứ đoàn mang theo, từ sào, dây cho tới gấu quần của thợ bè. Sổ bè ghi thêm một trang mới về ngày làm việc hôm nay, trang giấy ẩm hơi nước và chữ viết hơi nhòe ở mép.
Sào tốt phải thẳng, nặng vừa tay và không một vết nứt dọc thân, thợ chọn sào kỹ như chọn người giữ dây neo. Câu chuyện ở vực phụ trên đường vào hẻm những ngày này chỉ xoay quanh mực nước, bãi neo và đường đi của đoàn bè.
Tiếng dây chão cọ vào phên nứa nghe ken két trong đêm, là âm thanh mà thợ trực đêm nghe rõ nhất. Đinh Văn Rô kiểm lại phần việc của mảng mình thêm một lượt nữa, tay sờ từng mối buộc như người ta sờ lại một lời hứa.
Có những lúc Lực chỉ giơ tay ra hiệu, không nói một lời, mà cả đoàn vẫn hiểu phải làm gì ngay sau đó. Ai mới vào nghề cũng phải học cách nói ngắn lại, bởi giữa dòng xoáy không có thời gian cho một câu dài.
Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay. Đêm xuống trên sông nhanh hơn trên đất, vì hai bên núi che mất nắng chiều từ rất sớm.
Chiều về, ánh nắng cuối ngày nhuộm mặt sông thành màu đồng đỏ, đoàn bè nhìn nhau mà biết một ngày nữa đã qua yên. Bữa ăn trên sông không có giờ cố định, nước cho lúc nào yên thì thợ ăn lúc đó, ăn xong lại chống sào ngay.
Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác. Buổi trưa đoàn ăn cơm nguội với muối vừng ngay trên mảng, tay vẫn không rời sào quá lâu.
mảng thứ 5 giữ khoảng cách đều với mảng trước, không nhanh hơn hiệu còi và cũng không chậm tới mức mảng sau phải ghìm lại.
Cơm mang theo được gói trong lá chuối, mở ra còn thơm mùi lá mới dù đã nguội từ lâu. Thứ tự của đoàn được giữ nghiêm như thứ tự trong sổ, mảng thứ 5 ở đúng vị trí của nó từ sáng tới chiều.
Mỗi thợ bè có một cây sào quen tay, đổi sào là đổi cả nhịp chống, nên ít ai chịu mượn sào của người khác.
Phạm Văn Kiêu nghe kết luận của Lực ở bãi neo thì gật đầu. Ông nói còn một quãng nữa mới tới cửa hẻm thật, và đoàn nên dùng quãng đó để kiểm lại toàn bộ lễ và lệ của mình lần cuối. Lực nghe lời già bến và cho đoàn neo lại buổi chiều để làm đúng việc đó.
Trong sổ tay, Thao ghi thêm một dòng về vực phụ thứ 3: qua bằng tay nghề, không có chúa, thợ cả đã kết luận rõ trước cả đoàn. Cậu ghi dòng đó ngay dưới dòng về lệ Văn Thân, như hai dòng đối chiếu nhau về giới hạn của nghề và của lệ.