Tiếng Hát Trước Linh Sàng - Chương 46: Khấn Tổ
Sáng Day 14, bờ sông Hậu. Sương mù giăng trắng mặt sông như một tấm khăn voan khổng lồ. Những chiếc ghe đánh cá lững lờ trôi, tiếng máy nổ phành phạch…
Nội dung chương
Sáng Day 14, bờ sông Hậu.
Sương mù giăng trắng mặt sông như một tấm khăn voan khổng lồ. Những chiếc ghe đánh cá lững lờ trôi, tiếng máy nổ phành phạch vọng lại từ xa, lẫn trong tiếng gà gáy râm ran từ xóm Cồn. Trên bãi đất trống đối diện dinh thự họ Bạch, cách một con rạch nhỏ, một cái sới diễn dựng vội đã thành hình từ lúc trời chưa sáng: bốn cây cột tre, mái lá dừa nước che tạm, phía trước là khoảng sân đất nện phẳng lì.
Năm Chấn đã thức trắng cả đêm. Vai trái ông được Chín Ca băng lại cẩn thận bằng vải sạch và thuốc đỏ, nhưng mỗi lần cử động, vết rách vẫn nhói lên buốt óc. Ông không ngủ được. Không phải vì đau. Mà vì đêm nay, ông sẽ làm một việc mà suốt ba mươi năm cầm đao hát bội, ông chưa từng dám nghĩ tới.
Ông sẽ hát một vở phá hoàng... để tố cáo. Trước linh sàng. Trước mặt cả họ Bạch. Trước mặt quan khách và dân làng.
Bên cạnh sới diễn, một bàn thờ nhỏ được dựng tạm bằng chiếc bàn gỗ tạp. Trên bàn, bát nhang mới, ba nén nhang trầm, một đĩa trái cây, một ly rượu trắng và một con gà luộc mà bà con xóm Cồn góp lại từ sáng sớm. Tấm bài vị gỗ mít cũ kỹ, chữ "Tổ nghiệp" đã mờ một nửa, được đặt trang trọng ở giữa. Đó là tấm bài vị duy nhất còn sót lại sau vụ cháy ghe đêm Day 5. Chín Ca đã liều mình lặn xuống đống tro tàn vớt lên được, mặt cháy xém một góc, nhưng chữ Tổ vẫn còn đọc được.
Năm Chấn quỳ xuống trước bàn thờ, hai đầu gối chạm đất ẩm sương sớm. Ông châm ba nén nhang, khói trầm cuộn lên, cay xè mắt. Ông cúi đầu, trán chạm đất, giọng khàn khàn vang lên trong buổi sáng tĩnh lặng:
- Tổ nghiệp chứng giám. Con là Trần Văn Chấn, kép hát của Tổ hai mươi mấy năm nay. Đêm nay, con xin phép Tổ cho con hát một vở... không phải vở ca tụng theo đơn đặt hàng, mà là vở xử án. Con sẽ hát sự thật: Bạch Hào chết vì bị con trai bóp cổ, bị con dâu đổ thuốc độc. Con sẽ hát tội ác hai mươi năm trước: gánh hát bị đốt, vợ con bị làm nhục phải nhảy sông.
Ông ngẩng lên, mắt đỏ hoe, nhưng giọng càng lúc càng đanh thép:
- Tổ dạy: hát sai một chữ là phản Tổ. Hai mươi năm nay con giữ lời dạy ấy. Nhưng đêm tang vừa rồi, con đã hát dối cả một vở, hát ca tụng một kẻ ác, che đậy một vụ giết người... chỉ vì miếng cơm manh áo, vì con gái con đang nằm chờ chết trên giường bệnh. Tổ ơi, hát dối cả một vở để che một vụ giết người... mới là phản Tổ thật sự.
Khói nhang cuộn lên, bay về phía mặt sông. Gió sớm thổi qua, ba nén nhang cháy đều, tàn nhang cong lại mà không rụng. Năm Chấn nhìn chằm chằm vào ba đốm lửa nhỏ, như đang chờ một dấu hiệu.
- Đêm Day 1, con đã thề trước mặt nhà họ Bạch: bước ra khỏi cửa, coi như bị mù, bị câm. Con đã giữ lời thề ấy mười ba ngày nay, câm nín nhìn kẻ ác nhởn nhơ. Đêm nay, con xin phá bỏ lời thề. Không phải vì con bội tín... mà vì cái lời thề ấy ngay từ đầu đã là một cái bẫy, một cái rọ bịt miệng kẻ biết sự thật. Tổ thương con, cho con hát. Nếu Tổ trách... con xin chịu một mình. Đừng quở phạt đến con gái con.
Ông dập đầu ba cái. Cốp. Cốp. Cốp. Trán chạm đất ẩm, lạnh buốt.
Phía sau, tiếng bước chân vang lên. Chín Ca đi tới, trên tay bưng bộ giáp Quan Võ đã được lau chùi sáng bóng, vai đeo cây đại đao đạo cụ, tay kia xách chiếc mặt nạ tuồng vẽ mặt đỏ. Theo sau, Sáu Miên ôm một cuộn giấy vàng được chép lại sạch sẽ, nét chữ ngay ngắn: bài văn tế THẬT mà Năm Chấn đã viết đêm Day 11, nay được Sáu Miên chép lại để ông cầm hát cho rõ chữ trên sân khấu.
- Giáp của anh đây. - Chín Ca đặt bộ giáp xuống chiếc chiếu trải bên cạnh bàn thờ. - Tôi đã kiểm tra kỹ rồi. Dây đai còn chắc. Đại đao... - Ông ta vỗ vỗ vào lưỡi đao. - ...đêm qua đỡ gậy không sứt mẻ gì. Đồ nghề của Tổ, bền lắm.
- Cảm ơn anh. - Năm Chấn đứng dậy, vỗ vai bạn. - Chín Ca... nếu đêm nay tôi có mệnh hệ gì...
- Đừng nói gở! - Chín Ca cắt ngang, giọng gắt lên nhưng mắt thì hoe đỏ. - Anh phải sống. Sống để hát xong vở này, sống để nuôi con Thắm. Tôi còn phải gõ trống chầu cho anh nữa. Không có tôi, ai giữ nhịp cho anh hát?
Hai ông già nhìn nhau, cùng bật cười khan. Tiếng cười chưa dứt thì từ phía con đường đất, tiếng bánh xe lăn trên sỏi vang lên. Một chiếc xe lăn từ từ tiến lại, do một người đàn bà trong xóm đẩy. Trên xe, bé Thắm ngồi co ro trong chiếc áo khoác dày, mặt còn xanh xao, nhưng đôi mắt thì sáng long lanh.
Năm Chấn sững người, rồi lao tới:
- Thắm! Sao con lại ra đây? Bác sĩ dặn con phải nằm nghỉ...
- Ba... - Thắm mỉm cười yếu ớt, bàn tay gầy guộc nắm lấy tay cha. - Con nghe chú Chín Ca nói... đêm nay ba hát vở cuối. Con phải đến. Con phải nghe ba hát.
Cổ tay nó còn hằn vết kim truyền, ngực áo hơi phồng lên ở chỗ vừa đặt máy tạo nhịp tạm thời sau thủ thuật cấp cứu mấy hôm trước. Đó chỉ là giải pháp tạm thời, ca mổ chính thức vẫn chưa thể làm vì nhà chưa đủ tiền. Bác sĩ dặn phải tuyệt đối nghỉ ngơi, nhưng nó đã nài nỉ Chín Ca đưa đến bằng được. Người đàn bà đẩy xe ái ngại nói:
- Ông Năm thông cảm, con bé nó khóc lóc đòi đi, tôi không cản được.
Năm Chấn quỳ xuống bên xe lăn, nắm chặt hai bàn tay con gái. Bàn tay nó lạnh ngắt, nhưng cái nắm thì chặt và ấm.
- Thắm ơi... đêm nay ba hát... có thể sẽ nguy hiểm. Thằng Dũng nó như con thú bị dồn vào chân tường rồi. Ba không muốn con phải thấy...
- Ba. - Thắm cắt ngang, giọng yếu nhưng rõ ràng từng chữ. - Mẹ đã dặn trong thư: đừng để con lớn lên trong dối trá. Đêm nay ba hát sự thật... con phải có mặt. Ba hát đi. Con ở đây với ba.
Nước mắt Năm Chấn trào ra. Ông ôm chầm lấy con gái, cái ôm của một người cha đã hai mươi năm gồng mình che chở cho đứa con tật nguyền, nay lần đầu tiên được con gái che chở lại bằng một câu nói.
- Ừ. Ba hát. Ba hát cho con nghe.
Đúng lúc ấy, gió sông bỗng lặng đi một cách kỳ lạ. Mặt sông phẳng lì như tờ giấy. Từ phía bên kia con rạch, nơi dinh thự họ Bạch vẫn còn treo cờ tang trắng, một bóng người mờ ảo từ từ hiện ra. Hồn Bạch Hào. Yếu ớt hơn bao giờ hết, thân hình trong suốt như làn khói, chỉ còn đủ sức hiện ra trong chốc lát.
Hồn đứng đó, nhìn về phía bàn thờ Tổ nghiệp bên này bờ sông. Rồi, trước mắt Năm Chấn, Chín Ca, Sáu Miên và bé Thắm, hồn từ từ... cúi đầu thật sâu. Một cái cúi đầu của kẻ đã chết, hướng về Tổ nghiệp của người sống. Như một lời xin phép. Như một lời tạ tội. Như một lời van xin cuối cùng: hãy hát thật, để ta được đi.
Bé Thắm là người đầu tiên lên tiếng, giọng nó run run nhưng không sợ hãi:
- Ông... ông ấy cúi đầu chào Tổ của ba kìa...
Năm Chấn nhìn hồn, khẽ gật đầu. Ông hiểu. Hai mươi năm oán hận giữa ông và hồn người này, đến giờ phút này, bỗng tan đi như sương sớm trên sông. Họ không còn là kẻ thù. Họ là hai nạn nhân của cùng một tội ác, cùng chờ đợi một vở hát thật để được giải thoát.
Hồn mờ dần, tan vào trong nắng sớm. Nhưng trước khi tan hết, Năm Chấn nghe rất rõ một câu thì thầm theo gió bay sang:
- Mày... hát thật... tao mới đi được...
Ông đứng lặng hồi lâu, tay mân mê mép áo giáp. Mười ba ngày trước, cũng trên mảnh đất này, ông đã cúi đầu thề mù câm để đổi lấy năm mươi triệu cứu con. Lời thề ấy như một sợi dây thừng siết quanh cổ ông suốt mười ba ngày. Đêm nay, ông sẽ tự tay cắt đứt nó. Tổ nghiệp dạy người hát phải giữ chữ tín... nhưng chữ tín với kẻ ác thì không phải là tín, mà là đồng lõa. Ông đã nghĩ thông suốt điều ấy từ đêm viết lại bài văn tế thật.
Ông siết chặt tay con gái, đứng dậy, bước đến bên bộ giáp Quan Võ. Chín Ca giúp ông mặc từng mảnh giáp, đeo từng lá cờ lệnh sau lưng. Sáu Miên trải bài văn tế thật ra, cùng ông đọc lại một lượt cho thuộc từng chữ. Nắng sớm rọi xuống bãi sông, hắt lên bộ giáp đồng cũ kỹ một thứ ánh sáng rực rỡ như lửa.
Bé Thắm ngồi trên xe lăn, lặng lẽ nhìn cha mình hóa thân thành một vị tướng oai phong. Nó nhớ lại những đêm thơ ấu, nằm trên ghe nghe cha tập hát, tiếng đao múa vù vù trong đêm. Nó chưa bao giờ thấy cha mình đẹp và uy nghi như sáng nay.
- Ba ơi... - Nó thì thầm. - Ba hát đi.
Năm Chấn quay lại, nhìn con gái, nhìn bạn bè, nhìn bàn thờ Tổ nghiệp khói nhang còn bay. Ông không còn gì để mất. Và cũng không còn gì để sợ. Đêm nay, ông sẽ hát. Hát bằng cả mạng sống của mình.
Phía bên kia con rạch, dinh thự họ Bạch đã bắt đầu có tiếng người xôn xao. Quan khách và dân làng đang lục tục kéo đến. Đêm nay, sới diễn bên bờ sông sẽ chật kín người. Và vở phá hoàng cuối cùng trong đời Năm Chấn... sắp bắt đầu.
---