TRÂU VÀNG KIM NGƯU HỒ TÂY - Chương 16: Thua Thật Thứ Nhất: Thuần Cho Dời Chuông Vào Mái Che

Ngày 21 tháng 08 năm 2026, mưa lớn đã kéo dài sang ngày thứ ba liên tiếp. Từ sáng sớm, nước mưa trút xuống làng Ngũ Xã không ngớt. Sân xưởng đúc họ…

Nội dung chương

Ngày 21 tháng 08 năm 2026, mưa lớn đã kéo dài sang ngày thứ ba liên tiếp. Từ sáng sớm, nước mưa trút xuống làng Ngũ Xã không ngớt. Sân xưởng đúc họ Nguyễn ngập nước ở nhiều chỗ. Nước mưa theo mái hiên chảy xuống thành dòng, tràn qua sân rồi rút chậm ra ngõ vì cống ngõ đã đầy. Nguyễn Văn Thuần đứng dưới mái hiên nhà ngang, nhìn ra sân ngoài nơi quả chuông cổ đang nằm dưới tấm bạt che. Tấm bạt đã sũng nước. Mấy góc bạt bị gió giật phấp phới, để lộ một phần vai chuông ướt đẫm nước mưa.

Nguyễn Đức Thắng đội nón lá, lội nước ra sân kiểm tra chuông rồi quay vào báo với ông nội:

- Ông ơi, nước sân ngập tới mắt cá chân rồi. Bạt che bị gió giật tung một góc. Vai chuông bị mưa dội trực tiếp từ sáng tới giờ. Bùn bám trên thân chuông đang nhão ra, chảy xuống nền sân.

Thuần nhìn ra sân một lúc lâu. Trong đầu ông là những lo lắng rất thực tế của một người thợ đúc. Quả chuông cổ đã nằm dưới bùn hồ bao nhiêu năm. Nay lên bờ, thân chuông đang trong giai đoạn khô dần. Nếu cứ để mưa dội ngày này qua ngày khác, nước mưa ngấm vào các kẽ nứt nhỏ trên thân đồng thì việc bảo quản sẽ rất khó. Ông lại nghĩ tới gian mái che trong nhà xưởng. Gian ấy nằm sâu trong xưởng, mái mới lợp lại một phần sau đêm sấm sét, nền cao và khô ráo. Đưa chuông vào gian mái che thì chuông sẽ tránh được mưa dội trực tiếp.

Thắng như đoán được ý nghĩ của ông, hỏi ngay:

- Ông định cho dời chuông vào trong xưởng thật ạ? Hôm họp làng, bà Sen đã chốt là không ai được di chuyển chuông mà.

Thuần thở dài rồi đáp:

- Bà Sen chốt là không ai được tự ý động vào chuông để bán, để cân hay để cắt xẻ. Còn việc dời chuông vào chỗ khô để bảo quản thì khác. Chuông nằm ngâm nước mưa thế này, hư hỏng thì làng cũng thiệt. Ông sẽ ký giấy chịu trách nhiệm về việc dời chuông này. Dời vào mái che trong xưởng thôi, vẫn trong khuôn viên xưởng, có người trông giữ như cũ.

Thắng im lặng, vẻ mặt không giấu được sự lo ngại. Anh nói nhỏ:

- Cháu vẫn thấy không yên tâm, ông ạ. Chính ông là người dặn đi dặn lại là không được cẩu chuông lên tùy tiện, không được động vào chuông khi chưa rõ lệ làng. Nay mình dời chuông đi, dù là dời trong sân xưởng, thì cũng là động vào chuông rồi.

- Ông biết. Nhưng cháu nhìn sân đi. Nước ngập thế kia, bạt che không chịu nổi thêm hai ngày mưa nữa đâu. Bảo quản cho tốt cũng là giữ gìn cho làng. Ông ký giấy, ông chịu trách nhiệm trước họ tộc và trước làng. Có chuyện gì ông đứng ra nhận, không đổ cho ai khác.

Thuần vào gian nhà ngang, lấy giấy bút ra viết một tờ giấy đồng ý dời chuông. Ông viết rõ ngày giờ, lý do dời chuông là tránh nước mưa làm hư hỏng thân chuông. Ông viết rõ vị trí mới là gian mái che trong nhà xưởng họ Nguyễn. Ông ký tên mình ở cuối tờ giấy, rồi đưa cho Thắng giữ một bản chép tay. Sau đó ông gọi mấy người thợ đúc khỏe mạnh của xưởng và hai người trực chuông của làng tới sân.

Trong lúc nhóm thợ chuẩn bị đòn bẩy và xe kéo, một người thợ đúc lớn tuổi của xưởng kéo Thuần ra một góc mái hiên. Ông thợ nói nhỏ:

- Anh Thuần, tôi làm ở xưởng này mấy chục năm, tôi nói thật lòng. Quả chuông này từ ngày lên bờ đã sinh ra bao nhiêu chuyện lạ. Sấm đánh sập mái xưởng. Đàn trâu chạy về hồ. Vệt sáng trên mặt nước. Nay mình dời nó đi xa bờ hồ, tôi sợ lại sinh chuyện nữa. Hay là cứ để nó nằm ở sân ngoài, chịu mưa ít ngày cũng chưa hư ngay được đâu.

Thuần nghe người thợ nói mà lòng càng thêm nặng. Ông đáp:

- Tôi nghe anh nói và tôi hiểu nỗi lo của anh. Nhưng tôi là thợ cả của xưởng này. Tôi nhìn thân chuông dầm mưa mà không làm gì thì tôi không yên lòng về mặt nghề. Thôi thì việc này tôi quyết và tôi chịu. Anh em cứ làm cho cẩn thận, đừng để chuông va đập thêm lần nào nữa.

Người thợ già gật đầu, không nói thêm gì, quay lại sân giúp nhóm thanh niên kê gỗ dưới thân chuông.

Việc dời chuông được làm ngay trong buổi sáng ngày 21 tháng 08, lúc mười một giờ. Mưa vẫn rơi nặng hạt. Mấy người thợ dùng đòn bẩy gỗ và xe kéo tay loại lớn của xưởng. Họ kê gỗ dưới thân chuông rất cẩn thận, tránh để thân chuông va vào nền sân hay khung xe. Thuần đứng bên cạnh, tay cầm ô, miệng liên tục nhắc mọi người làm chậm và chắc tay. Quả chuông nặng vài tạ đồng được kéo dần từ sân ngoài vào gian mái che trong nhà xưởng. Quãng đường chỉ vài chục bước chân, nhưng cả nhóm phải làm mất gần một giờ đồng hồ vì nền sân trơn trượt.

Trong suốt gần một giờ dời chuông, không có một tiếng va nào vang lên. Chỉ có tiếng gỗ nghiến trên nền ướt, tiếng người hô nhau giữ thăng bằng và tiếng mưa rơi đều trên mái tôn. Thuần đứng xem từ đầu tới cuối, áo mưa ướt sũng ở hai vai. Mỗi lần xe kéo nhích qua chỗ sân trơn, tim ông lại thót lên một nhịp. Ông biết rõ chỉ cần một lần trượt tay nữa, thân chuông có thể va vào khung cửa xưởng, và ông sẽ là người phải chịu trách nhiệm về cả hai lần chuông bị động vào.

Khi chuông đã nằm yên trong gian mái che, Thuần đi một vòng quanh chuông để kiểm tra. Thân chuông không thêm vết va nào mới. Lớp bùn bám trên thân vẫn nguyên. Gian mái che khô ráo, nền cao hơn sân ngoài hẳn một bậc. Thuần gật đầu, trong lòng nhẹ đi một phần. Ông dặn người trực chuông chuyển ca trực vào trong gian mái che, vẫn ghi sổ trực như cũ, vẫn không cho người lạ tới gần.

Ngay sau khi chuông yên vị trong gian mái che, Thắng ngồi xuống bậc cửa xưởng và ghi lại toàn bộ việc dời chuông vào cuốn sổ ghi chép. Thắng ghi rõ tờ giấy đồng ý mà ông nội đã ký, giờ bắt đầu dời và giờ chuông nằm yên ở vị trí mới. Thắng cũng ghi lại tên của từng người tham gia dời chuông trong buổi sáng nay. Thuần đọc lại trang sổ ấy rồi nói:

- Cháu ghi cho kỹ vào. Việc này là việc ông làm trái với lời dặn của chính ông. Sau này dù kết quả thế nào, trang sổ này cũng phải còn nguyên để làng xem. Mình không giấu, không sửa, không bớt một chữ nào.

Buổi trưa, Phạm Thị Sen tới xưởng sau khi nghe tin chuông đã được dời. Bà đứng ở cửa gian mái che, nhìn quả chuông nằm sâu trong xưởng, cách xa bờ hồ hơn trước rất nhiều. Sen nói với giọng không giấu được sự không hài lòng:

- Cụ Thuần, hôm họp làng tôi chốt là không ai được di chuyển chuông. Cụ cho dời chuông thế này, dù là dời trong xưởng, thì cũng trái với lời chốt trước cả làng. Dân mà biết chuyện, phe muốn bán sẽ nói là phe giữ chuông cũng tự ý làm theo ý mình thôi.

Thuần cúi đầu nghe Sen nói hết rồi mới đáp:

- Bà Sen nói đúng ở điểm ấy. Tôi không cãi. Tôi chỉ xin bà hiểu cho một điều. Sân ngoài ngập nước, bạt che không chịu nổi. Tôi lo chuông ngâm nước mưa thì hư hỏng thật sự. Tôi đã ký giấy chịu trách nhiệm về việc dời chuông này. Nếu làng thấy tôi làm trái lệ, tôi xin nhận lỗi trước họ tộc và trước làng. Nhưng lúc sáng nay, đứng nhìn chuông dầm mưa, tôi không đành lòng để yên như thế.

- Cụ là người giữ lệ mà còn làm thế này thì tôi khó nói lại với dân lắm. Thôi, việc đã rồi. Chuông cứ tạm nằm ở mái che, nhưng cụ phải hứa với tôi một điều. Từ nay tới khi làng họp quyết, không ai được dời chuông thêm một lần nào nữa, dù với bất cứ lý do gì.

- Tôi hứa với bà. Không dời thêm lần nào nữa.

Tin chuông bị dời vào trong xưởng lan ra ngõ ngay trong buổi chiều. Hai người hàng xóm đội mưa sang xưởng hỏi thẳng Thuần có phải làng đã đổi ý, định cất chuông vào kho để chờ bán dần hay không. Thuần phải giải thích lại từ đầu, rằng chuông chỉ dời vào mái che tránh mưa, vẫn thuộc quyền quyết định của làng, không có chuyện bán hay cất giấu. Hai người hàng xóm nghe xong thì bán tín bán nghi ra về. Thuần nhìn theo họ mà hiểu rằng một quyết định vội của mình đã làm tốn thêm bao nhiêu lời giải thích, và làm niềm tin của làng dành cho phe giữ chuông mỏng đi trông thấy.

Sen ghi sự việc vào sổ công tác rồi ra về dưới cơn mưa chưa ngớt. Thuần ở lại gian mái che thêm một lúc lâu. Ông nhìn quả chuông nằm im trong bóng tối mờ của gian xưởng. Tiếng mưa rơi trên mái tôn nghe đều và nặng. Gian mái che này nằm sâu trong xưởng, xa bờ hồ, xa cả tiếng sóng vỗ bờ mà ông đã quen nghe mỗi đêm. Thuần bỗng thấy lòng mình không yên như lúc mới quyết định dời chuông. Ông tự hỏi không biết mình đã làm đúng hay đã vội. Nhưng tờ giấy ký tên của ông đã nằm trong tay Thắng, và quả chuông thì đã nằm yên ở vị trí mới rồi. Ngoài sân, nước mưa vẫn dâng lên chậm rãi trên nền sân ngập, và gió vẫn giật từng cơn qua những tấm bạt trống không còn che cho khoảng sân cũ nữa.

Chương khác

Xem thêm